Hinokitiol of β-thujaplicine is een organische verbinding met als brutoformule C10H12O2. De stof komt voor als een wit tot geel poeder met een vrij sterke houtgeur. Het wordt bekomen uit de etherische olie van een aantal Cupressaceae boomsoorten, waaronder de Japanse Hiba (Thujopsis dolabrata), de reuzenlevensboom (Thuja plicata) en Calocedrus decurrens. Het kan ook synthetisch vervaardigd worden. Hinokitiol is een stof met een brede antibacteriële werking.
Aromaticiteit left|150px|Ladingverdeling in hinokotiol Hinokitiol is, zoals de verwante stoffen tropon (2,4,6-cycloheptatrieen-1-on) en tropolon (2-hydroxy-2,4,6-cycloheptatrieen-1-on) een aromatische verbinding, echter zonder benzeenring in de structuur. Omdat in een aromatische verbinding elektronen gelijkmatig over de ring verdeeld worden is de hieronderstaande structuurformule een correcte Lewisweergave van de elektronenstructuur, maar is een positieve lading in de ring ook verdedigbaar. Het extra elektron komt op het zuurstofatoom dat in de Lewisstructuur dubbel gebonden is (in de carbonylgroep). Het resulterende negatief geladen zuurstofatoom vormt vervolgens makkelijk een waterstofbrug met het waterstofatoom in de hydroxylgroep.
Toepassingen Hinokitiol (of zouten of metaalcomplexen ervan) wordt soms toegevoegd als conserveermiddel aan cosmetica en lichaams- en haarverzorgingsproducten, vanwege de bacteriedodende werking.U.S. Patent 5419896, Hair and body treatment composition (Wella) van 30 mei 1995. Dit beschrijft lichaams- en haarverzorgingsproducten waarin hinokitiol gecombineerd met heliotropine aan toegevoegd wordt in een concentratie van 0,01 à 0,1 gewichtspercent Het wordt goed verdragen door de huid, is stabiel in detergenten en zeep en wordt daarom ook aan sommige schoonmaakmiddelen toegevoegd.U.S. Patent 7294609, Cleansing foam agent comprising a polyglycerin monocarboxylate and hinokitiol bactericide (P& PF Co., Ltd. En JCS Inc.) van 13 november 2007 Ook sommige verven, wassen of coatings bevatten een kleine hoeveelheid hinokitiol.
Hinokitiol is ook onderzocht als ongevaarlijk alternatief voor imazalil, een fungicide gebruikt voor de bescherming van onder meer meloenen tegen bederf na de oogst.Y. Aharoni et al., Hinokitiol (β-thujaplicin), for postharvest decay control on 'Galia' melons, New Zealand Journal of Crop and Horticultural Science, 21 (1993), 165-169.
Bij in-vitro-onderzoeken is gebleken dat hinokitiol een remmend effect heeft op het micro-organisme Chlamydia trachomatis, dat een belangrijke oorzaak is van seksueel overdraagbare ziekten.Hiroaki Yamano et al., In Vitro Inhibitory Effects of Hinokitiol on Proliferation of Chlamydia trachomatis, Antimicrobial Agents and Chemotherapy, 49 (2005), pp. 2519-2521 Andere micro-organismen waartegen hinokitiol actief is, zijn onder meer het influenzavirus, Staphylococcus aureus en Staphylococcus epidermidis, en Schistosoma mansoni.
Toxicologie, veiligheid en regelgeving Bij proeven op knaagdieren bleek dat hinokitiol in kleine doses een irriterend effect had, en bij toediening van grotere doses aanleiding gaf tot krampen en verlammingsverschijnselen.Shigeniro Katsura, Pharmakologische Untersuchungen über Hinokitiol (m-Isopropyltropolon). Naunyn-Schmiedeberg's Archives of Pharmacology, 221 (1954), 215-218
In de Europese Unie is hinokitiol niet ingedeeld als een gevaarlijke stof volgens richtlijn 67/548/EEG.Chemblink pagina over hinokitiol. Gearchiveerd op 5 juli 2020.
In cosmetische en andere producten komt hinokitiol in lage concentraties voor (typisch minder dan 0,1 gewichtspercent).
Externe link MSDS van hinokitiol
Categorie:Plantenstof Categorie:Antimicrobieel middel Categorie:Conserveermiddel Categorie:Arylalcohol Categorie:Keton