Willem Kromhout (Rotterdam, 10 mei 1864 – Voorburg, 21 juni 1940) was een Nederlands architect.
Leven miniatuur|Willem Kromhout, Nederlands Paviljoen voor de Wereldtentoonstelling te Brussel (tweede ontwerp), 1908-1910, Collectie NAi, Rotterdam, KROM 44
Willem Kromhout studeerde aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. In 1890 vestigde hij zich als zelfstandig architect in Amsterdam. Een belangrijk ontwerp van Kromhout uit die tijd is het American Hotel (1898-1902) aan het Leidseplein in Amsterdam. Het American Hotel is ontworpen in de stijl van art nouveau. Kromhout was tweemaal, van 1895-1896 en van 1908-1909, voorzitter van het Amsterdamse architectuurgenootschap Architectura et Amicitia en speelde in 1908 een belangrijke rol in de oprichting van de afdeling Voortgezet en Hooger Bouwkunst Onderricht van de Rijksakademie van Beeldende Kunsten, de huidige Academie van Bouwkunst Amsterdam.
In 1910 werd Kromhout hoofdleraar bouwkunst aan de Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen in Rotterdam. Hij vestigde zich ook in Rotterdam en bouwde een groot aantal kantoor- en woongebouwen, zoals Pschorr (1922), een bekende dancing aan de vooroorlogse Coolsingel, het kantoor van de Scheepvaart Vereeniging Zuid (1920-1922) in de wijk Delfshaven, het kantoor van drukkerij Wyt (1923-1925), eveneens in Delfshaven, het gebouw van de firma Diepeveen (1929-1930) met de markante toren aan de Vierhavensstraat en de brouwerij en het Kantoorgebouw Heineken (1922-1932) in Crooswijk. Diverse panden van zijn hand staan tegenwoordig op de Rijksmonumentenlijst.
Werk Dit is een overzicht van de belangrijkste ontwerpen van Willem Kromhout.Jager 1992, p. 179-180
Uitgevoerde ontwerpen Woonhuizen 1893-1895 – Villa Jorissen, Singel 97, Dordrecht (rijksmonument) 1901 – Villa "IJhoek", Parklaan 39, Bussum (rijksmonument) 1906 - Tolstraat 83- 87, Amsterdam 1910-1911 – Winkelhuis, Noordeinde, Den Haag 1918 – Villa Ruys, Koepelweg, Noordwijk aan Zee (na 1959 in verval geraakt en afgebrokenJager 1992, p. 111, 177 (noot 16)) 1921 – Dubbel woonhuis, Essenlaan 36-38, Rotterdam 1926-1928 Herenhuizen Vijverlaan 2-4, 's-Gravenweg 45-55 1929 – Dubbel woonhuis, Essenlaan 9-11, Rotterdam (rijksmonument) 1929 – Ypenhof, Laan van Ypenhof 4, Rotterdam (villa: afgebrand in 1985Vermeer & Rebel 1994, p. 235; portierswoning en brug: rijksmonument) 1931 – Villa Diepeveen, 's-Gravenweg 305, Rotterdam (rijksmonument)
miniatuur|American Hotel, Amsterdam, 1899-1902 miniatuur|Willem Kromhout, Interieur Heineken Brouwerij in Rotterdam
Bedrijven en horeca 1899-1902 – American Hotel, Leidseplein 28, Amsterdam (i.s.m. H.G. Jansen) (rijksmonument) 1900 – Verbouwing Amsterdamsche Courant en Stoomdrukkerij De Fakkel, Reguliersbreestraat 8, Amsterdam (rijksmonument) 1916-1919 – Kantoor De Noordzee voor scheepvaartfirma F. en W. van Dam, Wijnhaven/Korte Wijnbrugstraat, Rotterdam (verwoest in 1940) 1920-1922 – Kantoor van de Scheepvaart Vereeniging Zuid, Pieter de Hoochweg 110, Rotterdam (rijksmonument) 1920-1922 – Kantoor Rotterdamse Lloyd, Lloydstraat 31, Rotterdam (rijksmonument) 1921 – Kantoor N.V. Lisse Bankvereeniging, Lisse 1922 – Grand Café-restaurant Pschorr, Coolsingel, Rotterdam (verwoest in 1940) 1923-1925 – Uitgeverij, drukkerij en boekhandel Wyt, Pieter de Hoochweg 111, Rotterdam (rijksmonument) 1925 – Bierbrouwerij Heineken, Rotterdam (afgebroken in 1968-1975Jager 1992, p. 175, noot 46) 1932 – Kantoorgebouw Heineken, Crooswijksesingel 50, Rotterdam (rijksmonument) 1929-1930 – Kantoorgebouw met woningen en magazijn van de firma Diepeveen, Pelgrimstraat 1-5, Rotterdam (rijksmonument)
Ziekenhuizen 1907-1909 – Van Itersonziekenhuis, De la Reylaan, Gouda (afgebroken in 1972) 1913-1915 – Inrichting voor Ooglijders, Oostmolenwerf 5 / Haringvliet, Rotterdam (verwoest in 1940) 1911-1916 – Stadsziekenhuis Stichting Engelenberg, Engelenbergplantsoen 3, Kampen (rijksmonument)
miniatuur|Nederlands paviljoen, Internationale Tentoonstelling, San Francisco, 1915
Tentoonstellingspaviljoenen 1905 – Nederlands paviljoen Wereldtentoonstelling, Luik 1908-1910 – Nederlands paviljoen Wereldtentoonstelling, Brussel 1913-1915 – Nederlands paviljoen Wereldtentoonstelling, San Francisco
Kerkrestauraties 1897-1934 – Grote of Sint-Janskerk (i.s.m. Jos Cuypers); Van der Vormkapel (ontwerp 1934), Gouda (rijksmonument) 1926-1932 – Grote of Bartholomeüskerk, Schoonhoven (rijksmonument) 1936-1940 – Cunerakerk, Rhenen (rijksmonument)
Grafmonumenten 1895 – Gedenkteken A. A. van Bergen IJzendoorn, Gouda (rijksmonument) 1920 – Grafteken voor Harko Kromhout, Heelsum 1940 – Eigen grafmonument, Voorburg
miniatuur|Willem Kromhout, Grachtenversiering voor de inhuldiging van koningin Wilhelmina, 1898, Collectie NAi, Rotterdam
Stadsversieringen 1898 – Versiering t.g.v. inhuldiging koningin Wilhelmina, Amsterdam 1901 – Straatversiering huwelijk van koningin Wilhelmina met Prins Hendrik, Amsterdam 1904 – Versiering voor de Marinefeesten, Den Haag
Interieurs en meubilair Naast interieurs en meubilair voor Villa Jorissen (1893-1895), Villa IJhoek (1901), Villa Ruys (1917) en kantoorgebouw Rotterdamse Lloyd (1920):
1899 – Biljartzaal in het Nederlandsch Panopticum, Amsterdam 1917 – Verbouwing van en meubilair voor het woonhuis van A.J.M. Goudriaan, Hoflaan, Rotterdam 1919 – Vergaderzaal in het kantoor van A.J.M. Goudriaan, Veerhaven 2, Rotterdam (rijksmonument) 1923-1925 – Verbouwing en betimmering huis De Wijde Blick, Renkum 1929-1931 – Passagiersschip MS Dempo
Niet-uitgevoerde ontwerpen miniatuur|Willem Kromhout, Prijsvraagontwerp voor het Vredespaleis, 1905-1906 miniatuur|Willem Kromhout, Prijsvraagontwerp voor een nieuwe Koninginnebrug in Rotterdam, 1925, Collectie NAi, KROM 73
Prijsvragen 1890 – Stadhuis, Zutphen 1905-1906 – Vredespaleis, Den Haag 1907-1908 – Bebouwing Dam en omgeving, Amsterdam 1912-1913 – Stadhuis, Rotterdam 1913-1916 – Damhotel, Amsterdam 1917 – Rijksacademie, Amsterdam 1924-1926 – Koninginnebrug, Rotterdam 1926 – Koopmansbeurs, Rotterdam 1937 – Stadhuis, Amsterdam 1937 – Stadhuis, Eindhoven
Stedebouw 1920 – Hofplein, Rotterdam 1920-1929 – Uitbreidingsplan Rotterdam-Noord (Blijdorp) (gewijzigd door Willem Gerrit Witteveen) 1931 – Plan West voor de bebouwing van het De Savornin Lohmanplein en omgeving, Den Haag
Zie ook Lijst van Nederlandse architecten
Literatuur (1992): Willem Kromhout Czn., Rotterdam, Uitgeverij 010, (1994): Historische gids van Rotterdam. 14 wandelingen door de oude en nieuwe stad, Den Haag, Sdu Uitgeverij Koninginnegracht, (1996): Systeem en ornament. A et A in het fin de siècle, in: (red.), Van neorenaissance tot postmodernisme. Honderdvijfentwintig jaar Nederlandse interieurs, 1870-1995, Rotterdam, Uitgeverij 010, , p. 110-131 (1998): Het dilemma van W. Kromhout. De Nederlandse paviljoens in Brussel (1910) en San Francisco (1915), in: Het gebouw van Nederland, Nederlandse paviljoens op de wereldtentoonstellingen 1910-1958, Zutphen, Walburg Pers, : Leven in de brouwerij. Een reconstructie. Kantoor Heineken Rotterdam Kromhout, Rotterdam, Stichting Historische Publicaties Roterodamum,
Kromhout, Willem