Arameeërs

De Arameeërs (Aramees: ), ook bekend als Suryoye of Syrisch-Orthodoxen, zijn een etnische groep die inheems is tot Mesopotamië en de Levant. Hun meest prominente oorsprong en hartland ligt in Tur Abdin, een regio in het zuidoosten van Turkije. Moderne Arameeërs identificeren zich als "Suryoye" en hechten veel waarde aan hun cultuur en geloof. Na hun bekering tot het christendom namen zij deze benaming aan om zich te onderscheiden van hun heidense voorouders.

Arameeërs spreken Aramees, waarbij Turoyo de meest voorkomende variant is, Suret een andere moderne vorm, en Klassiek Syrisch ("Kthobonoyo") gebruikt wordt als liturgische taal uit het Midden-Aramees. De meeste overgebleven Arameeërs (Suryoye) in Tur Abdin en Istanbul spreken nog steeds Turoyo, dat zij "Suryoyo", "Turoyo" of "Surayt" noemen. Veel Arameeërs in het Midden-Oosten en de diaspora proberen de taal te behouden en door te geven aan hun kinderen. Het Aramees was ooit een wereldtaal en de voertaal van het Midden-Oosten.

Arameeërs zijn een overwegend christelijke natie die behoren tot verschillende denominaties binnen het Syrische (Aramees) christendom. Zij bekeerden zich als een van de eerste volken tot het christelijke geloof.

De Arameeërs voeren hun oorsprong terug naar het oude land Aram, het historische thuisland van hun volk. Dit gebied strekte zich uit over het huidige zuidoost-Turkije, Syrië en Noord-Irak. Aram wordt genoemd in vroege spijkerschriftteksten en in de Bijbel, en werd bestuurd en bewoond door de Arameeërs. Het gebied groeide niet uit tot een groot rijk, maar bestond uit verschillende kleinere staten, zoals Bit-Zamani in het noorden van Mesopotamië, in het bergachtige gebied van Tur Abdin, waar de stad Omid (het huidige Diyarbakır) lag, en Aram-Damascus, dat uiteindelijk het grootste deel van Syrië omvatte.BibleGateway.com, ENCYCLOPEDIA OF THE BIBLE, "Aram, Aramaeans", []. Retrieved 28 October 2022.

De Aramese genocide (Sayfo) zorgde voor het begin van een wereldwijde Aramese diaspora. De tot op heden actieve onderdrukking en vervolging van de christelijke Arameeërs heeft ertoe geleid dat zij zich voornamelijk in Europa, Noord-Amerika en Australië hebben gevestigd.

Geschiedenis Oudheid miniatuur|192x192px|Aramese beschermleeuwen uit Tell Halaf uit de 10e eeuw v. Chr. in het Pergamonmuseum in Berlijn miniatuur|254x254px|Koning Hazaël van Aram-Damascus die regeerde van 842 tot 796 v.Chr. De Arameeërs traceren hun genealogische lijnen terug naar de gelijknamige voorvader Aram, de zoon van Sem, de zoon van Noach.

Een eerste aantekening van het Aramese volk in spijkerschrift stamt uit 2300 v.Chr. Tijdens de periode van de late bronstijd verbreiden de Arameeërs zich over het gehele Nabije Oosten. Vanaf de 1100 v.Chr. begonnen de Arameeërs met het stichten van verschillende staten in de Levant en Mesopotamië.

Het thuisland van de Arameeërs, waarin de Arameeërs verschillende koninkrijken stichtten, heet Aram. De belangrijkste Aramese koninkrijk-staten in de oudheid waren: Nasibina, Aram-Damascus, Bit-Zamani, Bit-Halupe, Bit-Bahiani, Aram Zobah, Hamath, Bit-Adini en Bit-Gabbari.

Veel namen van Aramese koninkrijken, stadsstaten, steden en dorpen bevatten de term 'Aram' om de Aramese oorsprong te benadrukken, of beginnen met 'Bit/Beth', dat 'huis/land van' betekent. Door de sterke aanwezigheid van Arameeërs tussen de rivieren Tigris en Eufraat, werd dit cultuurgebied bekend als Aram-Naharaim: 'het Aram tussen de twee rivieren'.

Met de verbreiding van Arameeërs over grote delen van het Midden-Oosten, verspreidde ook hun taal zich. In 700 v.Chr. werd het Aramees de lingua franca van het gehele Midden-Oosten. Het Aramees was ook de rijkstaal van het Babylonische en het Perzische rijk.

Connectie tussen Amorieten en Arameeërs Er wordt al enige tijd onderzoek gedaan naar de mogelijke connectie tussen de Arameeërs en de Amorieten. De Amorieten bewoonden dezelfde regio. Voordat de Aramese koninkrijken werden gesticht (1215-732 v.Chr.) waren de Amorieten gevestigd in dezelfde gebieden. Er bestaat een (gedeeltelijke) geografische, historische en taalkundige continuïteit tussen de Amoritische en de Aramese stammen.

Het geografische gebied waar de oude Amorieten zich vestigden komt overeen met het gebied dat aan het einde van het tweede millennium voor Christus door de Aramese stammen werd bezet. Er wordt gesuggereerd dat na verloop van tijd de culturele Amorieten 'Arameeërs' werden genoemd en het land waar ze vandaan kwamen Aram.

Hellenistische periode In de Hellenistische periode, na de veroveringen van Alexander de Grote, vormden de Arameeërs als volk de meerderheid van de bevolking van het Seleucidische koninkrijk.

Arameeërs, Aramees en Aram worden zowel in het Aramees als in andere talen vaak Syriërs, Syrisch en Syrië genoemd. Het vervangen van termen Aramees, Arameeërs en Aram werd in gang gezet tijdens de vijfde eeuw na Christus toen de oude Grieken de label Syrisch begonnen te gebruiken voor de Arameeërs en hun taal. In deze periode begon het acceptatie te krijgen onder de Aramese literaire en kerkelijke elites. De praktijk van het gebruik van Syrische labels als aanduiding voor Arameeërs en hun taal was heel gebruikelijk onder de oude Grieken, en onder hun invloed werd het ook gebruikelijk onder de Romeinen en Byzantijnen.

De termen 'Syriër/Syrisch' werden tijdens de bekering naar het christendom door Arameeërs zelf aanvaard. Door de term 'Syriër/Syrisch' te aanvaren distantieerden Arameeërs zich van hun oude voorchristelijke naam en identiteit. Syriër werd geleidelijk synoniem met Christelijke Arameeër. Op deze manier onderscheidden de Arameeërs die bekeerden tot het Christendom zich van de oude (en) heidense Arameeërs en hun rituelen.

Osroene

miniatuur|183x183px|Osroene In het Aramese koninkrijk Osroene (ook wel koninkrijk van Edessa genoemd) ontwikkelde in de 1e eeuw n.Chr. een belangrijk Aramees dialect. Het Edessaans Aramees ontstond uit een lokaal Aramees dialect dat werd gesproken in Osroene, met als middelpunt de stad Edessa.

Het Edessaans Aramees kwam later bekend te staan als het Syrisch. Osroene werd in de eerste eeuw n.Chr. bestuurd door Abgar V. Abgar V van Osroene speelde ook een belangrijke rol in de kerstening van de Arameeërs. Tijdens de vroegchristelijke periode werd het de literaire taal van de Syrisch-Orthodoxe kerk in de historische regio van het oude Aram en in het hele Nabije Oosten.

Vanaf de vijfde eeuw N.Chr. liepen Aramese christenen uiteen door theologische verschillen. De Syrisch-Orthodoxe kerk heeft verschillende schisma's en splitsingen doorgemaakt. Verschillende kerken werden gesticht. Hiermee werd het Syrisch ook de literaire taal van andere Syrische kerken binnen het Syrisch christendom.

De bekering van enkele koninkrijken van Aramese oorsprong tot het christendom, vooral Osroene, brachten de Aramese taal en cultuur een nieuw leven in. Op dat moment nam het lokale Aramese dialect van Edessa, die later bekend werd als Syrisch, een nieuw alfabet aan, Estrangelo, en gaf aanleiding tot een overvloedige literatuur. Het Syrisch werd ingevoerd als de liturgische taal van het Syrisch christendom. Syrisch wordt tot op heden wordt gebruikt in de Syrische kerken.

Het koninkrijk van Osroene is een van de laatste Aramese koninkrijken en ging in 244 n.Chr ten onder. Volgens verschillende bronnen werd Osroene de eerste christelijke staat ter wereld in het jaar 200 n.Chr. Hoewel het Nabije Oosten van de 1e tot de 7e eeuw na Christus onder de controle stond van het Romeinse Rijk en het Parthische Rijk, en vervolgens het Sassanische Perzische Rijk, was het cultureel Aramees.

Palmyreense rijk miniatuur|206x206px|Het Palmyreense rijk in zijn grootste omvang in 271 n.Chr. In 260 n.Chr. werd het Aramese koninkrijk Palmyra opgericht. Vernoemd naar haar hoofdstad, splitste het Palmyreense rijk zich van het Romeinse rijk in 270 n.Chr. Het Palmyreense rijk werd geregeerd door Aramese koningin Zenobia. Zenobia veroverende met haar leger in een korte tijd een groot deel van het Midden-Oosten. Het Palmyreense rijk was onafhankelijk totdat het werd verslagen door het Romeinse rijk in 272 n.Chr.

Ondanks dat het Palmyreense rijk voor een korte tijd bestond wordt het herinnerd omdat het werd geregeerd door een van de meest ambitieuze en machtige vrouwen uit de oudheid.

School van Nisibis, School van Edessa en School van Antiochië In de 3e en 4e eeuw n.Chr. werden verschillende belangrijke (theologische) scholen gesticht. De meest prominente waren de school van Edessa, de school van Nisibis en de school van Antiochië. De School van Edessa was een christelijke theologische school die van groot belang was voor de Aramese wereld. Het werd al in de 2e eeuw gesticht door de koningen van de Abgar-dynastie van Osroene.

Omstreeks 350 n.Chr. werd de School van Nisibis opgericht door Jacob van Nisibis. De school bestond uit drie basisafdelingen waar theologie, filosofie en geneeskunde werden onderwezen. De school van Nisibis wordt ook weleens de eerste universiteit ter wereld genoemd. Een andere stad waar theologie werd onderwezen vanaf een vroeg stadium was Qennishrin. Deze stad was een christelijk bisdom maar werd later verheven tot de waardigheid van een autocef aartsbisdom. De stad is gelegen 25 km zuidwesten van Aleppo.

Gouden eeuw van Arameeërs en Aramese literatuur De tijdperk tussen de 5e eeuw en de 9e eeuw wordt als de gouden eeuw van de Arameeërs en hun literatuur beschouwd. In de geschiedenis van de oude en moderne mensen is er geen tijdperk zoals een tijdperk waarin de Arameeërs beroemd werden vanwege hun medische, filosofische en historische prestaties in zowel de Aramese als de Griekse taal. De periode zag de grootste productie van Aramese teksten in disciplines als filosofie, logica, geneeskunde, wiskunde, astronomie, alchemie, geschiedenis, theologie, taalkunde en literatuur.

Enkele van de meest prominente auteurs zijn de dichters Narsai en Jacob van Serugh, de bijbelcommentatoren Ishodad van Merv en John van Dara, de wetenschappers Sergius van Rish Ayno, Severus Seboght en de taalkundigen Jacob van Edessa, Anton van Takrit en Isho Bar Nun.

De vijfde eeuw was ook getuige van de verdeling van de christelijke kerk in vele facties. In de loop van de tijd ontstonden er talloze theologische debatten, die leidden tot de creatie van veel geschriften over dit onderwerp. De apologeten Philoxenos van Mabbug en Babi de Grote en de theologen Dadisho, Isaac van Nineve, Timothy I, Moshe Bar Kepha en Theodore Bar Koni gingen allemaal in op de christologische controverses die uit de splitsing voortvloeiden.

Veel van deze theologische en wetenschappelijke activiteiten waren geconcentreerd in scholen en kloosters zoals de School van Edessa, de School van Nisibin en het Mor Gabriel-klooster. De laatste is nog steeds in gebruik.

Middeleeuwen Vanaf de 7e eeuw n.Chr. zag Mesopotamië een gestage toestroom van Arabieren, Koerden en andere Iraanse volkeren. De Aramisering van het Midden-Oosten is geëindigd met de verovering door de Arabieren en de moslims in de 7e eeuw. Veel elementen van de Aramese cultuur werden echter geïntegreerd in de Arabische cultuur van latere eeuwen, omdat de Aramese bevolking een aanzienlijk deel van de bekeerde bevolking vormde.

De Arameeërs beleefden aanvankelijk enkele perioden van religieuze en culturele vrijheid, afgewisseld met perioden van ernstige religieuze en etnische vervolging na de 7e-eeuwse moslimverovering van Perzië. Arameeërs werden in toenemende mate gemarginaliseerd, vervolgd en werden geleidelijk een minderheid in hun eigen thuisland. Arameeërs droegen met hun taal bij aan islamitische beschavingen door werken van Griekse filosofen te vertalen naar het Aramees en daarna naar het Arabisch. Ze blonken ook uit in filosofie, wetenschap en theologie en de persoonlijke artsen van de Abbasidische kaliefen waren vaak Arameeërs.