Svatý Jan pod Skalou (Duits: of ) is een Tsjechische gemeente in de regio Midden-Bohemen, en maakt deel uit van het district Beroun. Het dorp ligt op 5 kilometer afstand van de stad Beroun.
Svatý Jan pod Skalou telt 204 inwoners (2025).
Geografie De gemeente Svatý Jan pod Skalou bestaat uit de volgende plaatsen:
Van 1960 tot en met medio 1985 hoorde Jánská eveneens tot de gemeente Svatý Jan pod Skalou; sinds dat jaar is die plaats bij de gemeente Loděnice ondergebracht.
De Loděnice (Duits: ) meandert door de gemeente. Een groot deel van het kadastraal gebied bestaat uit bosgebied, hetgeen onderdeel is van natuurreservaat Karlštejn.
Geschiedenis miniatuur|Sint Jan (kunstwerk uit de 9e eeuw) Volgens een legende vestigde heremiet Sint Jan zich hier rond het midden van de negende eeuw. Naar hem is het dorp vernoemd. De eerste schriftelijke vermelding van Svatý Jan pod Skalou dateert echter van het jaar 1030. Toen schonk hertog Břetislav I de Sint-Janskapel aan het klooster van Ostrov. De kloosterorde stichtte temidden van de elfde eeuw een nieuw klooster bij de Sint-Jansgrot nabij Svatý Jan pod Skalou. In 1310 werd tevens een proosdij gesticht.
Tijdens de Hussietenoorlogen in 1420 vluchtten benedictijnse monniken uit het klooster van Ostrov naar Svatý Jan, nadat hun eigen klooster was verwoest en geplunderd. In 1517 werd in Svatý Jan een abdij gesticht. De huidige kloostergebouwen dateren van de periode 1653–1661. Tussen 1726 en 1731 verbouwde Kryštof Dientzenhofer waarschijnlijk de zuidelijke en westelijke vleugel van het klooster.
Het klooster werd in 1785 gesloten en verbouwd tot kasteel. Vanaf 1925 was er een school in gevestigd en vanaf 1 januari 1950 een dwangarbeiderskamp. De gevangenen moesten zwaar werk verrichten in de nabijgelegen steengroeven. Deze situatie hield echter maar een jaar stand. Na de sluiting van het kamp werd het gebouw tussen 1951 en 1953 omgebouwd tot gevangenis. Deze werd in mei 1955 gesloten na druk van het Rode Kruis. Daarna deed het gebouw opnieuw dienst als school, totdat in 1985 het archief van het toenmalige Ministerie van Binnenlandse Zaken er werd ondergebracht. Anno 2026 doet het voormalige kloostergebouw wederom dienst als school, ditmaal als hogeschool (meer bepaald een pabo) onder de naam Sint-Janscollege, en is er tevens een ecologisch centrum (Kavyl) in gevestigd.
Sinds 1960 maakt Svatý Jan pod Skalou volledig deel uit van het district Beroun. Het wapen en de vlag werden op 7 oktober 2003 aan de gemeente toegekend na besluit van de voorzitter van het Tsjechische parlement.
Verkeer en vervoer
Autowegen Svatý Jan pod Skalou is te bereiken via diverse regionale wegen.
Spoorlijnen Er is geen station in de gemeente. Het dichtstbijzijnde station is in Loděnice, op zo'n vijf kilometer afstand, aan spoorlijn 173 van Praag naar Beroun.
Buslijnen miniatuur|Bushalte in het dorp (2009) Er zijn drie bushaltes in de gemeente (juni 2026): +HalteLijn(en)Traject(en)Vervoerder(s)Svatý Jan pod Skalou, Svatý Jan pod Skalou825 878Králův Dvůr – Mořinka ringlijn Karlštejn – KarlštejnArriva Střední Čechy Arriva Střední ČechySvatý Jan pod Skalou, Sedlec825 878Králův Dvůr – Mořinka ringlijn Karlštejn – KarlštejnArriva Střední Čechy Arriva Střední ČechySvatý Jan pod Skalou, Svatý Jánek825 878Králův Dvůr – Mořinka ringlijn Karlštejn – KarlštejnArriva Střední Čechy Arriva Střední Čechy
Bezienswaardigheden
Geboorte van Johannes de Doperkerk De Geboorte van Johannes de Doperkerk, met de grot van Sint Jan, is een vroegbarok gebouw uit de periode 1657–1661, gebouwd naar plannen van Carlo Lurago. Temidden van de kerk staat de graftombe van Sint Jan, met een kist met overblijfselen van de heilige. In een deel van de rotskerk is een natuurlijke grot bewaard gebleven, versierd met originele druipstenen. Naast de kerk, onder het raam van de grot van Ivan, stroomt een bron met — naar verluid — geneeskrachtig water, ook wel bekend als de Bron van Sint Jan.
Tegenover de kerk, aan de oever van de beek de Loděnice, staat een zogenaamde Hus-steen , een monument met kelk aan de bovenzijde, dat gebouwd zou zijn door studenten van een rooms-katholieke middelbare school.
Kalksteenrotsen De opvallendste bezienswaardigheid in het dorp is een 50–60 meter hoge rij van kalksteenrotsen. Deze rotswand stijgt op het hoogste punt tot 150 meter boven het klooster en de omgeving uit.
Andere bezienswaardigheiden
Uitkijkpunt bovenaan de rotsen, nabij een prehistorische nederzetting genaamd U Kříže, waarvan een deel van de verdedigingsmuur bewaard is gebleven; Barokke Kapel van de Kruisverheffing uit 1714; Begraafplaats met daarop de Sint-Maximiliaankapel in neogotische stijl, ontworpen door Bernhard Grueber, uit 1847–1849, in opdracht van Maxmilián Berger, voorzitter van de vereniging voor de totstandkoming van het Nationaal Theater te Praag.
Galerij
Externe links Website van de gemeente Monumentenregister van Svatý Jan pod Skalou
Bronnen en referenties
Categorie:Gemeente in Beroun