Dhikr, dzikr of dikr (Arabisch:ذکر ) (gedenking, vooral naar God toeIslam in België, bedreiging of verrijking?, Omar Luc Van den Broeck, Uitgeverij Manteau/Standaard Uitgeverij NV, tweede druk april 2002, blz. 227, ) is binnen de islam een belangrijke vorm van meditatie, bestaande uit een religieus ritueel waarbij een woord of korte zin langdurig wordt herhaald. Dit kan zowel individueel als gezamenlijk uitgevoerd worden.Islam, Personen en begrippen van A tot Z, Inge Arends e.a., Uitgeverij Het Spectrum B.V., 2000, blz. 38, Dit kan op elk moment van de dag plaatsvinden. Vooral binnen het soefisme is deze vorm van aanbidding sterk ontwikkeldIslam voor Dummies, Malcom Clark, Uitgeverij Addison Wesley, 2004, blz. 48, , maar ook veel andere moslims besluiten hun salat met een vorm van deze vrijwillige bezinning.Symbolen van de islam, Tanja Al Hariri-Wendel, Uitgeverij Verba, 2002, blz. 175,
Uitdrukkingen die voor dhikr worden gebruikt zijn Gods naam in het Arabisch, Allah of een van de andere Namen van God.Islam, Personen en begrippen van A tot Z, Inge Arends e.a., Uitgeverij Het Spectrum B.V., 2000, blz. 246, Vaak gebruiken moslims een tasbih als hulpmiddel om deze Namen te noemen. Bepaalde conservatieve groepen, zoals de wahabieten, keuren het gebruik van een tasbih af, omdat Mohammed deze ook niet gebruikt zou hebben. De historische manier van tellen zou volgens overleveringen zijn door middel van de vingers. Men kan dan 33 maal subhan Allah (God zij geprezen), gevolgd door 33 maal al-hamdu-lillah (lof zij God) en besluiten met 33 maal Allahoe akbar (God is de grootste).Symbolen van de islam, Tanja Al Hariri-Wendel, Uitgeverij Verba, 2002, blz. 195, Dit wordt gedurend een vast aantal keer of gedurende een vastgestelde tijd herhaald.
Drie veelvoorkomende vormen van dhikr binnen het soefisme zijn:Islam, Personen en begrippen van A tot Z, Inge Arends e.a., Uitgeverij Het Spectrum B.V., 2000, blz. 246-247, Dagelijks en individueel na minimaal twee van de vijf dagelijkse gebeden; Gecontroleerde aandacht voor lichaam en ademhaling, bijvoorbeeld het uitspreken bij de inademing van Er bestaat geen andere godheid en bij de uitademing van dan God; Gemeenschappelijke dhikr, meestal op donderdagavond.
De Koran roept in soera De Nachtreis 110 op om God vaak met Zijn Namen aan te roepen. Volgens een Hadith heeft Mohammed ook gezegd de tong bevochtigd te laten zijn met de herinnering van God, waarmee de uitspraak van Gods Namen wordt benadrukt. De beste dhikr zou volgens een overlevering het eerste gedeelte van de sjahada zijn.
In het verleden werd dhikr ook gebruikt als het leger ten strijde trok.
Zie ook 99 Schone Namen van God Lijst van islamitische termen in het Arabisch Tasbih
Noten
Categorie:Islamitisch gebed