Joe Speedboot is de vierde roman van Tommy Wieringa en kwam uit in 2005. Dit betekende zijn doorbraak bij het grote publiek. Joe Speedboot werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs, de Gouden Uil, de Libris Literatuur Prijs,Libris Prijs. Gearchiveerd op 3 juni 2023. de Literatuurprijs Gerard Walschap, NS Publieksprijs en de Prijs voor het mooiste boekomslag.
Het boek is opgedragen aan Rutger Boots.
Verhaal
De veertienjarige Fransje Hermans heeft een ernstig ongeluk gehad. Hij was in slaap gevallen in een maïsveld en werd vervolgens overreden door het wiel van een cyclomaaier, waardoor zijn rug brak en zijn borstkas verbrijzeld werd. Hij is lang in coma geweest. Hij kan alleen zijn rechterarm nog bewegen, is spastisch en kan niet meer verstaanbaar praten.
Het verhaal wordt verteld vanuit zijn gedachten en fantasieën en begint in een ziekenhuis in het fictieve dorpje Lomark, wanneer Fransje tweehonderdtwintig dagen niet volledig bij kennis is geweest, al hoort hij alles wat er gezegd wordt. Zo hoort hij van een zekere leeftijdsgenoot genaamd 'Joe Speedboot'. Diens vader stierf toen hij tijdens de verhuizing naar Lomark door de voorruit van de verhuiswagen vloog, toen die een huis binnenreed.
Sinds Joe in Lomark woont, zijn er om de zoveel tijd enorme ontploffingen te horen. Een jaar later is er een kermis in het stadje en Fransje wordt door zijn broers Dirk en Sam met zijn rolstoel in een oude verlaten boerderij gezet, omdat ze hem niet mee willen nemen naar de kermis. Wat ze niet weten, is dat Joe hier zijn bommen maakt. Zo begint een vriendschap tussen Fransje, Joe, de sprekend op Heinrich Himmler lijkende Christof (hij woonde in het huis waar de vrachtwagen binnenreed en is Joe's beste vriend) en Engel (hij helpt Fransje met plassen omdat Fransje zelf niet goed kan richten).
Het boek vertelt het verhaal van vriendschap, liefde, rivaliteit, de eindeloze fantasie van vier jongens en hun gedeelde bewondering voor het uit Zuid-Afrika naar Lomark verhuisde meisje PJ (Picolien-Jane) Eilander. Eén voor één zien ze hun dromen vervallen in illusies.
Lomark Lomark is een fictief dorp in het boek. Lomark heeft veel overeenkomsten met de Over-Betuwse stad Huissen, zoals het dorpje Loo, de weg naar de pont naar Duiven ('Lange Nek' in het boek), de betonfabriek bij de zandafgraving (in het boek een asfaltfabriek), het landelijk gebied De Omval (in het boek "Achterom" genoemd) en het industriegebied Looveer. Huissen heeft als historisch symbool een zwaan ("Zwaon kleef aon!"), Lomark een haan ("Ut was de hoan die kroanig blef"). Verder vermeldt het boek historische feiten als het bombardement tijdens de Tweede Wereldoorlog, inclusief de voltreffer op het Looveer en een schuilkelder.
Wieringa schreef het boek in het klooster van de dominicanen in Huissen.
Herdrukken Het boek werd in 2009 door Noordhoff herdrukt in de boekenreeks Grote Lijsters. In 2024 werd het boek herdrukt door Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek voor de boekencampagne Heel Nederland Leest.
Verfilming
In 2005 werd door productiemaatschappij IJswater Films al een poging gedaan het boek te verfilmen. Echter, door een diepgaand meningsverschil tussen Wieringa en IJswater Films werd deze verfilming via een rechtszaak in maart 2008 tegengehouden. Wieringa vond dat de voorgestelde verfilming afbreuk zou doen aan het verhaal van zijn boek. De rechtbank Amsterdam wees de vorderingen van IJswater in maart 2008 af; het gerechtshof bekrachtigde dat vonnis op 12 januari 2010 en oordeelde dat geen optieovereenkomst tot stand was gekomen.
In maart 2021 werd bekendgemaakt dat Wieringa voor productiemaatschappij BALDR Film had gekozen om zijn boek alsnog te laten verfilmen. De film ging in maart 2026 in première, met Tobias Kersloot in de titelrol van Joe Speedboot.
Categorie:Nederlands bildungsroman Categorie:Nederlandstalige literatuur Categorie:Roman uit 2005 Categorie:Werk van Tommy Wieringa