De familie Rattenstaarten (Macrouridae) (Engels: grenadiers) behoort tot de orde van de Kabeljauwachtigen (Gadiformes). Soorten uit deze familie zijn over het algemeen grote, bruin tot zwarte zeevissen. De leden van deze familie behoren tot de meest voorkomende diepzeevissen. Ze worden aangetroffen op grote dieptes in de Noordelijke IJszee en Zuidelijke IJszee. Grenadiers zijn misschien het meest bekend door hun rol in de film Titanic, waarin de vissen worden gezien tijdens de verkenning van het wrak.
Beschrijving Deze familie is een grote en diverse familie met erkend ongeveer 34 geslachten en 391 soorten Meer dan de helft van de soorten worden toegerekend aan slechts drie geslachten: Coelorinchus, Coryphaenoides en Nezumia. Ze kunnen een lengte bereiken van ongeveer 10 centimeter (Hymenocephalus gracilis) tot 1,5 meter (Albatrossia pectoralis). Een belangrijke commerciële visserij bestaat er voor de grotere soorten, zoals de Albatrossia pectoralis en de Coryphaenoides rupestris. De familie als geheel zou tot 15 procent van de diepzeevissenbevolking kunnen vertegenwoordigen.
Typisch voor deze zeevissen zijn de grote kop met grote bek en ogen en het verder zeer slanke lichaam dat naar de staart toe steeds verder versmalt. Op één soort na is hebben zij geen staartvin. Deze rat-achtige staart verklaart de gemeenschappelijke naam rattenstaart en de familienaam Macrouridae, van Griekse makros betekenend "groot" en oura betekent "staart". De eerste rugvin is klein, hoog en gericht (en kan stekelig zijn); de tweede rugvin loopt langs de rest van de rug en voegt met de staart en de uitgebreide aarsvin samen. De schubben zijn klein.
Gedrag Zoals met vele diep levende vissen is de zijlijn goed ontwikkeld. Het wordt verder door talrijke chemoreceptoren geholpen die op het hoofd en de lippen aanwezig zijn, en chemo-sensorische baarddraden onderaan de kin. De bentische soorten hebben zwemblazen met unieke spieren hieraan vast. De dieren worden verondersteld om deze spieren te gebruiken om te "trommelen" hun zwemblazen en om geluid te produceren, mogelijk een rol spelend in voortplanting en de locatie ervan. De licht-producerende organen zijn bij sommige soorten aanwezig en bevinden zich in het midden van de buik, vlak vóór de anus en onderaan de huid.
Met het leven op dieptes van 200 tot 6.000 meter, zijn de rattenstaarten de meest voorkomende bodembewonende vissen van de grote diepte (er zijn twee soorten die overigens op gemiddelde diepte leven). Vissen uit deze familie kunnen solitair zijn of zij kunnen grote scholen vormen. De bodembewonende (bentische) soorten worden aangetrokken naar zogenaamde diepszee-oasen, zoals hydrothermale bronnen, cold seeps, en scheepswrakken. Rattenstaarten zijn waarschijnlijk generalisten, die zich voeden met kleinere vissen, diepzeeschaaldieren zoals garnalen en vlokreeftjes, tonkreeftjes en minder vaak inktvissen en lantaarnvissen. Het zijn belangrijke top-roofdieren in het leefmilieu van de diepzeebodem; sommige soorten zijn ook betrapt op het vreten van kadavers (aaseters).
Voortplantingsgedrag Aangezien weinig larven van de rattenstaarten zijn verkregen is er maar weinig bekend van hun levensgeschiedenis. Ze staan er om bekend om grote hoeveelheden (meer dan 100.000) uiterst kleine (1-2 millimeter) eieren te produceren met drijfvermogen door lipidedruppeltjes. De eieren worden verondersteld naar de thermocline (de overgang tussen warmer oppervlaktewater en koude, diepere wateren) te drijven waar zij zich ontwikkelen. De jongeren blijven in ondiepere wateren, geleidelijk aan met de leeftijd migrerend naar grotere diepten.
Het kuit schieten kan of kan niet aan de seizoenen gebonden zijn, afhankelijk van het soort. Minstens één soort (Coryphaenoides armatus) wordt verondersteld slechts één keer in het leven zich voort te planten (semelparous zijn). De volwassenen sterven dan na het kuit schieten. De soorten die zich meerdere keren in hun leven voortplanten (niet-semelparous) kunnen 56 jaar of langer leven. Van de familie rattenstaarten wordt verondersteld dat ze ecologisch kwetsbaar zijn. Als er een intensieve, gerichte beroepsvisserij plaatsvindt op deze populaties, zullen deze snel terechtkomen onder het biologisch minimum en instorten door overbevissing.
Lijst van onderfamilies en geslachten Onderfamilie Bathygadinae Bathygadus Gadomus Onderfamilie Macrourinae Albatrossia Asthenomacrurus Coelorinchus Cetonurichthys Cetonurus Coryphaenoides Cynomacrurus Echinomacrurus Haplomacrourus Hymenocephalus Kumba Kuronezumia Lepidorhynchus Lucigadus Macrosmia Macrourus Malacocephalus Mataeocephalus Mesobius Nezumia Odontomacrurus Pseudocetonurus Pseudonezumia Sphagemacrurus Trachonurus Ventrifossa Onderfamilie Macrouroidinae Macrouroides Squalogadus Onderfamilie Trachyrincinae Idiolophorhynchus Trachyrincus
Lijst van onderfamilies, geslachten en soorten In de lijst zijn alle soorten opgenomen die volgens Catalogue of Life tot deze familie behoren. Hier kwam het geslacht Macruroplus met 1 soort in voor waarvan niet achterhaald kon worden tot welke onderfamilie deze behoort, en is daarom los hieronder opgenomen.
Macruroplus Macruroplus potronus Pequeño, 1971
Onderfamilie Bathygadinae Bathygadus Bathygadus antrodes Jordan & Starks, 1904 Bathygadus bowersi Gilbert, 1905 Bathygadus cottoides Günther, 1878 Bathygadus dubiosus Weber, 1913 Bathygadus entomelas Gilbert & Hubbs, 1920 Bathygadus favosus Goode & Bean, 1886 Bathygadus furvescens Alcock, 1894 Bathygadus garretti Gilbert & Hubbs, 1916 Bathygadus macrops Goode & Bean, 1885 Bathygadus melanobranchus Vaillant, 1888 Bathygadus nipponicus Jordan & Gilbert, 1904 Bathygadus spongiceps Gilbert & Hubbs, 1920 Bathygadus sulcatus Smith & Radcliffe, 1912 Gadomus Gadomus aoteanus McCann & McKnight, 1980 Gadomus arcuatus Goode & Bean, 1886 Gadomus capensis Gilchrist & von Bonde, 1924 Gadomus colletti Jordan & Gilbert, 1904 Gadomus denticulatus Gilbert & Hubbs, 1920 Gadomus dispar Vaillant, 1888 Gadomus filamentosus Smith & Radcliffe, 1912 Gadomus introniger Gilbert & Hubbs, 1920 Gadomus longifilis Goode & Bean, 1885 Gadomus magnifilis Gilbert & Hubbs, 1920 Gadomus melanopterus Gilbert, 1905 Gadomus multifilis Günther, 1887 Gadomus pepperi Iwamoto & Williams, 1999 Onderfamilie Macrourinae Albatrossia - Jordan & Gilbert, 1898 Albatrossia pectoralis - (Gilbert, 1892) Asthenomacrurus Asthenomacrurus fragilis Garman, 1899 Asthenomacrurus victoris Sazonov & Shcherbachev, 1982 Coelorinchus Coelorinchus acanthiger - Barnard, 1925 Coelorinchus acantholepis - Gilbert & Hubbs, 1920 Coelorinchus aconcagua - Iwamoto, 1978 Coelorinchus acutirostris - Smith & Radcliffe, 1912 Coelorinchus amirantensis - Iwamoto, Golani, Baranes & Goren, 2006 Coelorinchus amydrozosterus - Iwamoto & Williams, 1999 Coelorinchus anatirostris - Jordan & Gilbert, 1904 Coelorinchus anisacanthus - Sazonov, 1994 Coelorinchus aratrum - Gilbert, 1905 Coelorinchus argentatus - Smith & Radcliffe, 1912 Coelorinchus argus - Weber, 1913 Coelorinchus aspercephalus - Waite, 1911 Coelorinchus asteroides - Okamura, 1963 Coelorinchus australis - (Richardson, 1839) Coelorinchus biclinozonalis - Arai & Mcmillan, 1982 Coelorinchus bollonsi - McCann & McKnight, 1980 Coelorinchus braueri - Barnard, 1925 Coelorinchus brevirostris - Okamura, 1984 Coelorinchus caelorhincus - (Risso, 1810) Coelorinchus campbellicus - McCann & McKnight, 1980 Coelorinchus canus - (Garman, 1899) Coelorinchus caribbaeus - (Goode & Bean, 1885) Coelorinchus carinifer - Gilbert & Hubbs, 1920 Coelorinchus carminatus - (Goode, 1880) Coelorinchus caudani - (Koehler, 1896) Coelorinchus celaenostomus - McMillan & Paulin, 1993 Coelorinchus charius - Iwamoto & Williams, 1999 Coelorinchus chilensis - Gilbert & Thompson, 1916 Coelorinchus cingulatus - Gilbert & Hubbs, 1920 Coelorinchus commutabilis - Smith & Radcliffe, 1912 Coelorinchus cookianus - McCann & McKnight, 1980 Coelorinchus cylindricus - Iwamoto & Merrett, 1997 Coelorinchus denticulatus - Regan, 1921 Coelorinchus divergens - Okamura & Yatou, 1984 Coelorinchus dorsalis - Gilbert & Hubbs, 1920 Coelorinchus doryssus - Gilbert, 1905 Coelorinchus fasciatus - (Günther, 1878) Coelorinchus flabellispinnis - (Alcock, 1894) Coelorinchus formosanus - Okamura, 1963 Coelorinchus gaesorhynchus - Iwamoto & Williams, 1999 Coelorinchus geronimo - Marshall & Iwamoto, 1973 Coelorinchus gilberti - Jordan & Hubbs, 1925 Coelorinchus gladius - Gilbert & Cramer, 1897 Coelorinchus goobala - Iwamoto & Williams, 1999 Coelorinchus gormani - Iwamoto & Graham, 2008 Coelorinchus hexafasciatus - Okamura, 1982 Coelorinchus hige - Matsubara, 1943 Coelorinchus hoangi - Iwamoto & Graham, 2008 Coelorinchus horribilis - McMillan & Paulin, 1993 Coelorinchus hubbsi - Matsubara, 1936 Coelorinchus immaculatus - Sazonov & Iwamoto, 1992 Coelorinchus infuscus - McMillan & Paulin, 1993 Coelorinchus innotabilis - McCulloch, 1907 Coelorinchus japonicus - (Temminck & Schlegel, 1846) Coelorinchus jordani - Smith & Pope, 1906 Coelorinchus kaiyomaru - Arai & Iwamoto, 1979 Coelorinchus kamoharai - Matsubara, 1943 Coelorinchus karrerae - Trunov, 1984 Coelorinchus kermadecus - Jordan & Gilbert, 1904 Coelorinchus kishinouyei - Jordan & Snyder, 1900 Coelorinchus labiatus - (Koehler, 1896) Coelorinchus lasti - Iwamoto & Williams, 1999 Coelorinchus leptorhinus - Chiou, Shao & Iwamoto, 2004 Coelorinchus longicephalus - Okamura, 1982 Coelorinchus longissimus - Matsubara, 1943 Coelorinchus macrochir - (Günther, 1877) Coelorinchus macrolepis - Gilbert & Hubbs, 1920 Coelorinchus macrorhynchus - Smith & Radcliffe, 1912 Coelorinchus maculatus - Gilbert & Hubbs, 1920 Coelorinchus marinii - Hubbs, 1934 Coelorinchus matamua - (McCann & McKnight, 1980) Coelorinchus matsubarai - Okamura, 1982 Coelorinchus maurofasciatus - McMillan & Paulin, 1993 Coelorinchus mayiae - Iwamoto & Williams, 1999 Coelorinchus mediterraneus - Iwamoto & Ungaro, 2002 Coelorinchus melanobranchus - Iwamoto & Merrett, 1997 Coelorinchus melanosagmatus - Iwamoto & Anderson, 1999 Coelorinchus mirus - McCulloch, 1926 Coelorinchus multifasciatus - Sazonov & Iwamoto, 1992 Coelorinchus multispinulosus - Katayama, 1942 Coelorinchus mycterismus - McMillan & Paulin, 1993 Coelorinchus mystax - McMillan & Paulin, 1993 Coelorinchus nazcaensis - Sazonov & Iwamoto, 1992 Coelorinchus notatus - Smith & Radcliffe, 1912 Coelorinchus occa - (Goode & Bean, 1885) Coelorinchus oliverianus - Phillipps, 1927 Coelorinchus parallelus - (Günther, 1877) Coelorinchus pardus - Iwamoto & Williams, 1999 Coelorinchus parvifasciatus - McMillan & Paulin, 1993 Coelorinchus platorhynchus - Smith & Radcliffe, 1912 Coelorinchus polli - Marshall & Iwamoto, 1973 Coelorinchus productus - Gilbert & Hubbs, 1916 Coelorinchus quadricristatus - (Alcock, 1891) Coelorinchus quincunciatus - Gilbert & Hubbs, 1920 Coelorinchus radcliffei - Gilbert & Hubbs, 1920 Coelorinchus scaphopsis - (Gilbert, 1890) Coelorinchus semaphoreus - Iwamoto & Merrett, 1997 Coelorinchus sereti - Iwamoto & Merrett, 1997 Coelorinchus sexradiatus - Gilbert & Hubbs, 1920 Coelorinchus shcherbachevi - Iwamoto & Merrett, 1997 Coelorinchus sheni - Chiou, Shao & Iwamoto, 2004 Coelorinchus simorhynchus - Iwamoto & Anderson, 1994 Coelorinchus smithi - Gilbert & Hubbs, 1920 Coelorinchus sparsilepis - Okamura, 1984 Coelorinchus spathulata - McMillan & Paulin, 1993 Coelorinchus spilonotus - Sazonov & Iwamoto, 1992 Coelorinchus spinifer - Gilbert & Hubbs, 1920 Coelorinchus supernasutus - McMillan & Paulin, 1993 Coelorinchus thompsoni - Gilbert & Hubbs, 1920 Coelorinchus thurla - Iwamoto & Williams, 1999 Coelorinchus tokiensis - (Steindachner & Döderlein, 1887) Coelorinchus trachycarus - Iwamoto, McMillan & Shcherbachev, 1999 Coelorinchus triocellatus - Gilbert & Hubbs, 1920 Coelorinchus trunovi - Iwamoto & Anderson, 1994