De Gekkenlogger is de bijnaam van de Katwijkse logger KW 171 'Noordzee V'.
De in 1912 gebouwde logger vertrok op 3 augustus 1915 met dertien man naar zee. Na enige tijd kreeg een van de matrozen een visioen dat koers gezet moest worden naar Jeruzalem om een grote taak te vervullen. Een deel van de bemanning ging mee in deze gedachte, drie opvarenden die het niet geloofden werden op gruwelijke wijze vermoord omdat ze door de duivel bezeten zouden zijn. Op 12 september werd het schip volledig onttakeld maar drijvend aangetroffen door een Noorse vrachtvaarder die het schip met de tien overlevenden naar een Engelse haven bracht. Het verhaal van de KW 171 gold lange tijd als taboe onder een groot deel van de Katwijkse bevolking, het werd het best bewaarde geheim van Katwijk genoemd. De gebeurtenissen op het schip worden vaak als voorbeeld van godsdienstwaanzin genoemd, oftewel een collectieve psychose of inductiepsychose waarbij een psychotische persoon een tweede en volgende als het ware infecteert. Terug in Nederland werden de vissers enige tijd in inrichtingen opgenomen waar de psychose na verloop van tijd verbleekte. De verdenkingen van moord bleven evenwel bestaan. Uit de inmiddels openbaar gemaakte psychiatrisch rapporten is gebleken dat vrijwel de gehele bemanning ontoerekeningsvatbaar is verklaard. Ze zijn voor kortere of langere tijd gedwongen opgenomen in een psychiatrische kliniek. Weliswaar bestaat al sinds 1886 de mogelijkheid om verdachten ontoerekeningsvatbaar te verklaren, maar TBS en haar voorloper tbr bestond op dat moment nog niet. https://tbsnederland.nl/over-ons/geschiedenis-van-tbs/
De KW 171 werd opgeknapt en voer weer uit met een nieuwe bemanning, maar liep in 1918 op een mijn en verging.
Journalist Roeland Wendel publiceerde in augustus 2026 de goed beluisterde podcast Zwijgen aan Zee over de KW171. Hij werd kort daarop beschuldigd van plagiaat en zou grote delen van de podcast op werk van Joop Burgerhout en Robert Haasnoot hebben gebaseerd. Omroep BNNVARA weigerde de claim te onderzoeken. Wensel kreeg een subsidie van 75.394 euro voor de productie.
Literatuur Wetenschappelijke onderzoeken dr. J.F. Plet en dr. J.H. Deknatel, Pro Justitia, een psychiatrisch rapport in opdracht van de rechter-commissaris, november 1915 dr. L. Bouman, Psychische infectie, een artikel in Stemmen des Tijds, januari 1919 Cornelis Varkevisser, Verslag van de als gevolg van godsdienstwaanzin plaats gehad hebbende gebeurtenissen op het loggerschip KW 171 Noordzee V, september 1915, mei 1944 drs. J.D. (Joop) Burgerhout, De gekkenlogger of de heiliging van Arie Vlieland, 2000,
Romans en verhalen Johan Wilhelm Schotman, De blinde vaart, 1941 Johan Wilhelm Schotman, Hellevaart, 1946 mr. Hans van Straten, Moordenaarswerk, 1964, hiervan het hoofdstuk De duivel en de Katwijkers Jan Swagerman, Vertellingen rondom de Oude Rijnmond, hiervan het verhaal Geheimzinnige gebeurtenissen op zee, 1991 Robert Haasnoot, Waanzee, 1999, Moord Podcast, Moord op de Haringlogger, 22 maart 2022 Podcast Zwijgen aan Zee luister je op NPO Luister Roeland Wendel, 6 juli 2026
Categorie:Geschiedenis van Katwijk