Dit is een lijst van Nederlandse schoenfabrieken.
Sinds onheuglijke tijden worden in Nederland schoenen gemaakt voor de lokale, regionale en landelijke markt, eeuwenlang door thuiswerk, in steden verenigd in een ambachtsgilde. Sinds 1880 neemt de seriematige productie steeds meer toe. Door de industrialisatie worden de schoenen in toenemende mate in fabrieken geproduceerd. Sindsdien is er sprake van een steeds dominantere, actieve, innoverende, specialistische en professionele schoenindustrie. Deze nijverheid heeft grote economische ontwikkelingen tot gevolg gehad.
Deze traditionele industrie is hoofdzakelijk ontstaan in De Langstraat, met dorpen zoals Kaatsheuvel, Waalwijk en Dongen. Dit houdt verband met de opkomst van de leerlooierijen die het leer weer konden afzetten aan de schoenfabrieken. Daarnaast was er veel arbeidspotentieel. Veel mensen hadden weinig of geen werk en gingen in de arbeidsintensieve schoenindustrie werken. Op enig moment, omstreeks 1965, waren er vrijwel 20.000 mensen direct werkzaam in de schoenindustrie.
In 1965 heeft de schoenindustrie de laatste toename in aantal geproduceerde paren gerealiseerd. Sinds 1966 is de neergang van de schoenfabrieken op gang gekomen. Dit heeft onder andere te maken met de grenzen die verder geopend zijn door de oprichting van de EEG. De Nederlandse schoenindustrie kreeg te maken met hevige concurrentie van de veel goedkopere schoenen uit Italië. Veel fabrieken hebben deze concurrentie niet kunnen overleven. In een later stadium, halverwege de jaren 70, kwam er nog meer concurrentie uit Spanje en Portugal. De producties uit Taiwan en China hebben de schoenproductiebedrijven midden jaren 80 de definitieve nekslag gegeven.
Decennialang zijn er dus in Nederland schoenen geproduceerd. Ook pantoffels en sportschoenen werden er volop geproduceerd. Onderstaand overzicht dient als lijst van de schoenfabrieken en eventuele merknamen die voor deze geschiedschrijving verantwoordelijk waren.
A L. Adriaanse, Besoijen 'Aero' schoenfabriek (Cloin), Dongen Schoenfabriek Agrigento L. van Eeten, Tilburg (opgeheven in 1960) Schoenfabriek Angelique, Tilburg (opgeheven in 1974) 'Angora' damesschoenen, Tilburg J. van Arendonk, 'Jarendo' dames- en herenschoenen, Tilburg (opgericht in 1884) Schoenfabriek 'Anita' J.H. Vesters b.v. Damesschoenen, Waalwijk (opgericht in 1929, gesloten in 1995) – met een fabriek in Rijswijk Noord-Brabant (1965 stikatelier, 1966 uitgebreid met snijderij, 1967: grote uitbreiding), en later nog enige jaren in Giessen Jos Aussems, Waalwijk
B
G. Bakx & zonen kinderschoenen, Gilze (1974-1981), merk Gerba 'Bata' veiligheidsschoenen, Best (opgericht in 1894) 'Beclere', Beerens en Clerkx, Waalwijk L. de Beer, Tilburg Schoenfabriek van Beers bv, Kaatsheuvel Schoenfabriek Beertjes, Tilburg (opgeheven in 1972) Fa. A. van den Bergh/NV Van den Bergh's Stoomschoenfabriek, 's-Hertogenbosch Jac. Bergmans, 'Pinocchio' en 'Jaguar' kinder- en jeugdschoenen, Waalwijk M. Bergmans & Zn. 'Luxy' damesschoenen, Waalwijk Berkelmans herenschoenen, Oisterwijk J. van den Besselaar, Valkenswaard (1871 opgericht als leerlooierij; ca. 1890 schoenfabriek) Van Best, Kaatsheuvel M. van Beurden, Loon op Zand W. van Beurden, Loon op Zand J. B. Biemans en Co., Eerste Rijensche Stoomschoenfabriek, Rijen (1921-1927) 'Black Rose', H. de Munnik, Drunen Anton van Bladel, luxe dames maatwerkschoenen, Waalwijk A. van Bladel 'Skelter' kinderschoenen en 'd-Antonio' jeugd- en damesschoenfabriek, Waalwijk (opgericht in 1920, gesloten in 1984) H.J. van Bladel, 'Princes', damesschoenen, Waalwijk (opgericht in 1918, overgenomen door schoenfabriek 'Anita' in 1964) L. Blankers, Tilburg 'Blenzo' pantoffelfabriek, Etten-Leur (opgericht in 1946) N.V. Nederlandse Schoenenunie Bloch & Stibbe, 'Hollandia', Waalwijk (1955-1967 filiaal te Gilze) J. Blok van Heyst, luxe damesschoenen, Waalwijk (opgericht in 1895) Schoenfabriek Wed. J.P. van Bommel, Moergestel (opgericht in 1734 te Breda) C.M. de Bondt, Loon op Zand J. de Bondt, Loon op Zand Wed. D.P de Booy, 's-Hertogenbosch L. Borsten, Loon op Zand Gebr. Bots, Valkenswaard (1911 opgericht; 1944 nv De Komeet; 1948 loonbedrijf Robinson; overname door Swift; 1975 stopzetting; 1977 liquidatie) W.H. van Bovendeert, Boxtel Fa. J. van Boxtel, Van Boxtel & co., stoomschoenfabriek, Dongen 'Brabant', Gebr. Spee, Drunen. 'Brandaris', damesschoenen, Kaatsheuvel H. Brands 'Le chic Paris' damesschoenen, Loon op Zand L. Brekelmans, Tilburg Schoenfabriek Brigitte, Tilburg (opgeheven in 1970) Van den Broek-Jacobs, Hilvarenbeek Jac. van den Broek, Dongen Broekmans, damesschoenen, Tilburg Bresson 'Lancia' damesschoenen, Tilburg Gebroeders Brok, damesschoenen, Drunen Van den Brule Oisterwijk 1919-1927 Blackstone Footwear, Gouda
C 'Caro' kinderschoenen, Haaren N.V. Cevabo Schoenfabrieken, Moergestel N.V. Schoenfabriek Chrijsant, Tilburg (opgeheven in 1940) Chrystall dameschoenen, Waalwijk Cloïn, Dongen. Coesmans, 'Perfino', damesschoenen, Waspik Credo, schoen- en pantoffelfabriek, Tilburg Van Cromvoirt, kinderschoenen, Drunen 'Cupido' pantoffelfabriek, Oisterwijk
D H. Daggers & Zn. 'Dago' dames- en herenschoenen, Veendam Gebr. Damen, 'Climax' damesschoenen, Kaatsheuvel Wed. A.J.M. van Delft, Waalwijk 'Derby' (rij)laarzen, Schaapsmeerders-van Strien, Waspik (1927-1994) 'Diana' schoenfabriek, L. Berens, Kaatsheuvel Gebr. Dingemans, damesschoenen, Kaatsheuvel Dirksen 'Neskrid' veiligheidsschoenen, Kaatsheuvel (opgericht in 1924) W. Donders 'Marlise' meisjes- en damesschoenen, Kaatsheuvel Otto A. Donkers, damesschoenen, Waalwijk (opgericht in 1878) Dortmond-Pennock, Van, Kaatsheuvel (merken D. P. Americain shoe, D. P. Reliable en The Franklin Shoe) (1928 geliquideerd) Van Drongelen, Sprang-Capelle A. van Drunen de Wijs, Drunen 'Duifjes' meisjes- en kinderschoenen, Moergestel N.V. Schoenfabriek Dukdalf, Tilburg (1947, opgeheven in periode 1950-59) Van Drunen Schoenfabriek, Drunen (opgericht in 1913) Onder meer de merken Gijs en Durea Durabel Schoenfabriek BV, Kaatsheuvel (opgericht 1934, omgezet in JJ Shoes B.V. in 2006) Dutch Footwear Masters, sinds 2013, houder van het veiligheidsschoenenmerk FootFellas, Waalwijk H. G. Dijkckmans en Co., Eindhoven (opgericht 1908, nv; 1943 opgeheven)
E Electrische Schoenfabriek, Tilburg (opgeheven in 1924) P. Elias & zn. 'Manuella' damesschoenen, Tilburg P. Elshout, 'Rex' kinderschoenen, Drunen ELMA BV, Oosterhout Schoenfabriek A. van der Elzen, Tilburg (opgeheven in 1958) J. Van Esch, damesschoenen, Loon op Zand 'Empress' damesschoenen, Nijmegen Emma veiligheidsschoenen, Brunssum Epsom schoenfabriek, Tilburg (opgeheven in 1966) P.J. Erren & Zonen, Afferden (1890-1928)
F Fedra, Drunen H. Fijneman, Oosteind 'Fort' Haarlem (geheel verplaatst naar Klazienaveen omstreeks 1956) Schoenfabriek Franken, Tilburg (opgeheven in 1965) 'FUT' herenschoenen, Ravenstein (1932 failliet)
G J.A.J. van Gastel 'Beniamino' en Bunnies' kinderschoenen, Kaatsheuvel (opgericht in 1958) 'Gelria' damesschoenen, Lichtenvoorde Gerla, functionele leren klompen, Alphen (opgericht in 1904) Anton van Gils, 'Avang' herenschoenen, Moergestel (opgericht in 1860, overgenomen door Van Bommel in 2001) 'De Goliath' sportschoenen, Tilburg Gebr. De Graaff, damesschoenen, Waalwijk Leon de Graaff, Waalwijk J. de Gouw 'Diorca' schoenfabrieken Greve B.V., Waalwijk Jos. Groenen, Besoyen (opgericht in 1873; 1913 naamloze vennootschap) Van Gulik, Kaatsheuvel
H Schoenfabriek W.H. van Haaren, Veha damesschoenen, Kaatsheuvel (opgericht in 1924, opgeheven rond 1970) B.J.F. Hamers 'Albatros' en 'Martello' slipperfabriek, Loon op Zand M.D. van der Hammen, damesschoenen, Waalwijk Van Haren fabriek Ivo van Haren 'Van Haren' dames-, heren- en kinderschoenen, Waalwijk 'Helioform' damesschoenen, Drunen C. Hendriks, damesschoenen, Waalwijk 'Henka' damesschoenen, Groesbeek 'Heideroosje' kinderschoenen, Tilburg G. van der Heijden, Oisterwijk G. C. van der Heijden, Kaatsheuvel Heijs, Kaatsheuvel C.M. van Heijst, 'Correct' shoes, damesschoenen, Kaatsheuvel 'Herba', Amsterdam N.V. Hittel & v.d. Mije's Schoenfabriek, Tilburg (opgeheven in 1943) Holland Amerika, Dongen 'De Horizon', damesschoenen, Kaatsheuvel Horman-Brands, Loon op Zand L. van den Hoven 'Dutch shoe works', Kaatsheuvel (opgericht in 1920) 'Hilver' F. de Wert & zn, herenschoenen, bromfietslaarzen, sandalen en werkschoenen, Hilvarenbeek H.A. Hulshof (& Co.)/N.V. tot Exploitatie van Hulshof's Verenigde Fabrieken, Lichtenvoorde. (1876 opgericht; schoenfabricage tot 1925) Van Hulten Orthopedie B.V., orthopedische schoenen, Drunen HUB Footwear, Den Haag
I Van Iersel, Oisterwijk
J Joh. Jacobs-Franken, damesschoenen, Dongen (opgeheven in 1923) merk Jafra 'Jagil' schoenfabrieken, Gilze (1905 eigen schoenmakerij door Piet Jacobs, 1953 failliet > voortgezet door Ant. Trommelen, 1972 productie gestaakt; Jagil=JAcobs GILze, de merknaam, naast Hector) Schoenfabriek N. Jansen, Tilburg (opgeheven in 1968) 'Jochie' kinderschoenen, Rijen C. de Jong, stoomschoenfabriek, Gilze (1885 opgericht, met thuiswerkers; 1898 schoenfabriek; 1927 NV, 1962 deelnemer in NV Verenigde Schoenfabrieken Holland; 1973 geliquideerd) merk Aristo 'Jupiter' damesschoenen, Oisterwijk JJ Footwear BV, dames laarzen en schoeisel, voorheen Durabel Schoenfabriek, tot 2008 in Kaatsheuvel, daarna in Waalwijk. Merkhouder van JJ Footwear en ZOO Adventure Janssens Schoenfabrieken NV, Oisterwijk
K J. Kemmeren damesschoenen, Kaatsheuvel G. Koks en Zonen, Gilze (1920-1927), merk Kozo Kerst en Oerlemans 'Rembrandt' herenschoenen, Sprang-Capelle W. Klerkx & Zn. Schoenfabrieken CV, Rijen Klijberg-Pernot 'Hollandia' damesschoenen, Waalwijk Schoenfabriek A. Klomp van de Wiel, Tilburg (opgeheven in 1970) F.J. Koolen, damesschoenen, Kaatsheuvel A. en J. de Kort 'Troked' damesschoenen, Waalwijk H.H. de Kort- Wingels 'La Reine' damesschoenen, Waalwijk J. Kosters & Zn. 'Donnafix' damespantoffels, 'Gentlemen' herenpantoffels, Oisterwijk Kosters/van der Linden Schoenfabriek, Oisterwijk 'KoLindO' (opgericht 1953, gesloten 1958) Kuipers, Hilvarenbeek
L Lancia Schoenfabriek N.V., Tilburg (opgeheven in 197?) J.F.G. Larsen 'La Hollande', damesschoenen, Oisterwijk J.B. Leenheers, Waalwijk Schoenfabriek Leony Fashion Tilburg B.V., Tilburg (opgeheven in 1992) G. van Lier, 'Van Lier' herenschoenen, Loon op Zand (opgericht in 1815) Gebr. M. en A. van Lier BV (Martijn en Andre), 'Paola' damesschoenen, Loon op Zand J.A. Ligtenberg 'JAL' en 'Cowboy', damesschoenen, Dongen (opgericht in 1881, gesloten in 1983) A. en M. Ligtenberg, Dongen Schoenfabriek Litoka B.V., Tilburg (opgeheven in 1976) Loints of Holland, Sprang-Capelle (opgericht in 1918) Van Loon's schoenfabrieken, Gilze (1955-1967) merk VLG N.V. Schoen- en lederfabriek Corn. van Loon ('Windsor') Dongen (1926 NV) Mart. van Loon-Koks, Gilze (1917-1928), merk The Loco Shoe Schoenfabriek H.J. Louer B.V., Tilburg (opgeheven in 1983) N.V. Schoenfabriek v/h W. Lourijsen & Zn. 'Pullman' herenschoenen, Dongen J. de Louw N.V. schoenfabriek, Waalwijk Luxor dames en Herenschoenen, Waalwijk (opgeheven 1926)
M NV Maas en Waal stoomschoenfabriek en Lederfabriek, Druten J. Mannaerts, dames- en herenschoenen, Tilburg (opgericht in 1846) 'Marathon' heren- en damessandalen, Waalwijk (opgericht in 1946, gesloten in 1983) Schoenfabriek Margriet, Tilburg (opgeheven in 1968) 'Mariam' damesschoenen, Snaphaan, Kaatsheuvel 'Marion' (Gebr. v. Gorcum en M. v.d. Lee), Drunen 'Martino', kinder- en meisjesschoenen, Kaatsheuvel Gebr. van de Meerakker, Aalst J.A. Mels, Oisterwijk. (1911 overgenomen door J. van Arendonck's Schoen- en Lederfabrieken) H. van Mierlo, schoenfabriek, Kaatsheuvel B.V. Schoenfabriek vh H. van Mierlo, Tilburg (opgeheven in 1973) NV van de Miessens, Stoomschoenfabriek en Lederhandel, Gorinchem