Twekkelerveld is een wijk in het noordwesten van Enschede. Begin oktober 2007 telde het ca. 9.007 inwoners. Bestuurlijk maakt het deel uit van het Enschedese stadsdeel Noord.
Rondom de wijk bevinden zich belangrijke instellingen en terreinen als de Universiteit Twente, het bedrijventerrein Business en Science Park, het uitgaanscentrum Go Planet, De Grolsch Veste, IJsbaan Twente en de Enschedese haven. De westelijke buurten van Twekkelerveld zijn overwegend naoorlogse buurten met de daarbij behorende karakteristieke bebouwingen. Twekkelerveld is te kenmerken als een wijk met een lage sociaal-economische status en de daarbij behorende sociale problemen.
Geografie Ligging De wijk Twekkelerveld wordt in het noorden omsloten door de Hengelosestraat, in het oosten door de Tubantiasingel, in het zuiden door de spoorlijn Enschede - Hengelo en in het westen door de Auke Vleerstraat. Ten noorden van Twekkelerveld (aan de andere kant van de Hengelosestraat) ligt de Universiteit Twente en het Abraham Ledeboerpark. Ten oosten van Twekkelerveld (aan de andere kant van de Tubantiasingel) grenst het meubelplein en daaropvolgend het Enschedese centrum. Ten zuiden van de spoorlijn Enschede-Hengelo ligt de Enschedese haven, waar het Twentekanaal begint dan wel eindigt. Dit is een industrieterrein waar vele bedrijven zijn gevestigd. Ten westen van Twekkelerveld (aan de andere kant van de Auke Vleerstraat) ligt het bedrijventerrein Business & Science Park, het uitgaanscentrum Go Planet (voorheen Miracle Planet genoemd) en De Grolsch Veste. De Grolsch Veste is het thuisstadion van de eredivisievoetbalclub FC Twente. Tevens is er een ijsbaan gevestigd onder de naam IJsbaan Twente. Voorheen stond op deze plek de boerderij van de familie Busscher. De spoorlijn Enschede-Hengelo scheidt het uitgaanscentrum Go Planet en De Grolsch Veste met het Business en Science Park. Dit gedeelte van de spoorlijn bevat een kleine spoowergstation (station Enschede Kennispark), waar alleen sprinters stoppen. Het Business en Science Park en de Universiteit Twente streven naar een geïntegreerde samenwerking, wat zich onder andere zal uiten in een meer op elkaar inspelende toekomstige architectonische bebouwing en bestrating. Het Business en Science Park wordt ook wel 'Kennispark Twente' genoemd gezien het hoog aantal kennisintensieve (zakelijke) bedrijven die hier zijn gevestigd. De bedrijven ten noorden van Twekkelerveld, aan de parallelweg zuid van de Hengelosestraat, behoren nog aan het Business & Science Park. Hier zijn o.a. de voormalige distributiecentrum van De Nederlandsche Bank en de 'Kamer van Koophandel Oost Twente' gevestigd.
Buurten Twekkelerveld kent de volgende buurten (van oost naar westelijk, c.q. van oud naar nieuwer): het Zwik Tubantia Toekomst bedrijventerrein Rigtersbleek West-Indië Rigtersbleek Twekkelerveld Sahara Bruggenmors
De oostelijk gelegen buurten betreffen vooroorlogse buurten. De buurten Rigtersbleek, Tubantia, Toekomst, Twekkelerveld en Bruggenmors zijn na de oorlog na elkaar westwaarts aangebouwd. De straten, wegen en plantsoenen van de buurten Twekkelerveld en Bruggenmors kregen daarbij de namen van hemellichamen (Maanstraat, Zonstraat, Jupiterstraat, Orionplantsoen, Grote Beerstraat, Kleine Beerstraat, Poolsterstraat e.d.). De buurt ten noorden van de Jupiterstraat waaronder het Mercuriusplantsoen en de Mercuriusstraat (die van voor de Tweede Wereldoorlog dateren) en o.a. de Venusstraat, Plutostraat en het Marsplantsoen (die van na de Tweede Wereldoorlog dateren) worden in de volksmond ook wel "De Sahara" genoemd. De terreinen westwaarts van Twekkelerveld (Het Business en Science Park, uitgaanscentrum Go Planet, De Grolsch Veste, station Kennispark) betreffen bouwkundige projecten die later vanaf de jaren 90 zijn gebouwd. Dit uit zich onder andere in de moderne architectonische kenmerken van deze bouwwerken.
Buslijnen De Enschedese buslijnen doen verschillende wijken aan om een zo groot mogelijke bereikbaarheid met het openbaar vervoer te garanderen. Enschede kent een radiale openbare vervoerssysteem van busverbindingen, i.e. gericht op het stadscentrum. Dit in tegenstelling tot een tangentiële vervoerssysteem waarbij de lijnverbindingen als cirkels rond het stadscentrum lopen. Het centraal busstation in de binnenstad is daarbij het verknopingspunt waar alle lijnen samenkomen. Deze takt aan op het centraal station. Twekkelerveld zelf kan worden aangedaan met buslijn 1 (globale route: Universiteit Twente - Business & Science Park - Twekkelerveld - centrum met het centraal station - Wesselerbrink). Op het bedrijventerrein Business & Science Park is er een knooppunt met het treinstation Kennispark (halte Station Kennispark). In de wijk Twekkelerveld doet lijn 1 vooral de haltes G.J. van Heekstraat, Toekomststraat, Weegschaalstraat en Winkelcentrum Twekkelerveld aan. Deze straten liggen dwars over de wijk en hebben enkele haltes. Vroeger liep deze lijn tot de buurt Bruggenmors om daar terug te keren richting centrum, maar door de ontwikkeling van het bedrijventerrein Business & Science Park en het belang van de bereikbaarheid van de campusuniversiteit is deze lijn doorgetrokken. Gezien de grote hoeveelheid reizigers die gebruik maakten van deze lijn, werd dit de eerste lijn in Enschede waar een lange bus met een geleding werd ingezet, een zogenoemde rupsbus. Met het vervallen van het Schuttersveld college aan de Minister Loudonlaan, viel ook de noodzaak weg om de route langs het Zwik te laten lopen. De lijn kreeg toen een andere route en loopt sindsdien langs het Volkspark en de Lambertus Buddestraat. Degenen die dan ook de buurten het Zwik of West-Indië willen aandoen, kunnen het beste gebruikmaken van buslijn 9. Buslijn 9 verbindt Enschede met Hengelo en loopt over de Hengelosestraat. Ook kan met buslijn 9 makkelijk de Universiteit Twente worden aangedaan.
Bevolking, woningstand, inkomens Op 1 oktober 2007 telde Twekkelerveld 9.007 inwoners. Daarvan hebben 6.554 personen een autochtone en 2.453 personen (27%) een allochtone afkomst. Onder de allochtonen vormen inwoners met een Turkse achtergrond de grootste groep. 1.265 personen zijn 65 jaar en ouder (14%). Er is een woon- en zorgcentrum tussen de Algolstraat en Schorpioenstraat bestaande uit ca. 140 appartementen. Aan de verschillende appartementen en seniorenwoningen die de wijk kent wonen tevens veel 65-plussers. Op 1 januari 2007 kende Twekkelerveld 4.340 woningen. Het merendeel van de woningen zijn huurwoningen. Deze huurwoningen behoren toe aan de woningcorporaties Ons Huis, Domijn en de Woonplaats. Vooral in de buurten Bruggenmors en Twekkelerveld staan veel huurwoningen. Tevens wonen er studenten in de wijk, die studeren aan de aangrenzende Universiteit Twente. Deze wonen vooral in flats van de woningcorporaties die dienstdoen als studentenflats. Het aandeel allochtonen, bejaarden en studenten impliceert een oververtegenwoordiging van lagere inkomensgroepen. Het gemiddeld besteedbaar inkomen per inwoner en het gemiddeld besteedbaar inkomen per huishouden (exclusief studenten) ligt dan ook relatief laag, zowel in vergelijking met de andere Enschedese wijken als het landelijk gemiddelde. Zo bedroeg in 2004 het gestandaardiseerd inkomen van huishoudens (exclusief studenten) voor geheel Enschede € 17.900 (landelijk: € 22.700). Voor Twekkelerveld was dit € 16.800. Alleen de wijken Boswinkel en Stadsveld scoren lager. Daarbij dient te worden opgemerkt dat binnen de wijken de buurten aanzienlijk grotere verschillen laten zien dan op wijkniveau. Zo scoren de Enschedese buurten Pathmos, Cromhoffsbleek, Kotman of Velve op het gebied van inkomens slechter dan de buurten uit Twekkelerveld. Ook binnen de wijk Twekkelerveld kennen de buurten aanzienlijke verschillen. Zo hebben de buurten Tubantia, Twekkelerveld en Bruggenmors een lage sociaal-economische status, terwijl het Zwik heel hoog scoort.
Onderwijs Basisscholen Openbare basisschool (OBS) Twekkelerveld (Schietbaanweg). Voorheen de Toekomstschool. Daarvoor de Dr. A.J. Plesmanschool. Christelijke basisschool (VCO) de Zevenster, voorheen Anna van Burenschool (Zevensterstraat). Rooms-katholieke basisschool (RKO) Paulusschool (Regulusstraat). Dit is een fusie van de basisschool De Paulusschool (1954) en de basisschool St. Petrus (1959), later vereenvoudigd tot kortweg Paulusschool.
Voormalige basisscholen Basisschool De Noorderkroon (Olieslagweg). School voor Waldorf onderwijs. Is verhuisd uit hun voormalige pand aan de Olieslagweg, voor deze locatie is nog geen bestemming gevonden. Openbare basisschool West-Indië (Bonairestraat). In het pand is nu een openbare school voor speciaal onderwijs gevestigd, VSO de Huifkar. Openbare basisschool Erasmus (Erasmusschool) (hoek Maanstraat-Zonstraat). Werd later de openbare basisschool Twekkelerveld. Het pand van deze voormalige school werd later gesloopt. Het schoolpleintje bleef echter bestaan en ging voor buurtbewoners verder onder de naam het 'Pleintje'. Nog later werd het aangrenzende wijkcentrum ook gesloopt. Wat resteerde was een lege vlakte in het centrum van de wijk, die door sommige buurtbewoners werd aangeduid als het 'Gat van Twekkelerveld'. Vanaf 2007 is op dit terrein begonnen met de bouw van een gezondheidscentrum met boven- en naastliggende seniorenwoningen. In april 2008 is het complex opgeleverd. In het gezondheidscentrum zijn allerlei vormen van gezondheidszorg, maatschappelijk werk en welzijnswerk samengebracht (apotheek, huisartsenpraktijk, fysiotherapie e.d.). Willem Lodewijkschool (tussen de Rigelstraat en de Weegschaalstraat). In het pand zijn nu de vroegbehandelingsgroepen (zorg) van "de Cirkelboog" van de "Koninklijke Kentalis" gevestigd. Hier gaan kinderen naar toe met moeilijkheden binnen de spraak- en taalontwikkeling.
Ontwikkelingen basisscholen De (openbare) basisscholen zijn wegens teruglopende leerlingenaantallen in de loop van de tijd opgeheven en/of samengegaan. De Kosmos en de Erasmusschool fuseerden tot basisschool het Twekkelerveld. Nog later fuseerde deze basisschool met de Toekomstschool en de West-Indiëschool en ging de naam openbare basisschool Twekkelerveld voeren, thans gevestigd aan de Schietbaanweg. Het pand aan de Olieslagweg werd een vrije openbare school met aandacht voor daltononderwijs.
Het voornemen bestaat alle basisscholen in de wijk te vestigen in het gebouw van het ROC, dat gesitueerd is tussen de Hengelosestraat en de Schietbaanweg. Het ROC zelf wordt in de loop van het schooljaar 2008/2009 gesloten en verhuist naar Hengelo. Dit is een ruime locatie die recht zou doen aan de vele activiteiten in het kader van een brede school.
Middelbaar beroepsonderwijs Regionaal opleidingscentrum (ROC). Tussen de Hengelosestraat en de Schietbaanweg. In de loop van het schooljaar 2008/2009 verhuizen alle afdelingen naar een nieuw onderkomen in Hengelo. Zone.college (voormalig AOC Oost) een school met innovatief groen en duurzaam onderwijs. (Hengelosestraat 481, er is een ingang aan de Olieslagweg).
Voormalige scholen Middelbaar beroepsonderwijs Schuttersveld (Minister Loudonlaan). Het pand hiervan werd gesloopt waarna er koopwoningen kwamen te staan. Scholengemeenschap de Marke, dependance Neptunusstraat. Deze dependance werd opgeheven. Thans is hier een particulier opleidings- en trainingscentrum gevestigd (OLCT Opleiding & Training). De hoofdingang werd daarbij van de Neptunusstraat naar de Hengelosestraat verplaatst. De Borchstede (Regulusstraat). Werd later de Oosterborch college. Het pand is vrijgekomen voor de basisschool de Paulusschool.
Winkelcentrum Geschiedenis