De toren van Spannenburg, ook wel de toren van Tjerkgaast genoemd, is een 118 meter hoge betontoren bij Spannenburg in de Nederlandse provincie Friesland voor telecommunicatie en radio- en televisie-uitzendingen. Daarnaast is er ook ruimte beschikbaar voor datacenterdiensten. De toren is het hoogste bouwwerk van Friesland. BOUW PTT-KOLOS THANS BEGONNEN, Leeuwarder Courant, 14 mei 1971 Het gebouw staat naast het Prinses Margrietkanaal bij de driesprong van de N354 en de weg richting Tjerkgaast.
Constructie De toren werd in opdracht van de Rijksgebouwendienst tussen 1971 en 1973 gebouwd voor de PTT.De straalverbindingstoren te Spannenburg, Leeuwarder Courant, 09 november 1972 Die het daarna in gebruik nam als straalverbindingstoren ten behoeve van (vaste) telefonie en televisie. Door toren Spannenburg kan bellen met Westen verveertienvoudigd worden, Leeuwarder Courant, 15 juni 1971 De toren is voorzien van twee bordessen voor het opstellen van straalzenders en ontvangers, en daarboven bevindt zich de zogenaamde (glazen) reportagering. De toren is onderdeel van een landelijk koppelnet van straalverbindingstorens en masten die tussen 1955 en 1989 voor de PTT zijn gebouwd.PTT-net over enkele jaren voltooid, Dagblad De Waarheid, 27 november 1968De bouw van de straalverbindingstoren in Lelystad vordert gestaag, Nederlands Dagblad, 3 juni 1976PTT-toren Itterfoort 118 m. hoog, Limburgs Dagblad, 07 maart 1989 Op 27 mei 1974 werd de toren ceremonieel geopend door de burgemeester van Doniawerstal, de heer Johan Caspar Cavaljé. Hij deed dat door op de negentiende verdieping enige tientallen postduiven de vrijheid te geven, die het bericht over de opening naar Leeuwarden moesten brengen. Toren Spannenburg 27 mei in gebruik, Leeuwarder Courant, 15 mei 1974
De 118 meter hoge toren rust op 72 heipalen van 23 meter lengte en een 2,5 meter dikke funderingsplaat. De toren heeft een doorsnede van 12 meter en telt 22 verdiepingen.
Eigenaar Door de technologische ontwikkelingen na 1990 op het gebied van de telecommunicatie –de toepassing van optische vezel en (mobiele) satellietverbindingen– is de toren nog maar beperkt in gebruik voor straalverbindingen. De eigenaar is verplicht de toren als reserve voor straalverbindingen ter beschikking te houden. De overheid heeft namelijk de toren aangewezen als onderdeel van de noodinfrastructuur.
De PTT/KPN-toren is in 2007 verkocht aan Alticom, die een verdieping heeft ingericht als datacenter. In 2017 werd Alticom overgenomen door het Spaanse telecombedrijf Cellnex Telecom. Sinds 2016 wordt een etage als datacenter verhuurd aan ViaData Automatisering B.V te Heerenveen.Alticom en ViaData starten datacenter in Friese toren, Computable, Pim van der Beek, 5 oktober 2016 10:55. Geraadpleegd 17 september 2019.
FM-radio In 1998 werd de toren voor het eerst voorzien van FM-antennes en zendapparatuur, deze waren voor Noordzee FM en Radio 538.zendmast stoort tv's Spannenburg, Leeuwarder Courant, 04 maart 1998
Anno 2025 worden de volgende FM-zenders doorgegeven:
Frequentie Hoogte Vermogen Omroep91,0 MHz140 m40 dBWRadio Veronica (2003-heden)94,1 MHz100 m33 dBWRadioNL95,5 MHz99 m44,8 dBWBNR Nieuwsradio97,9 MHz120 m34 dBWFrysk FM98,5 MHz100 m30 dBWJoy Radio99,1 MHz99 m37 dBW100% NL102,5 MHz124 m50 dBWRadio 538103,8 MHz120 m40 dBWJoe
Digitale radio DAB+ De toren is ook voorzien van twee zenders voor digitale radio in DAB+. De ene zendt een boeket radiokanalen uit van de NPO, de andere een boeket commerciële radiokanalen.
Kanaal Frequentie Hoogte Vermogen Vergunninghouder7D193,296-194,832 MHz120 m16,5 dBWMTVNL12C226,592-228,128 MHz120 m30 dBWNPO
Televisie Sinds maart 2023 dient de Toren van Spannenburg als steunzender voor televisie. Het boeket met NPO 1, NPO 2, NPO 3, NPO 1 Extra, Omrop Fryslân TV en TV Noord is vrij te ontvangen op 626 MHz.
Wetenswaardigheden De toren is het hoogste bouwwerk van Friesland. Op de tweede plaats staat de Achmeatoren van bijna 115 meter. Op 16 juli 2011 werden er noodzenders op de toren van Spannenburg geplaatst, nadat bij een grote brand de televisietoren Smilde op 15 juli ernstig beschadigd was geraakt.
Zie ook Lijst van omroepzendmasten in Nederland Video uit 1976. PTT afd. televisie-straalverbindingen.
Categorie:Toren in Friesland Categorie:Bouwwerk in De Friese Meren Categorie:Radio- en televisietoren in Nederland Categorie:Straalverbindingstoren