Alexander Boris de Pfeffel Johnson (New York, 19 juni 1964) is een in de Verenigde Staten geboren voormalig Brits premier en voormalig parlementslid van de Conservative Party, historicus, schrijver en voormalig journalist. Van 24 juli 2019 tot en met 6 september 2022 was hij premier van het Verenigd Koninkrijk. Van 9 juni 2001 tot en met 4 juni 2008 en van 7 mei 2015 tot en met 9 juni 2023 was hij lid van het Lagerhuis.
Van 2008 tot 2016 diende hij als burgemeester van Londen. Van 13 juli 2016 tot en met 9 juli 2018 vervulde hij de functie van minister van Buitenlandse Zaken en het Gemenebest (Secretary of State and Commonwealth) in het kabinet-May I en het kabinet-May II. New ministerial appointment July 2016: Foreign Secretary, Prime Minister's Office (persbericht) 13 juli 2016, laatst geraadpleegd op 13 juli 2016. Gearchiveerd op 13 juli 2016.
Op 23 juli 2019 werd Johnson door de leden van de Conservative Party gekozen tot partijleider. Hiermee volgde hij tevens Theresa May op als premier. Op 12 december 2019 werd zijn positie geconsolideerd door het winnen van een grote meerderheid bij de Lagerhuisverkiezingen. Op 31 januari 2020 verliet het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie, waar Johnson zich sterk voor had gemaakt.
Levensloop Johnson is een achterkleinzoon van Ali Kemal, een Turkse journalist die begin 20e eeuw kortstondig als minister van Binnenlandse Zaken diende in de Osmaanse regering van grootvizier Ahmed Tevfik Pasja. Johnsons Turkse overgrootouders emigreerden in 1910 naar het Verenigd Koninkrijk en tijdens de Eerste Wereldoorlog, waarin het Osmaanse Rijk aan de Duits-Oostenrijkse kant vocht, nam zijn grootvader de Britse nationaliteit aan en veranderde zijn achternaam naar Johnson, de geboortenaam van zijn Britse vrouw. Andere overgrootouders waren de suffragette Millicent Fawcett en een Duitse prins. De vader van Boris, Stanley Johnson, geboren in 1940, is journalist, schrijver en voormalig Brits parlementslid en topambtenaar van de Europese Unie. Zijn moeder Charlotte Johnson geboren Fawcett (1942) is kunstenares en schildert portretten en landschappen. Zijn ouders scheidden in 1979.
Johnson verhuisde in 1973 naar Brussel, waar zijn vader Stanley in dienst was getreden van de Europese Commissie. Johnson volgde twee jaar lager onderwijs aan de Europese School in Ukkel. Omdat zijn moeder problemen kreeg met haar mentale gezondheid, werd Boris als oudste zoon, samen met zijn drie broers en hun zus, naar de particuliere preparatory school Ashdown House in East Sussex gestuurd, om ze voor te bereiden op een hogere opleiding. Verdere kostschooljaren bracht Johnson door aan de exclusieve public school Eton College. Daarna schreef hij zich in voor Klassieke Studies in Balliol College aan de Universiteit van Oxford. Hij was er lid van de Bullingdon Club, net als David Cameron en Radosław Sikorski. Na een mislukte poging werd Johnson in 1986 ook voorzitter van de debatclub Oxford Union Society, een positie die fel werd begeerd door aspirant-Tories omdat deze gezien werd als de eerste stap naar het premierschap. How Oxford university shaped Brexit — and Britain’s next prime minister, Financial Times, 21 juni 2019. Gearchiveerd op 12 mei 2023.
Na Oxford werd Johnson journalist. Hij begon zijn loopbaan in 1987 bij The Times, maar werd ontslagen voor het vervalsen van een citaat. Daarop kon hij via een studievriend aan de slag bij The Daily Telegraph, waar hij van 1989 tot 1994 correspondent Europese Unie was. In Brussel ontpopte hij zich tot een van de schaarse eurosceptische stemmen, maar liet zich herhaaldelijk betrappen op overdrijvingen, verzinsels en leugens, bijvoorbeeld over normen voor condooms en bananen en een nieuw commissiegebouw dat het grootste ter wereld zou worden. How Boris Johnson's Brussels-bashing stories shaped British politics, The Guardian, 14 juli 2019. Gearchiveerd op 4 maart 2023. Hij keerde in 1994 terug naar Engeland en schreef vijf jaar lang politieke columns voor de Telegraph en het zustertijdschrift The Spectator. Van 1999 tot 2005 was hij hoofdredacteur van The Spectator.
Johnson heeft vier autobiografische boeken en twee romans geschreven. Hij heeft ook een serie documentaires voor de BBC geproduceerd, The Dream of Rome (2006), waarin hij vergelijkingen trekt tussen de Europese Unie en het Romeinse Rijk. Hij kreeg veel bekendheid door zijn optredens in het BBC-programma Have I Got News for You, waaronder vier keer als presentator. Hiervoor werd hij in 2004 genomineerd voor een BAFTA-prijs. In 2006 kwam een biografie over Johnson uit.Andrew Gimson: Boris: The Rise of Boris Johnson, Simon and Schuster UK, Londen, 2006, herziene 2e druk 2012, 384 p.
In april 2016 kondigde Johnsons uitgever de publicatie aan van een biografie van William Shakespeare, getiteld Shakespeare: The Riddle of Genius. In juli 2016 werd bekendgemaakt dat het boek voorlopig niet zou verschijnen. Zijn nieuwe taken als minister van Buitenlandse Zaken namen hem te veel in beslag. Brexit, pursued by a bear: Boris Johnson shelves his Shakespeare biography, The Guardian, 23 juli 2016. Gearchiveerd op 9 december 2022.
Na zijn ministerschap werd Johnson bij The Daily Telegraph opnieuw aangenomen als columnist. Voor zijn wekelijkse bijdrage van 1.100 woorden ontving hij een jaarsalaris van £275.000. "Boris Johnson's Daily Telegraph salary revealed to be £275,000", The Guardian, 3 oktober 2018. Gearchiveerd op 4 november 2022.
In de op 30 januari 2023 door de BBC uitgezonden documentaire, die gaat over de groeiende spanningen tussen de Russische leider en het Westen in de jaren voor de invasie in Oekraïne, vertelt hij dat in een telefoongesprek vlak voor de Russische inval in Oekraïne, Vladimir Poetin een raket op hem af dreigde te vuren.
Politieke loopbaan Lagerhuislid Na in 1997 een verkiezing tot parlementslid te hebben verloren, lukte het Johnson in 2001 wel om parlementslid te worden, voor Henley-on-Thames. In 2004 werd hij minister van Kunst in het schaduwkabinet van de Conservative Party en vicevoorzitter van de partij, maar al in november van dat jaar werd hij afgezet door partijleider Michael Howard nadat hij gelogen had over beschuldigingen van een buitenechtelijke relatie met journaliste Petronella Wyatt, adjunct-hoofdredacteur van The Spectator. Een jaar later werd hij weer schaduwminister, ditmaal voor onderwijs. In 2006 kwamen nieuwe beschuldigingen over een buitenechtelijke relatie, maar partijleider David Cameron koos ervoor om de zaak ditmaal te negeren.
Burgemeester van Londen Op 1 mei 2008 werd hij tot burgemeester van Londen gekozen als kandidaat van de Conservative Party. Met een opkomst van 45% kreeg hij 1.168.738 stemmen tegenover 1.028.966 voor de zittende burgemeester Ken Livingstone. In zijn eerste termijn als burgemeester besteedde Johnson veel aandacht aan het openbaar vervoer. Zo heeft hij het gebruik van alcohol in de metro van Londen verboden, en verving hij de impopulaire harmonicabussen door een moderne uitvoering ("Borismaster") van de traditionele dubbeldeksbus ("Routemaster"). Daar stond tegenover dat de prijzen met meer dan de helft stegen.Het Parool, 28 april 2012. Voor zijn tweede termijn bepleitte hij meer metrotreinen zonder bestuurder, naar het voorbeeld van de Docklands Light Railway in Oost-Londen.
Johnson kreeg tijdens de sluitingsceremonie van de Olympische Zomerspelen van 2008 de Olympische vlag overhandigd door IOC-voorzitter Jacques Rogge. Daarna hield hij een toespraak voor de Britse ploeg, waarin hij het aftellen naar de Olympische Zomerspelen van 2012 in Londen onderstreepte met de woorden: Pingpong is coming home! Ping pong's coming home, proclaims London mayor Boris Johnson, Glasgow Daily Record, 25 augustus 2008.
Johnson startte een programma voor de introductie van stadsfietsen. Deze variant van de deelfiets wordt wel de "Boris Bike" genoemd en staat officieel bekend onder de naam Santander Cycles. Dit programma wordt bekritiseerd omdat het te duur zou zijn, maar Johnson beloofde dat het rond 2015 break even zou draaien. Will Boris Bikes keep Johnson in saddle in London, or puncture his campaign?, The Guardian, 6 maart 2012. Gearchiveerd op 23 februari 2013. Zelf fietste de burgemeester graag door de stad, waarbij hij in november 2009 wist te voorkomen dat een vrouw door een groep tieners gemolesteerd werd.
Op 4 mei 2012 versloeg Johnson zijn uitdager (en voorganger) Ken Livingstone bij de burgemeestersverkiezingen en werd hij opnieuw verkozen als burgemeester van Londen voor een termijn van vier jaar. In mei 2016 werd hij als burgemeester van Londen opgevolgd door de Labourpoliticus Sadiq Khan.
Opnieuw Lagerhuislid In augustus 2014 kondigde hij, na langdurige speculatie, aan opnieuw lid van het Lagerhuis te willen worden. In 2015 werd hij opnieuw Lagerhuislid, ditmaal voor het kiesdistrict Uxbridge and South Ruislip. Hij werd gezien als een serieuze kandidaat-opvolger van premier David Cameron.Boris Johnson, man met 'Heineken-factor', zet eerste stap naar premierschap, de Volkskrant, 6 augustus 2014.
In februari 2016 viel Johnson op nadat Cameron had aangekondigd dat op 23 juni van dat jaar het referendum over het EU-lidmaatschap van het Verenigd Koninkrijk zou worden gehouden. In tegenstelling tot zijn partijgenoot sprak Johnson zich uit voor een uittreding van zijn land uit de Europese Unie, een zogeheten brexit.Forse tegenslag Cameron: Boris Johnson gaat strijden voor een Brexit, de Volkskrant, 22 februari 2016. Gearchiveerd op 3 augustus 2017. Johnson manifesteerde zich vervolgens als een van de voornaamste pleiters van een Brits vertrek uit de EU. Nadat het brexit-kamp het referendum won, tipte de Britse en buitenlandse pers Johnson als een van de belangrijkste kandidaten om Cameron op te volgen als partijleider en premier. Op 30 juni 2016 gaf Johnson echter te kennen dat hij daarvoor geen kandidaat was, nadat Michael Gove, met wie hij de brexit-campagne had gevoerd, had verklaard geen vertrouwen in zijn leiderschap te hebben. Laura Hughes, Boris Johnson announces he will not run for Prime Minister as Michael Gove declares his bid, The Telegraph, 30 juni 2016. Gearchiveerd op 22 oktober 2022. Vier dagen later gaf hij aan Andrea Leadsom, een van vijf kandidaten voor de opvolging van Cameron, te steunen. Boris Johnson backs Andrea Leadson for prime minister, The Telegraph, 4 juli 2016. Gearchiveerd op 6 november 2022. Volgens waarnemers leidde Johnsons steun ertoe dat Leadsom meer steunverklaringen van Lagerhuisleden verzamelde dan Gove, zodat zij en Theresa May overbleven als de twee kandidaten voor de verkiezing onder partijleden in september 2016. Die vond echter niet plaats omdat Leadsom zich terugtrok, zodat May op 13 juli 2016 een kabinet kon vormen. Johnson en Leadsom werden daarin minister.
Ministerschap Na het aantreden van Theresa May als opvolger van David Cameron werd Boris Johnson benoemd tot de Britse minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet-May I.Brexit-boegbeeld Boris Johnson minister van Buitenlandse Zaken, NOS, 13 juli 2016. Gearchiveerd op 14 augustus 2022. Zijn rol bij de onderhandelingen over de relatie met de Europese Unie was beperkt, omdat er een speciale brexit-ministerspost was gecreëerd. Na Johnsons benoeming uitten sommige critici hun zorg over zijn veronderstelde gebrek aan de benodigde diplomatieke gaven in de functie van minister van Buitenlandse Zaken.Zo diplomatiek is Boris Johnson, de Volkskrant, 14 juli 2016. Gearchiveerd op 5 mei 2018. Uit het buitenland kwamen uitingen van ongeloof, besmuikte spot en ergernis. The Boris Johnson question: how the UK's foreign secretary is viewed abroad, The Guardian, 14 juli 2016. Gearchiveerd op 20 oktober 2022. In een reactie beschuldigde zijn Franse collega-minister Jean-Marc Ayrault hem van leugens en zei dat hij een geloofwaardiger en betrouwbaarder onderhandelingspartner had verwacht. Boris Johnson is a liar with his back to the wall, says French FM, BBC, 14 juli 2016.