De Ultimas - Vlaamse Cultuurprijzen (voorheen Cultuurprijzen Vlaanderen) waren prijzen die van 2003 tot 2025 werden toegekend door de Vlaamse Gemeenschap aan personen of organisaties van verschillende cultuuruitingen.
Geschiedenis In 2003 werden de Cultuurprijzen ingesteld door de Vlaamse minister van Cultuur Paul Van Grembergen. Zij vervingen onder andere de Belgische driejaarlijkse literaire Staatsprijzen, die werden toegekend aan schrijvers in de disciplines jeugdliteratuur, poëzie, proza, toneelliteratuur, essay en kritiek, en vertalingen:
Jeugdliteratuur (voorheen: Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Jeugdliteratuur) (driejaarlijks) Poëzie (voorheen: Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Poëzie) (driejaarlijks) Proza (voorheen: Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Proza) (driejaarlijks) Toneelliteratuur (voorheen: Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor toneelliteratuur) (driejaarlijks) Strip (Bronzen Adhemar)
Sinds de uitreiking in 2017 kregen de prijzen een nieuwe naam, namelijk de Ultimas.
In 2025 schrapte de Vlaamse regering-Diependaele de steun voor de Ultimas in het kader van besparingen. Bevoegd minister Caroline Gennez duidde de beslissing met de mededeling dat "dure awardshows en prijsuitreikingen geen prioriteit van de overheid" zijn. Als gevolg van de schrapping werden de Ultimas opgedoekt.
Prijscategorieën Met deze cultuurprijzen werden ook andere cultuuruitingen bekroond. Doorheen de jaren traden er verschuivingen op in de categorieën waarin prijzen werden uitgereikt. De categorieën waarin tussen 2003 en 2024 prijzen werden uitgereikt zijn:
Algemene Culturele Verdienste (2003-2024), voorheen de Oeuvreprijs van de Vlaamse Gemeenschap (1930-1999) Amateurkunsten (2010-2024) Architectuur en Vormgeving (2003-2020) / Architectuur en Toegepaste Kunsten (2021-2024) Beeldende Kunst (2003-2024) Circus (2014-2024), afwisselend om de twee jaar met cultureel ondernemerschap Cultureel Erfgoed, vanaf 2014 Roerend en immaterieel erfgoed (2003-2024) Cultuureducatie (2010-2013) Cultuurmanagement (2010-2013) / Cultureel Ondernemerschap (2014-2023) (na 2014 tweejaarlijks afwisselend met circus) Digitale Kunst (2022, 2024) Film (2003-2024) (sinds 2021 uitgebreid met visuele media) Jeugdtheater (2005-2009) Lokaal Cultuurbeleid (2010-2019) Muziek (2003-2024) Podiumkunsten (2003-2024) Smaakcultuur (2006-2009) Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk (2010-2024) De Vrijwilliger (2003-2009) De Letteren (2014-2024), de prijs voor de Letteren verving als algemene prijs de meerjaarlijkse deelprijzen in de deelgebieden strip, jeugdliteratuur, poëzie, proza, toneelliteratuur, vertalingen en kritiek en essay: Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Jeugdliteratuur (1971-2012, driejaarlijks) Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Poëzie (1927-2010, driejaarlijks) Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Proza (1855-2022, driejaarlijks) Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor toneelliteratuur (1858-2009, driejaarlijks) Vlaamse Cultuurprijs voor Kritiek & Essay (2003-2009, driejaarlijks) Vlaamse Cultuurprijs voor Vertalingen (2005-2011, driejaarlijks) Vlaamse Cultuurprijs voor de Strip (2003-2015), daarna opnieuw de Bronzen Adhemar geworden. Publieksprijs (2021-2024) Opkomend talent (2021, 2023)
Procedure De jury van deskundigen werd benoemd door de minister van Cultuur. Die jury stelde een shortlist samen van kandidaten die in het vorige jaar een boeiende culturele prestatie hadden geleverd en destilleerde daaruit drie genomineerden. De laureaten (zowel een organisatie als een persoon kon in aanmerking komen) werden een aantal weken voor de officiële uitreiking door de minister uitgenodigd. Pas tijdens de uitreikingsceremonie werden de laureaten bekendgemaakt aan het brede publiek.
Prijs Aan een prijs was een bedrag van 12.500 euro verbonden. Voor de Ultimas voor Algemene Culturele Verdienste reserveerde de Vlaamse overheid 20.000 euro. Elke laureaat ontving van 2017 tot en met 2018 een bronzen beeldje (La ultima isla) van de hand van kunstenaar Philip Aguirre. Van 2019 tot en met 2021 ontvingen de winnaars een onderscheiding gemaakt door kunstenaar Stefaan Dheedene. Tijdens de uitreiking op 10 mei 2022 werd een nieuwe prijs, ontworpen door kunstenaar Daan Gielis, uitgereikt. De prijs van 2024 werd ontworpen en gemaakt in dagcentrum Plek35. In 2025 werden voor het eerst de meeste kandidaten vooraf al bekendgemaakt.
Laureaten Ultimas 2024 De Ultimas 2024 werden uitgereikt op 25 mei 2025 in de Den Oven. Algemene culturele verdienste: Marijke Pinoy Amateurskunsten: Villa Voortman Architectuur en toegepaste kunsten: Unfold Beeldende kunst: Pélagie Gbaguidi Circus: Lieke De Vry Digitale kunst: Imal Film en visuele media: Tim Mielants Letteren: Gaea Schoeters Muziek: Martijn Dendievel Podiumkunsten: Jan Steen Roerend en immaterieel erfgoed: Centrum Agrarische Geschiedenis (CAG) met het project Water & Land Sociaal-cultureel volwassenenwerk: Kif Kif Publieksprijs: expo Emile Claus, prins van het luminisme in het Museum van Deinze en de Leiestreek.
Ultimas 2023 De Ultimas 2023 werden uitgereikt op 30 april 2024 in de AED Studios. Algemene culturele verdienste: Bas Smets Amateurkunsten: Het Scheldeoffensief Architectuur: vzw Rotor Beeldende kunst: Marianne Berenhaut Cultureel ondernemerschap: Onkruid Film en visuele media: Baloji Literatuur: Elvis Peeters Muziek: Bryggen Opkomend talent: Aya Sabi Podiumkunsten: Alexander Vantournhout Roerend en immaterieel erfgoed: GUM & Plantentuin Sociaal-cultureel volwassenenwerk: Liga voor Mensenrechten Publieksprijs: Die Verdammte Spielerei
Ultimas 2022 De Ultimas 2022 werden uitgereikt op 16 mei 2023 in Tour & Taxis. Algemene culturele verdienste: Sidi Larbi Cherkaoui Amateurkunsten: Brassband Willebroek Architectuur en Toegepaste Kunsten: Marie-José Van Hee Beeldende Kunst: Ann Veronica Janssens Circus: ADM-VZW Digitale Kunst: Alex Verhaest Film & Visuele Media: Angelo Tijssens Letteren: Joke van Leeuwen Muziek: Charlotte Adigéry & Bolis Pupul Podiumkunsten: Studio Orka Roerend en Immaterieel Erfgoed: de klaroenblazers van de Last Post Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk: Sankaa vzw Publieksprijs: Studio 100, voor de musical Vergeet Barbara
Ultimas 2021 De Ultimas 2021 werden uitgereikt op 10 mei 2022 in de Singel. Algemene culturele verdienste: Reinhilde Decleir Amateurkunsten: Belgische Improvisatie Liga Architectuur en Toegepaste Kunsten: Horst Arts & Music Beeldende Kunst: Kobe Matthys (Agentschap) Cultureel Ondernemerschap: Hnita Jazz Club Film en Visuele Media: Kaat Beels en Nathalie Basteyns Letteren: Annelies Verbeke Muziek: Lieselot De Wilde Opkomend Talent: Gorges Ocloo Podiumkunsten: Lucinda Ra Roerend en Immaterieel Erfgoed: De Borgerhoutse reuzenstoet Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk: Grootouders voor het klimaat Publieksprijs: Docureeks Tegenwind
Ultimas 2020 De Ultimas 2020 werden uitgereikt op 18 mei 2021 in Landcommanderij Alden Biesen Algemene Culturele Verdienste: Philippe Herreweghe Amateurkunsten: Moving Ground Architectuur: André Loeckx Beeldende kunst: Luc Lambrecht Circus: Bauke Lievens Cultureel ondernemerschap: Mooov Film: Adil El Arbi en Bilall Fallah Immaterieel erfgoed: de fanfarecultuur Letteren: Fikry El Azzouzi Muziek: Romina Lischka Podiumkunsten: State of the Arts Sociaal-cultureel volwassenenwerk: Enchanté
Ultimas 2019 Algemene Culturele Verdienste: Luc Tuymans Amateurkunsten: Mama’s open mic Beeldende kunst: Walter Swennen Bill Award: Kato De Boeck Cultureel Ondernemerschap: Allez, chantez! Film: Emma De Swaef en Marc James Roels Letteren: Rachida Lamrabet Lokaal Cultuurbeleid: Grond der Dingen Muziek: De Centrale Podiumkunsten: Decoratelier Roerend erfgoed: VAI Sociaal-cultureel volwassenwerk: vzw Humain Vormgeving: Paul Ibou
Ultimas 2018 Algemene Culturele Verdienste: Jan Decorte en Sigrid Vinks Amateurkunsten: The Ostend Street Orkestra Architectuur: Marc Dubois Beeldende kunst: Otobong Nkanga Bill Award: Hind Eljadid Circus: Danny Ronaldo (van Circus Ronaldo) Cultureel ondernemerschap: BKRK Film: Lukas Dhont Immaterieel erfgoed: Reviel Letteren: Peter Verhelst Muziek: Tamino Podiumkunsten: d e t h e a t e r m a k e r Sociaal-cultureel volwassenwerk: BXLRefugees
Ultimas 2017 Algemene Culturele Verdienste: Viviane De Muynck Amateurkunsten: Gent Bougement Beeldende kunst: Philippe Van Snick Bill Award: Carla Swerts Cultureel ondernemerschap: Paul Schyvens Film: Johan Grimonprez Letteren: Miriam Van Hee Lokaal cultuurbeleid: OpgewekTienen Muziek: Coely Mbueno Podiumkunsten: Moussem Sociaal-cultureel volwassenwerk: Femma Vormgeving: Gijs Van Vaerenbergh
Ultimas 2016 Algemene Culturele Verdienste: Raf Simons Amateurkunsten: Forumtheater Radicalisering Architectuur: Paola Viganò Beeldende Kunst: Wiels Circus: Collectif Malunés Cultureel Ondernemerschap: Timelab Film: Pieter-Jan De Pue Immaterieel Erfgoed: Geelse Gezinsverpleging Letteren: Jeroen Olyslaegers Muziek: Muziekpublique Podiumkunsten: Fabuleus Sociaal-cultureel Volwassenenwerk: Toestand
Laureaten 2015 Algemene Culturele Verdienste: Ivo Van Hove Amateurkunsten: Zinneke Parade Beeldende kunst: Lili Dujourie Cultureel ondernemerschap: Maarten Van Cauwenberghe Film: Emmy Oost Letteren: Luc Cromheecke Lokaal cultuurbeleid: Comeet Muziek: Lander Gyselinck Podiumkunsten: Berlin Roerend Erfgoed: Red Star Line Museum Sociaal-cultureel volwassenwerk: Cine-Maximiliaan Vormgeving: Vincent Van Duysen
Laureaten 2014 Algemene Culturele Verdienste: Alain Platel Amateurkunsten: Lokale Helden (Poppunt) Architectuur: Xaveer De Geyter Beeldende kunst: Stichting Bernd Lohaus Circus: Ell Circo D’ell Fuego Cultureel ondernemerschap: Swen Vincke (Larian Studios) Film: Sam Louwyck Immaterieel Erfgoed: Reuzen in Vlaanderen Letteren: Carll Cneut Muziek: Netsky Podiumkunsten: RITCS opleiding drama Sociaal-cultureel volwassenwerk: Vluchtelingenwerk Vlaanderen
Laureaten 2013 Algemene Culturele Verdienste: Guy Mortier Cultureel Erfgoed: CO7 (Cultureel-overleg zeven) Cultuureducatie: Bronks Film: Frank van den Eeden Lokaal cultuurbeleid: Circa Gent Podiumkunsten: Theater Aan Zee Sociaal-cultureel volwassenwerk: FMDO Vormgeving: Muller Van Severen
Laureaten 2012
Algemene culturele verdienste: Jan Decleir Amateurkunsten: Compagnie Tartaren Architectuur: Kristiaan Borret Beeldende Kunst: T.O.P. Office Cultureel erfgoed: Vlaamse erfgoed-bibliotheek Cultureel ondernemerschap: Ancienne Belgique Cultuureducatie: Urban Woorden Film: Nico Leunen Letteren: Stefan Hertmans Muziek: René Jacobs Strip: Marc Legendre Lokaal cultuurbeleid: Muntpunt - I Book You Podiumkunsten: Rekto:Verso Sociaal-cultureel volwassenenwerk: Vormingplus Citizenne
Laureaten 2011
Algemene culturele verdienste: Anne Theresa De Keersmaeker Amateurkunsten: Europees Muziekfestival voor de Jeugd Beeldende Kunst: Michaël Borremans Cultureel erfgoed: Programma 'Ludo-Diversiteit' Cultureel ondernemerschap: Vlaams Audiovisueel Fonds Film: Pierre Drouot Muziek: Yevgueni Jeugdliteratuur: Els Beerten Letteren: Patrick Lateur Lokaal cultuurbeleid: Stad Genk Podiumkunsten: Sidi Larbi Cherkaioui Sociaal-cultureel volwassenenwerk: Fairfin Vormgeving: Anita Evenepoel
Laureaten 2010
Algemene culturele verdienste: Jan Hoet Amateurkunsten: Let's Go Urban Architectuur: Paul Vermeulen Beeldende Kunst: Jos De Gruyter & Harald Thys Cultureel erfgoed: tapis plein vzw Cultureel ondernemerschap: Art Basics fot Children Cultuurmanagement: Kunstencentrum Vooruit - Yesplan Film: Gust Van den Berghe Muziek: Daan Stuyven Letteren: Steven Dupré Lokaal cultuurbeleid: Brugge Plus vzw Podiumkunsten: Braakland/ZheBilding Poëzie: Paul Bogaert Sociaal-cultureel volwassenenwerk: Ethisch Vegetarisch Alternatief
Laureaten 2009
Algemene Culturele Verdienste: Eric Anthonis Architectuur (tweejaarlijks): Bob Van Reeth