Nachtorchis (Platanthera) is een geslacht van terrestrische orchideeën. Ze komen vooral voor in de gematigde streken van het noordelijk halfrond. Twee soorten komen voor in België en Nederland.
Naamgeving en etymologie Synoniemen Lysias (1812) Sieberia (1817) Mecosa (1825) Diplanthera (1833), nom. illeg. Tulotis (1833) Perularia (1834) Blephariglottis (1837) Conopsidium (1840) Diphylax (1889) Lymnorchis (1900) Lysiella (1900) Gymnadeniopsis (1901) Piperia (1901) Denslovia (1931) Pseudodiphryllum (1935) Smithorchis (1936) Fimbriella (1981)
De botanische naam Platanthera is een samenstelling van het Oudgriekse , platus (breed uit, wijd uiteen) en , anthēra (meeldraad), en verwijst naar de wijd uiteenstaande pollinia van de typesoort Platanthera bifolia.
De naam van het geslacht werd in 1817 voorgesteld door Louis Claude Marie Richard. (1817). De Orchideis Europaeis annotationes, praesertim ad genera dilucidanda spectantes: 26. Gearchiveerd op 31 mei 2025.
Kenmerken Platanthera-soorten zijn terrestrische, overblijvende planten (geofyten), die overwinteren met twee ei- tot raapvormige wortelknollen.
Het zijn middelgrote, slanke, tot 40 cm hoge planten, met meestal twee grote ovale bladeren aan de basis en hogerop de stengel een aantal smalle, schutbladachtige blaadjes.
De bloeiwijze is een losbloemige aar met vijf tot vijfentwintig kleine, sterk ruikende bloemen. De zijdelingse sepalen zijn afstaand, de bovenste sepaal en de petalen vormen een helm. De lip is ongedeeld, lang en tongvormig, met een lang met nectar gevuld spoor. Het stigma is ongedeeld en vlak. De pollinia staan aan de basis ver uit elkaar.
De meeste nachtorchissen bloeien aan het einde van de lente of in de vroege zomer.
Habitat Nachtorchissen zijn over het algemeen planten van kalkrijke, vochtige of droge bodems op zonnige of lichtbeschaduwde plaatsen, zoals kalkgraslanden, lichte bossen en struwelen. Sommige soorten komen echter ook in zure milieus voor zoals in heide en moerassen.
Voorkomen Gematigde en subarctische streken van het noordelijk halfrond: Europa van Scandinavië tot Noord-Afrika, Madeira, IJsland, Azië vanaf Klein-Azië over Rusland tot aan de Himalaya, Noord-Amerika met inbegrip van Alaska.
Verwantschap en soorten Het geslacht is nauw verwant aan de geslachten Pseudorchis, Gymnadenia en Dactylorhiza.
Naargelang de taxonoom telt het geslacht 80 tot 100 soorten. In België en Nederland komen twee soorten voor:
Bergnachtorchis (Platanthera chlorantha) (1828) (Eurazië) Welriekende nachtorchis (Platanthera bifolia) (1817) (Europa tot Noord-Afrika)
In Europa komen verder nog voor: Platanthera algeriensis Platanthera azorica Platanthera hyperborea Platanthera micrantha Platanthera oligantha
Externe links Fylogenie van de orchideeën
nachtorchis Categorie:Orchideeënfamilie