thumb|Titelpagina van de partituur, 1890 thumb|Uitvoering van de opera in Berlijn, 1945 Cavalleria rusticana (Boerse ridderlijkheid) is een veristische opera in één bedrijf van Pietro Mascagni op een libretto van en , gebaseerd op de gelijknamige novelle uit 1880 van Giovanni Verga. De opera kreeg de eerste prijs in een door de Milanese uitgever Sonzogno geïnitieerde wedstrijd van eenakters. De première vond plaats op 17 mei 1890. De componist verwierf hiermee grote bekendheid. Het werk neemt nog steeds een vaste plaats in het operarepertoire in. Hoewel het een jeugdwerk is, heeft Mascagni zichzelf nooit meer kunnen overtreffen en is het aldus het enige werk waarom de componist wordt herinnerd. De opera wordt in het Italiaans gezongen en wordt vaak opgevoerd in één productie ("double bill") met een andere relatief korte opera, Pagliacci van Ruggero Leoncavallo.
Personages Santuzza - dramatische sopraan Lola - mezzosopraan Turiddu - lyrische tenor Alfio - bariton Mamma Lucia - alt
Synopsis
De opera speelt zich af in een klein dorp in Sicilië. Wanneer Turridu terugkeert van zijn dienstplicht in het leger, ontdekt hij dat zijn vroegere verloofde Lola ondertussen getrouwd is met Alfio. Om zichzelf te troosten is hij vervolgens een verhouding begonnen met Santuzza, maar zijn liefde voor Lola is nooit verdwenen.
De opera begint achter de coulissen. Turridu brengt een nachtelijke serenade aan Lola. Hij was op weg geweest om wijn te kopen, maar heeft van Alfio's afwezigheid gebruikgemaakt om de nacht met Lola te delen.
De dag breekt aan en het landelijke leven van de dorpelingen wordt getoond. Het is Paaszondag en terwijl iedereen de kerk binnentreedt, verschijnt Santuzza. Ze komt Turridu zoeken in de taverne van Mamma Lucia, zijn moeder. Ze treft er Alfio aan. Hij weet duidelijk niets van het overspel van zijn vrouw, daar hij net haar trouw aan het bezingen is. Santuzza daarentegen heeft vermoedens. Ze vertelt Mamma Lucia van Turridu's afstandelijkheid jegens haar.
Wanneer Turridu verschijnt, benadert ze hem en smeekt hem om zijn liefde. Tegelijkertijd komt Lola voorbij. Voor ze de kerk wil binnengaan, werpt ze Turridu een verleidelijke blik toe. Hij keert zich bot af van Santuzza om met Lola te kunnen praten. De wanhopige Santuzza vervloekt hem. Ze neemt wraak door Alfio op de hoogte te brengen van de buitenechtelijke relatie van de twee. Alfio is razend en wil op zijn beurt ook wraak. Santuzza is vertwijfeld en weet niet of ze goed gedaan heeft door het hem te zeggen.
Wanneer de kerkdienst is geëindigd, komen alle dorpelingen de taverne binnen. Turridu brengt een toost uit en is duidelijk in feeststemming. Hij begint aan een drinklied. Hij biedt ook Alfio een glas aan, maar deze weigert en daagt Turridu uit voor een duel. De trotse Turridu bekent schuld en aanvaardt het duel. Hij vraagt zijn moeder om voor Santuzza te zorgen indien hem iets zou overkomen en zegt vaarwel. Mamma Lucia blijft vertwijfeld achter. Santuzza zakt reddeloos ineen wanneer ze de uitslag van het gevecht te horen krijgt.
De opera eindigt, net als het begin, grotendeels achter de coulissen. Het gevecht tussen Alfio en Turridu wordt niet getoond. De uitslag wordt bekendgemaakt door vrouwen die komen aansnellen met de onheilstijding "Hanno ammazzato compare Turridu" ("Ze hebben vriend Turiddu afgemaakt").
Categorie:Opera