Bundesautobahn 9

45px

45px

45px

45px

45px

45px

45px

45px

12px 12px

45px

De Bundesautobahn 9 (kort BAB 9, A9 of 9) is een Duitse autosnelweg die Berlijn verbindt met München via Leipzig, Neurenberg en Ingolstadt. De snelweg is in totaal 530 kilometer lang.

Tracéverloop De A9 verbindt de miljoenensteden Berlijn en München en heeft bijna over de gehele lengte minimaal 2x3 rijstroken. Het loopt van noord naar zuid door de deelstaten Brandenburg, Saksen-Anhalt, Saksen, Thüringen en Beieren.

De snelweg begint ongeveer 30 kilometer van de Berlijnse stadsgrens bij Dreieck Potsdam aan de A10, de Berlijnse ring zuidelijk van de Brandenburgse hoofdstad Potsdam. Hierbij is de relatie München - Dreieck Nuthetal de doorgaande verbinding in het knooppunt. In de deelstaten Brandenburg, Saksen-Anhalt evenals een kort deel in Saksen loopt de weg door dunbevolkt gebied, over de Elbe en langs Dessau. Voor het eerst met het bereiken van de agglomeratie van de steden Halle (Saale) en Leipzig wordt het beeld stedelijker. Zuidelijk daarvan wordt de grens met Thüringen gepasseerd, wordt het gebied heuveliger en dichter bebost. Bij Hermsdorfer Kreuz wordt de A4, een belangrijke verkeersader zuidelijk in de nieuwe Duitse deelstaten en in Oost-Europa, gekruist. De doorgaande rijbaan is hier als enige in de gehele A2 2x2 rijstroken breed. Een verbreding naar 2x3 rijstroken is gepland.

Zuidelijk van Hermsdorf doorkruist de A9 de oostelijke uitloper van het Thüringer Woud en gaat via de Saalebrücke Rudolphstein over de grens naar Beieren. De brug heeft ook de naam Brücke der Deutschen Einheit gekregen. Door Opper-Franken, voorbij de steden Hof en Bayreuth aan de westrand van het Fichtelgebergte en over de Fränkische Alb wordt de agglomeratie van Neurenberg bereikt en daarbij ook het belangrijkste knooppunt in Noord-Beieren. Hier bestaat aansluiting op de A3 en A6, twee belangrijke oost-westverbindingen met deels hoge verkeersintensiteiten.

In verder verloop wordt het landschapsbeeld bepaald door het Fränkische Alb met steile hellingen en afdalingen, door het Donaudal met de industriestad Ingolstadt en de zuidelijk aansluitende Hallertau, wereldwijd de grootste samenhangende hopkweekgebied. Het gedeelte tussen Neurenberg en München kennen hoge verkeersintensiteiten. Zuidelijk van Kreuz Neufahrn heeft de A9 2x4 rijstroken. Bij het aansluitende Kreuz München-Nord wordt de A99, de ring van München, gekruist. Het is het drukste knooppunt in Beieren en de derde van Duitsland. Oorspronkelijk eindigde de snelweg in München bij de huidige aansluiting München-Freimann (74). De A9 werd tussen 1958 en 1960 over de Hochbrücke Freimann tot het huidige einde bij aansluiting München-Schwabing (76) verlengd.Autobahndirektion Südbayern: Historische Bilder: Das Autobahnende der A 9 in den 1950er Jahren: geraadpleegd op 19 mei 2018

De hogesnelheidslijn Neurenberg - Ingolstadt - München loopt veelal parallel aan de A9, dit is een voortzetting van de spoorlijn Berlijn - Neurenberg, net als de A9 een Verkehrsprojekte Deutsche Einheit.

Europese wegen over de A9 De volgende Europese wegen lopen over de A9:

E51: Dreieck Potsdam - Kreuz Nürnberg; E49: Schkeuditzer Kreuz - Schleiz; E48: Bad Berneck/Himmelkron - Dreieck Bayreuth/Kulmbach; E45: Kreuz Nürnberg - Kreuz München-Nord.

Geschiedenis Voorgeschiedenis De eerste ideeën van de bouw van de weg was al in de jaren 1920, toen een autoweg Berlijn - Rome gepland was, die op het Duitse deel München, Leipzig en Berlijn verbinden zou. Hieruit ontstond de naam voor het voorziene traject en vanaf 1927 werden de plannen gestart door de verantwoordelijke maatschappij: "MüLeiBerl".Strecke 46: Geschichte - Die vergessenen Autobahnen geraadpleegd op 22 mei 2018 De snelweg Berlijn - München werd vanaf 1936 in verschillende gedeelten geopend. Op 15 juli 1937 werd tijdens de Bayreuther Festspiele het trajectdeel Bayreuth naar Lanzendorf geopend,Bernd Mayer: Bayreuth im zwanzigsten Jahrhundert. Nordbayerischer Kurier, Bayreuth 1999, p. 71. in september 1937 volgde het deel vanaf daar tot Schleiz.Albrecht Bald: Widerstand, Verweigerung und Emigration in Oberfranken. Bumerang, Bayreuth 2015, , p. 29. Nadat in 1941 nog de 3,7 kilometer lange tweede rijbaan in de omgeving van de Hienbergbeklimming bij Schnaittach voor het verkeer was vrijgegeven, was de weg volledig te gebruiken van Berlijn tot München. Daarmee is het een van de oudste snelwegen in Duitsland met een interregionale verbinding. Voor de invoering van het nieuwe snelwegnummeringssysteem in 1974-1975 werd de snelweg in de Bondsrepubliek in officiële stukken en stratenatlassen voor enkele jaren lang als A3 aangeduid, alleen dit nummer is nooit op de weg toegepast. De stedelijke inprikker van München vanaf Kreuz München-Nord zou oorspronkelijk het nummer A990 krijgen.

Duitse deling De ten noorden van Hof gelegen deel van de snelweg was na de Tweede Wereldoorlog tot de Duitse hereniging als een van de vier transitwegen tussen West-Duitsland en West-Berlijn in gebruik. Op de blauwe bewegwijzering in de DDR waren hiertoe gele vakken aangebracht met "Transit" en de bestemming (Transit BRD Grenzübergang Hirschfeld voor de A9 naar West-Duitsland, Westberlin voor West-Berlijn). Op de Oost-Duitse borden stonden daarnaast ook vaak Berlin - Hauptstadt der DDR vermeld.

Ondanks de betalingen die de regering van Bondsrepubliek aan de regering van de DDR deed voor onderhoud aan de transitwegen bleef de weg in slechte toestand. Oorspronkelijk was de autosnelweg uitgevoerd met betonplaten en was er grotendeels geen fysieke scheiding tussen de rijbanen. Tussen Rodaborn en Schleiz bestond de weg nog lange tijd uit kasseien, die in de DDR-tijd zijn overgeasfalteerd. Midden jaren '80 is het asfalt weer verwijderd en vervangen door betonplaten. Dit werd alleen niet goed gedaan, waardoor de overgang tussen twee betonplaten duidelijk te voelen was. Deze situatie was voor lange tijd nog aanwezig, maar is verdwenen door de verbreding van vier naar zes rijstroken.

Tussen 1945 en 1966 was de A9 ter hoogte van de Duits-Duitse grens (tegenwoordig de grens tussen Beieren en Thüringen) onderbroken doordat de brug over de Saale aan het einde van de oorlog door de Duitse troepen vernietigd was. Tot 1951 werd het verkeer daarom over de A72 via grensovergang Heinersgrün naar Plauen geleid en verder via Schleiz weer op de huidige A9. Tussen 1951 en 1966 werd het verkeer via het onderliggende wegennet gestuurd over de B2/F2 vanaf de nieuwe grensovergang Töpen-Juchhöh.Autobahn-online.de: Geschichte A72 geraadpleegd op 24 mei 2018 Vanaf 1966 werd het verkeer weer over de A9 geleid, daar de brug over de Saale weer opnieuw opgebouwd was.

De in Beieren gelegen deel van Kreuz Nürnberg tot Kreuz München-Nord werd al midden tot het einde van de jaren 1970 de snelweg verbreed naar 2x3 rijstroken met vluchtstroken.

Na de hereniging thumb|left|Overzichtskaart met de Verkehrsprojekte Deutsche Einheit Na de hereniging werd de verbreding naar 2x3 rijstroken van de A9 tussen Dreieck Potsdam tot Kreuz Nürnberg opgepakt als Verkehrsprojekt Deutsche Einheit Nr. 12. Met een verkeersbelasting van tot 50.000 motorvoertuigen per etmaal bij Bayreuth in 1990 zat het tracé met 2x2 rijstroken tegen zijn capaciteitsgrenzen aan.

Door de verbreding werd het tracé op enkele locaties verlegd, omdat de oude rijbaan met beklimmingen van over de 7% en te krappe bochten ongeschikt was. Zo werd in de omgeving van Münchberg, zuidelijk van Hof een dalbrug gebouwd. Hierdoor hoefde de snelweg niet door een dal waar regelmatig mist ontstond. Hier was op 19 oktober 1990 een zware kettingbotsing met tien doden en talrijke zwaargewonden tot gevolg.Frankenpost: Horrorunfall Münchberger Senke: Der Hölle entkommen 18 oktober 2015, geraadpleegd op 24 mei 2018. Gearchiveerd op 29 mei 2018. Westelijk van Bad Berneck im Fichtelgebirge liep de oude snelweg over een brug midden door het dorpje Lanzendorf. Deze voor de bewoners zeer belastende situatie werd met de nieuwbouw van de snelweg opgelost; tegenwoordig loopt de A9 oostelijk van het dorp. Nog voor de verbreding werd direct aan de oude rijbaan de snelwegkerk Himmelkron gebouwd en op 6 oktober 1996 ingewijd. Het kerkgebouw staat tegenwoordig daardoor wat verder van de snelweg af. Ook bij aansluiting Trockau (43) werd het verloop veranderd. Het nieuwe tracé verloopt iets oostelijker dan de oude. De voormalige zeer steile en extreem bochtige Trockauer Berg werd door de verlegging van de weg opgelost. Bij Hienberg tussen de aansluitingen Hormersdorf (47) en Schnaittach (48) is voor de beide rijbanen een eigen tracé. De scheiding van de rijbanen bleef bij de verbreding naar 2x3 rijstroken aanwezig, maar het verloop werd veranderd. De verzorgingsplaats Hienberg, die zich op de gelijknamige berg bevond, is er niet meer.

In 2001 was de verbreding naar 2x3 rijstroken, met uitzondering van drie delen, afgerond. De 120 miljoen Duitse mark kostende verbreding tussen de aansluitingen Bayreuth-Nord en -Süd, waarbij een 320 meter lange landtunnel en geluidsschermen werd gebouwd, vertraagde tot het jaar 2006.Das Nadelöhr der deutschen Einheit In: Nordbayerischer Kurier van 2/3/4 oktober 2015, p. 15 Nadat de landtunnel gereed was, was alleen nog in Thüringen trajectdelen van de A9 met 2x2 rijstroken zonder vluchtstroken. Daarbij gaat het om het deel door het Hermsdorfer Kreuz en een 19 kilometer lange deel zuidelijk van aansluiting Triptis bij kilometer 205 en noordelijk van de aansluiting Schleiz bij kilometer 224. Een oorzaak voor de vertraging was dat op het gebied van financiering nieuwe mogelijkheden werden uitgeprobeerd en private investeerders middels een aanbesteding gezocht werden, die via de vrachtwagentol werden terugbetaald (zogenaamde "A-Modell"). Er werd toegezegd dat hiermee een hogere kwaliteit van de rijbanen en een sneller bouw mogelijk is. Volgens de mededeling op 4 augustus 2011 won het consortium A9SixLanes, bestaande uit de ondernemingen VINCI Concessions (47,5%), BAM PPP (47,5%) en Reinhold Meister GmbH (5%), de concessie voor de verbreding van de A9. De bouwwerkzaamheden werden door een bouwconsortium onder leiding van Eurovia (dochter van VINCI), Wayss & Freytag (dochter van BAM) en Reinhold Meister uitgevoerd en begon in 2012. Het traject werd op 5 september 2014 vrijgegeven. In november 2014 werden de laatste werkzaamheden afgerond. De volledige verbreding van de A9 tussen Berlijn en Neurenberg had hiermee rond de 25 jaar geduurd.

Ondanks de verbreding zijn nog enkele originele bruggen in het oude tracé behouden gebleven, bijvoorbeeld de brug in Holledau bij verzorgingsplaats Holledau, de Saalebrücke in de richting van München tussen Bad Lobenstein (29) en Rudolphstein (30) evenals de Tautendorfer Brücke in de richting van Berlijn tussen Hermsdorf-Süd (25a) en Lederhose (25b). Tussen Kreuz Rippachtal (19) en de aansluiting Naumburg (21a) gaan nog drie originele bruggen over de snelweg.

Door de verbreding werden diverse verzorgingsplaatsen (Raststätte) gesloten en vervangen. Zo werd op 30 juni 2004 de verzorgingsplaats Rodaborn bij Triptis gesloten. Het was in 1928 als Ausflugslokal voor de inwoners van Triptis geopend en werd in 1936 met het gereedkomen van de Reichsautobahn de eerste Raststätte van Duitsland. In de DDR-tijd werd het in de jaren 1970 gesloten en in 1986 alleen voor transitverkeer door Mitropa heropend. Op dezelfde plaats werd na sluiting een parkeerplaats zonder faciliteiten gebouwd. Ook twee verzorgingsplaatsen in Beieren moesten door de verbreding wijken. Het ging hierbij om Sophienberg zuidelijk van Bayreuth en Hienberg noordelijk van Neurenberg bij de gelijknamige berg. Op de locatie van de eerste werd een parkeerplaats zonder faciliteiten gebouwd. Als vervanging voor beide verzorgingsplaatsen werd in 1999 bij Pegnitz de verzorgingsplaats Fränkische Schweiz/Pegnitz gebouwd.