thumb|Johann Sebastian Bach Deze pagina geeft een overzicht van de kerkelijke en wereldlijke cantates van Johann Sebastian Bach.
Inleiding Bach schreef cantates voor zowel kerkelijk als wereldlijk gebruik. Die cantates zijn ruwweg in drie categorieën te verdelen: kerkelijke cantates, cantates voor bijzondere gelegenheden en wereldlijke cantates. De drie categorieën zijn in de eerste drie tabellen opgenomen. Tabel 4 geeft de kerkelijke cantates in chronologisch overzicht; tabel 5 de apocriefe cantates.
In de eerste tabel staat de grootste categorie, de categorie van kerkelijke of geestelijke cantates. Deze geestelijke cantates zijn in een vijftal cantatejaargangen onder te brengen. Een cantatejaargang geeft voor elke zondag en voor elke speciale kerkelijke feestdag een cantate die in de dienst kan worden gebruikt. De cantate en de cantatetekst sluiten daarbij aan op de Bijbellezing die voor de specifieke zondag binnen het Luthers kerkelijk jaar is vastgesteld.Lijst van vaststelling van het kerkelijk jaar op Das Kirchenjahr. Gearchiveerd op 19 januari 2024. over de betekenis van de onderdelen van het kerkelijk jaar Dit kerkelijk jaar begint met de Advent – het begin van de Kerstkring – en loopt via de Paaskring en de zondagen na Pinksteren tot de volgende Advent: Advent: 4 zondagen voor kerst Kerst: tot en met de zondag na Nieuwjaar Epifanie: 6 januari, gevolgd door maximaal 6 zondagen Maria-Lichtmis (ook Maria-Reiniging; 2 februari) sluit de kerstperiode af periode voor Pasen: van septuagesima tot en met Palmzondag en Goede Vrijdag Pasen vijf zondagen na Pasen: Quasi modo geniti tot en met Rogate donderdag na Rogate is Hemelvaartsdag zondag Exaudi Pinksteren zondag na Pinksteren is Trinitatis zondagen na Trinitatis, maximaal 27 zondagen Advent en begin van het nieuwe kerkelijk jaar
De eerste tabel geeft een overzicht van de bestemming van Bachs cantates binnen het kerkelijk jaar. Daarin zijn ook de cantates opgenomen die niet bij het vaste regime van het Luthers kerkelijk jaar aansluiten, maar die voor speciale religieuze feestdagen zijn geschreven (Mariafeesten, Feest van Johannes de Doper, Sint Michaelsfeest en Hervormingsdag) en die binnen het kerkelijk jaar geplaatst worden.
Hoewel het geen cantates betreft, zijn ook werken van Bach opgenomen die voor een specifieke dag in het kerkelijk jaar zijn gecomponeerd (de oratoria voor kerst, Hemelvaartsdag en Pasen; de passies). De kolommen geven het volgende weer: Eerste kolom: de dag in het kerkelijk jaar (in de meeste gevallen een zondag; in andere gevallen bijzondere feestdagen). Tweede kolom: de titels van de cantates, respectievelijk andere werken gecomponeerd voor een specifieke dag, en de nummering van die composities conform de BWV. Derde kolom: de plaats waar de cantate werd gecomponeerd (met tussen haakjes de cantatejaargang voor de cantates uit Leipzig of de vermelding dat een vroegere cantate later is opgenomen in cantatejaargang I uit Leipzig): Mühlhausen (voor 1713) Weimar (1713-1716) Köthen (1717-1723) Leipzig (1723- ): jaargang I 1723-1724 jaargang II 1724-1725 jaargang III 1725-1726 en begin 1727 jaargang IV 1727-1729 jaargang V 1730-1737 Vierde kolom: de datum van eerste uitvoering. Vijfde kolom: de Bijbelpassages voor de lezing in de dienst van de betreffende dag. De cantateteksten sluiten op de Bijbellezing aan. Zesde kolom: de datum die de cantate binnen het huidige lopende kerkelijk jaar heeft.
De cantates voor bijzondere gelegenheden in de tweede tabel vormen de tweede categorie cantates: cantates ter gelegenheid van de inwijding van een orgel, wisseling van de raad, trouw- en rouwplechtigheden en een groep cantates waarvan niet vaststaat waar ze voor zijn bestemd.
De wereldlijke cantates voor hof, adel en burgers, opgenomen in de derde tabel, vormen de derde categorie cantates: Feestmuziek voor de vorstenhuizen van Weimar, Weißenfels en Köthen Feestmuziek voor het keurvorstelijk huis van Saksen Feestmuziek voor festiviteiten van de Universiteit van Leipzig Feestmuziek voor festiviteiten van raad en school van Leipzig Huldigingsmuziek voor adellijke personen en burgers in Leipzig Huwelijkscantates Wereldlijke cantates voor verschillende bestemmingen
De vierde tabel geeft de chronologie van de kerkelijke cantates en de plaats waar zij zijn gecomponeerd door Bach.
De vijfde tabel geeft de apocriefe cantates van Bach. Dit zijn de cantates die zijn opgenomen in de BWV, maar waar door musicologisch onderzoek uit is gebleken dat zij niet door Bach zijn gecomponeerd. De cantates zijn gecomponeerd door Johann Christoph Altnikol, Johann Ernst Bach, Johann Ludwig Bach, Georg Melchior Hoffmann, Johann Kuhnau, Georg Philipp Telemann en door twee onbekende componisten.
Eerste tabel Cantates van Johann Sebastian Bach ingedeeld voor het kerkelijk jaar 2025-2026 Dag Cantates Werken voor specifieke kerkelijke hoogtijdagen Plaats van compositie Cantatejaargang Datum van eerste uitvoering Bijbellezing voor de dienst waarin de cantate werd/wordt gebruikt Datum voor 2025-2026 Bijzonderheden I: VAN ADVENT TOT EN MET TRINITATIS Eerste adventszondagNun komm, der Heiden Heiland; BWV 61Weimar (opgenomen in I)2 december 1714Mattheüs 21: 1-9. Intocht in Jeruzalem30 november 2025Nun komm, der Heiden Heiland (koraalcantate); BWV 62Leipzig (II)3 december 1724Schwingt freudig euch empor; BWV 36Leipzig (III)tussen 1726 en 1730 Tweede adventszondagWachet! betet! betet! wachet!; BWV 70aWeimar (opgenomen in I)6 december 1716Lucas 21: 25-33. Rede over het eind der tijden7 december 2025; BWV 70a (Weimar) is slechts overgeleverd in de uitgebreidere versie BWV 70 (cantate voor de 26e zondag na Trinitatis; Leipzig). De delen 1, 3, 5, 8, 10 en 11 van BWV 70 vormen waarschijnlijk BWV 70a Derde adventszondagÄrgre dich, o Seele, nicht; BWV 186aWeimar13 december 1717Mattheüs 11: 2-10. Jezus en Johannes de Doper14 december 2025; BWV 186 = delen 1, 3, 5, 8, 10, 11 Vierde adventszondagBereitet die Wege, bereitet die Bahn; BWV 132Weimar22 december 1715Johannes 1: 19-28. Getuigenis van Johannes de Doper21 december 2025