Marie Anne Augustine Janson, ook gekend als Marie Spaak-Janson of Marie Spaak (Brussel, 23 juli 1873 - Ukkel, 8 maart 1960), was een Belgische socialistische politica en het eerste vrouwelijke parlementslid in België.
Levensloop Marie Janson kwam uit een politieke familie. Zij was een dochter van Paul Janson, een van de leidende figuren van de progressieve vleugel van de liberale beweging in die tijd, en van Anne Amoré, onderwijzeres aan de school Gatti de Gamond. Haar broer Paul-Emile Janson, eveneens een liberaal politicus, werd eerste minister en kwam om in een Duits concentratiekamp.
Janson liep school bij Isabelle Gatti de Gamond en werd regentes. Ze huwde met de advocaat en schrijver Paul Spaak, waarmee ze vier kinderen kreeg onder wie de socialistische staatsman Paul-Henri Spaak en scenarioschrijver Charles Spaak. In de jaren dertig leefde het echtpaar gescheiden.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog was Marie Janson actief als maatschappelijk werkster. Ze werd toen lid van de sociaaldemocratische Belgische Werkliedenpartij.
In 1921 werd ze verkozen in de gemeenteraad van haar woonplaats Sint-Gillis en bleef dit tot in 1955.
In 1921 werden er voor het eerst gecoöpteerde senatoren in het Belgisch parlement ingevoerd en Marie Spaak-Janson werd door haar partij voor coöptatie voorgedragen. Daarmee werd ze de eerste vrouwelijke senator en zelfs de allereerste vrouw in het Belgische parlement, en dit 26 jaar voor vrouwen volwaardig stemrecht kregen bij parlementsverkiezingen. Zij bleef gecoöpteerd senator tot op 84-jarige leeftijd in 1958. Als ouderdomsdeken zat ze de openingszittingen voor in 1952-1953 tot 1956-1957.
In 1922 stichtte ze, met Arthur Jauniaux, de Socialistische Vooruitziende Vrouwen, een vrouwenafdeling van de Socialistische Mutualiteiten. Deze vormden een efficiënt middel om ook vrouwen binnen de socialistische beweging te betrekkken. Ze was lid van het Nationaal comité van socialistische vrouwen en voorzitster van de Nationale liga van gilden van coöperatrices (1926-1952). Ze was actief in L'orphelinat Rationaliste en hielp mee Joodse kinderen beschermen tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Haar kleindochter Antoinette Spaak trad in haar voetsporen en werd de eerste vrouw ooit die een Belgische politieke partij leidde, het FDF.
Eerbetoon In Sint-Gillis is een plein naar haar vernoemd.
Literatuur M. FINCOEUR, Mme Spaak-Janson, 1ère femme sénateur en Belgique, in: Revue de la femme belge. Organe d’éducation féminine, 1922. E. GOLDSTEIN, Marie Spaak fête ses 75 ans, in: La Femme Prévoyante, 1948 Jeanne-Emile VANDERVELDE, La première femme parlementaire belge, in: Conseil National des Femmes Belges, n°45, 1954. Marie Spaak ou 'madame Mère''', in: L’Âne Roux, 17 décembre 1957. Marie Spaak, in: Conseil national des femmes belges. Bulletin bimensuel, n°82, 1960. Marie Spaak, in: Stem der Vrouw, avril 1960. Voorzitter van de Senaat, Hulde aan Madame Spaak, uitgesproken in de Senaat op 8 maart 1960. Marie Spaak, in: Le Peuple, 9 maart 1960 en 12 maart 1965. L. DELANGE-JANSON, Paul Janson 1840-1913. Sa vie généreuse. Son époque, 2 t., Brussel, 1962-1964. Paul VAN MOLLE, Het Belgisch Parlement, 1894-1972, Antwerpen, 1972. J. SPAAK, Charles Spaak, mon mari, Paris, France-Empire, 1977. Denise DE WEERDT (dir.), De dochters van Marianne. 75 jaar SVV, Gent, AMSAB /Antwerpen, Hadewijch, 1997. J. TORDOIR, Paul Janson (1840-1913): un libéral à la conquête du suffrage universel, Tentoonstelling stadhuis Sint-Gillis, februari 1999. Natacha WITTORSKI, Femmes parlementaires dans la Belgique de la Question Royale'', licentiaatsthesis (onuitgegeven), Louvain-la-Neuve, 2003.
Categorie:Belgisch senator Categorie:Belgisch feminist Categorie:BSP-politicus (België) Categorie:Gemeenteraadslid van Sint-Gillis Categorie:Belgisch maatschappelijk werker