Jean-Honoré Fragonard (Grasse, 5 april 1732 – Parijs, 22 augustus 1806) was een Franse schilder, tekenaar en etser.
Levensloop Fragonard was de zoon van een handschoenenmaker en -handelaar. Hij kwam omstreeks 1738 met zijn ouders naar Parijs, waar hij eind jaren 40 in de leer ging, eerst bij Jean-Baptiste Siméon Chardin en daarna (vanaf 1749) bij François Boucher. In 1752 kaapte hij met het historiestuk Jéroboam sacrifiant aux idoles de Prix de Rome weg, de grote prijs van de Académie royale. Van 1756 tot 1761 verbleef hij in Rome en in 1761 in Napels. Later dat jaar keerde hij weer terug naar Parijs. In 1765 werd hij opgenomen in de Académie royale dankzij zijn meesterstuk, Corésus et Callirhoé, dat op de Parijse salon veel lof ontving. Hij kreeg als beloning logies en een atelier in het Louvre. Fragonard bezocht twee keer de Noordelijke Nederlanden. Op 5 oktober 1773 vertrok hij met zijn mecenas Bergeret de Grandcourt naar Italië. De reis, die via Orléans, Limoges, Uzerche en Nègrepelisse liep, werd door Fragonard vastgelegd in enkele tekeningen. In 1774 zette hij de reis verder door de Duitse landen en bezocht hij Wenen, Praag, Dresden, Frankfurt en Straatsburg.. (2007): p. 28. In Dresden maakt hij onder meer een tekening naar Rembrandts schilderij De roof van Ganymedes (1635).
Fragonard trouwde in 1769 met de miniatuurschilderes Marie-Anne Gérard (1745-1823), eveneens afkomstig uit Grasse. Het echtpaar kreeg twee kinderen, Rosalie (1769-1788) en Alexandre-Évariste Fragonard (1780-1850). Die laatste werd ook kunstschilder. Zijn schoonzus Marguerite Gérard (1761-1837) werd omstreeks 1775 zijn leerling en medewerker.
Tijdens de Franse Revolutie verbleven Fragonard en zijn huishouden in Grasse (1790-1791). Na zijn terugkeer in Parijs werd hij lid van de Commune des arts en vervolgens conservator van het Museum central des arts. In 1805 moest hij net als alle er verblijvende kunstenaars zijn logies en atelier in het Louvre opgeven. Hij verhuisde naar de Galeries du Palais Royal, waar hij in 1806 overleed. Zijn uitvaart vond plaats in de Saint-Rochkerk en hij werd begraven op de begraafplaats van Montmartre.
Werk miniatuur|Chaumière Italienne, 1775, Universiteitsbibliotheek Gent. Als jonge winnaar van de Prix de Rome werd Fragonard een grote toekomst voorspeld. Tussen zijn Jéroboam sacrifiant aux idoles en zijn vertrek naar Italië maakte hij nog enkele belangrijke werken: Psyché montre à ses soeurs les présents qu'elle a reçus de l'Amour en Le Christ lavant les pieds des apôtres. Tijdens de verblijf in Italië maakt hij zich los van het academisme. Voor zijn meesterstuk, Corésus et Callirhoé, dat hem opname in de Académie royale opleverde, koos hij opnieuw voor een historiestuk en onderwierp hij zich aan de dogma's van het academisme.. (2007): p. 32. Door het succes van dit werd ontving hij talrijke belangrijke opdrachten, die hij echter geen van alle afrondde. Tot spijt van tal van zijn tijdgenoten gaf hij de hoog aangeschreven historiestukken op en koos hij voor het schilderen van "mindere" onderwerpen, galante en libertijnse thema's voor particuliere opdrachtgevers. De 19e-eeuwse schrijvers en kunsthistorici Edmond en Jules de Goncourt noemden hem daarom de "cherubijn van de erotische schilderkunst".. (2007): p. 19-21.
Fragonards zin voor het thema erotiek in zijn werk heeft veel gemeen met die van Boucher, maar zijn stijl en kleurgebruik staan sterk onder de invloed van Peter Paul Rubens. De werken van Fragonard behoren tot de rococo. Zijn schilderijen lopen over van de tinten crème en roze, maar zijn duidelijk meer dan luchtig vermaak. Fragonard was bezeten van licht en kleur en poogde de tintelingen en bewegingen van het licht op het oppervlak van stoffen en voorwerpen te vangen. Daarvoor ontwikkelde hij een stijl die vooruitliep op het impressionisme uit de 19e eeuw.
Zijn voorkeur voor het verrassende lijnenspel in de natuur en voor de ronduit virtuoze weergave van variatie en grilligheid doen zijn werken op de rand van de romantische schilderkunst balanceren. Het is dan ook niet verwonderlijk dat hij bij latere pur sang romantici als Rainer Maria Rilke, de Duitse dichter, in de smaak viel.
Werk in openbare collecties (selectie) Rijksmuseum, Amsterdam
Externe link Jean-Honoré Fragonard op Artcyclopedia
Categorie:Frans kunstschilder Categorie:Rococo