De Speurneuzen (originele titel The Great Mouse Detective) is een Amerikaanse tekenfilm uit 1986 van Walt Disney Feature Animation. Het was de 26e lange tekenfilm van Disney. De film werd geregisseerd door Burny Mattinson, David Michener en het team van John Musker en Ron Clements.
De film is gebaseerd op de kinderboekenserie Basil of Baker Street van Eve Titus, welke op zijn beurt weer gebaseerd is op de Sherlock Holmes-verhalen van Sir Arthur Conan Doyle. Het verhaal speelt zich af in het Londen van 1897, in een samenleving van muizen die bestaat naast de gewone mensenwereld.
Verhaal
Op een avond wordt de speelgoedmaker Corstiaen Bokkingham uit zijn eigen woning ontvoerd door de vleermuis Frunnik, het vaste hulpje van de boosaardige professor Ratbout Rattatoei. Bokkinghams jonge dochter Olivia blijft alleen en radeloos achter. Ratbout wil het vijftigjarige jubileum van de koningin aangrijpen als gelegenheid om haar ongemerkt uit de weg te ruimen en zelf haar plaats als heerser over het muizenrijk in te nemen. Om dit te plan te doen slagen, moet Bokkingham een mechanische pop maken die sprekend lijkt op de Britse koningin. Bokkingham weigert aanvankelijk hieraan mee te werken. Als Ratbout dreigt ook Olivia te zullen ontvoeren en haar iets aan te doen, gaat de speelgoedmaker overstag. Ratbout maakt hierna in zijn geheime hoofdkwartier zijn plannen bekend tegenover zijn handlangers, die hem volop toejuichen. Ze zijn in feite vooral bang voor hem; Ratbout heeft hen onder de duim doordat hij met een belletje op elk moment de kat Felicia kan roepen, die iedereen verslindt die iets zegt of doet wat Ratbout niet aanstaat.
Olivia zwerft door de stad op zoek naar de wereldberoemde detective Basil Holmuis, de enige die in staat lijkt om haar vader terug te vinden. Ze vindt Basil met hulp van dokter Dawson, die net terug is van een militaire missie in Afghanistan. Als Olivia vertelt dat haar vader is ontvoerd door een vleermuis met een houten poot en een lamme vleugel, weet Basil meteen wie hij te maken heeft; hij heeft het namelijk al vaker met Ratbout aan de stok gehad. In de hoop Ratbouts schuilplaats te vinden zetten Basil en Dawson de hond Toby in (die ze lenen van Sherlock Holmes). Toby leidt hen en Olivia naar een speelgoedwinkel, waar ze Frunnik betrappen terwijl die net bezig is de onderdelen voor de mechanische koningin-pop te stelen. Frunnik kan ontkomen. Hij slaagt er tevens in Olivia mee te nemen in een zak, maar verliest tegelijk het lijstje met onderdelen dat Ratbout hem had meegegeven.
Basil vindt het lijstje en ontdekt na wat scheikundige proeven dat het afkomstig is van een plek nabij de rivier, waarmee ze Ratbout dus op het spoor zijn. Basil en Dawson bezoeken eerst een kleine taverne bij de Thames, in de hoop daar meer aanwijzingen te krijgen. Hier zien ze Frunnik weer en ze volgen hem. Ratbout verwachtte de twee echter al en laat hen in een speciale val lopen; hij wist via Frunnik al dat Basil en Dawson hem op het spoor waren. Basil en Dawson slagen erin zich op tijd te bevrijden voordat de dodelijke val in werking treedt. De twee bevrijden ook Olivia die door Ratbout in een fles was opgesloten, en gaan dan Ratbout achterna.
In Buckingham Palace laat Ratbout intussen de echte koningin ontvoeren, waarna de mechanische pop met een vervormde stem (ingesproken door Bokkingham die hiertoe door Ratbout is gedwongen) voor het toegestroomde publiek een redevoering houdt. Ratbout laat de pop zeggen dat de koningin al haar macht ter plekke aan hem overdraagt, en hij begint alvast met het voorlezen van de door hemzelf bedachte nieuwe wetten. De echte koningin wordt door Frunnik heimelijk naar Felicia gebracht. Basil, Dawson en Olivia arriveren net op tijd om de koningin te redden en ook de rest van Ratbouts slechte plannen te verhinderen. Ratbout stuurt Felicia op zijn vijanden af, maar Toby weet Felicia te verjagen. De kat wordt hierna uitgeschakeld door de koninklijke waakhonden.
Ratbouts volledige boevenbende wordt gearresteerd. Zelf ontkomt hij echter in zijn luchtschip, met hulp van Frunnik. Hij heeft ook Olivia als gijzelaar. Als het luchtschip overbelast blijkt en Frunnik te moe is geworden om de aandrijving te blijven doen, gooit Ratbout de vleermuis overboord en doet daarna zelf de aandrijving. Basil, Dawson en Bokkingham zetten met een zelfgemaakte luchtballon de achtervolging in. Ratbouts luchtschip boort zich na een wilde achtervolging in het uurwerk van de Big Ben. Ratbout probeert hier zowel Basil als Olivia opnieuw te vermoorden. Basil vlucht samen met Olivia en slaagt er buiten net op tijd in om haar aan de anderen in de luchtballon te geven. Ratbout en Basil belanden hierna bij een laatste confrontatie samen op de wijzer van de torenklok. Ratbout slaat Basil de diepte in, maar Basil kan zich nog redden. Ratbout verliest hierna zijn evenwicht doordat de wijzer waarop hij nog altijd staat verspringt en hij stort naar beneden, zijn dood tegemoet. Basil valt ook, maar hij kan zich nog net redden door zich vast te klampen aan de intact gebleven propeller van Ratbouts luchtschip.
Terug in Baker Street nemen vader en dochter Bokkingham dankbaar afscheid van Basil en Dawson. Er dient zich intussen alweer een nieuwe zaak aan. Dawson besluit om vanaf nu Basils vaste detective-assistent te worden.
Rolverdeling Enkele personages hebben in de Engelstalige versie een andere naam dan in de Nederlandstalige. In onderstaand overzicht staat de Engelse naam/Nederlandse naam.
| Barrie Ingham || Basil of Baker Street/Basil Holmuis |- | Vincent Price || Professor Padraic Ratigan/professor Ratbout Rattatoei |- | Val Bettin || Dr. David Q. Dawson |- | Susanne Pollatschek || Olivia Flaversham/Olivia Bokkingham |- | Candy Candido || Fidget/Frunnik |- | Frank Welker || Toby en Felicia |- | Alan Young || Hiram Flaversham/Corstiaen Bokkingham
In de film zijn ook even kort silhouetten te zien van Sherlock Holmes en Dr. Watson. In deze betreffende scène hoort men Holmes en Watson ook met elkaar praten. Voor de stem van Holmes werden oude stemopnames gebruikt van Basil Rathbone, de acteur die dit personage in een groot aantal films had gespeeld (Rathbone zelf was al bijna 20 jaar eerder overleden). De stem van Watson wordt hier gedaan door Laurie Main.
Nederlandse stemmen
| Paul van Gorcum || Sherlock "Basil" Holmuis |- | Hugo Koolschijn || Dr. David O. Dawson |- | Guido de Moor || Professor Ratbout Rattatoei |- | Harrie Geelen || Frunnik |- | Marlijn Pel || Olivia Bockingham |- | Lisa Boray || Striptease zangeres/Danseres |- | Tonny Huurdeman || Juffrouw Kaatje/Koningin/Robot Koningin |- | Paul Haenen || Corstiaen Bockingham |- | Bill van Dijk || De muizen
Achtergronden Productie
The Great Mouse Detective werd opgenomen in Glendale, Californië. Het jaar daarvoor had Walt Disney Feature Animation het hoofdkantoor in Burbank verlaten.
Voor deze film werd computeranimatie, waar The Walt Disney Company in de vorige lange tekenfilm Taran en de Toverketel al mee had geëxperimenteerd, op grotere schaal toegepast. Zo werden onder andere lay-outs voor de tekeningen op de computer gemaakt om te experimenteren met verschillende camerahoeken. Computeranimatie werd ook gebruikt om het raderwerk van de Big Ben te tekenen.
The Great Mouse Detective onderscheidt zich met name van veel andere lange Disney-animatiefilms doordat er op geen enkel moment sprake is van enige romance tussen de hoofdpersonages. In veel andere Disney-animatiefilms komt minimaal één liefdeslied voor. Pas helemaal aan het eind krijgen Basil en Dawson een duidelijke vriendschapsband en besluiten ze om voortaan samen te blijven werken.
Personages Het personage Ratbout is een Disney-bewerking van professor Moriarty, de vaste tegenstander van Sherlock Holmes in Doyles verhalen. Hij is zoals zijn naam al aangeeft een rat, maar vindt het een grote belediging om zo genoemd te worden. Wanneer Bartholomew, een van de leden van Ratbouts bende, in een dronken bui per ongeluk "rat" zegt, moet deze het met zijn leven bekopen.
De andere karakters zijn voor het merendeel muizen die zich compleet als mensen gedragen. Het hoofdpersonage Basil is daarbij overduidelijk een bewerking van het personage Sherlock Holmes, terwijl dokter Dawson (de verteller aan het begin en eind) is gebaseerd op Holmes' vaste assistent Watson. Toby en Felicia zijn daarentegen een hond en kat zonder enige menselijke trekken. Basil is vernoemd naar de hiervoor genoemde acteur Rathbone.
Filmmuziek "The World's Greatest Criminal Mind" door Henry Mancini, Larry Grossman en Ellen Fitzhugh. "Let Me Be Good To You" door Melissa Manchester "Goodbye So Soon" Muziek van Henry Mancini, tekst van Larry Grossman en Ellen Fitzhugh. Uitgevoerd door Vincent Price.
Ontvangst The Great Mouse Detective werd bij de originele uitgave goed ontvangen door critici. Zo kreeg de film onder andere een "two thumbs up" rating van critici Siskel en Ebert. De film scoort 73% aan goede beoordelingen op Rotten Tomatoes.
De tekenfilmafdeling van Walt Disney Company zat gedurende een groot deel van de jaren 80 behoorlijk in het slop; de laatste echt succesvolle lange tekenfilm was De Reddertjes (1977) geweest. The Great Mouse Detective werd niettemin wel weer een redelijk succes qua opbrengst. De film bracht 25 miljoen dollar op tegen een budget van 14 miljoen dollar. Het succes van deze nieuwe film gaf Walt Disney Pictures weer hoop voor de toekomst, na het vrijwel volledig floppen van Taran en de Toverketel een jaar eerder.
The Great Mouse Detective wordt tegenwoordig ook wel gezien als een ondergewaardeerde lange Disney-tekenfilm.
Prijzen en nominaties In 1987 won The Great Mouse Detective een Golden Reel Award voor Beste geluidsmontage.
Datzelfde jaar werd de film ook genomineerd voor: Een Edgar Allan Poe Award voor Beste film Een Young Artist Award voor Beste familiefilm Een Young Artist Award voor Exceptional Young Actresses in Animation - Series, Specials or Feature Film (Susanne Pollatschek)
Vervolgen Hoewel er – anders dan bij een aantal andere films van Walt Disney Animation Studios – op deze tekenfilm nooit een sequel is uitgebracht, komen de hoofdpersonages Basil en Dawson hierna wel terug in veel doorgaans korte stripverhalen die in het Nederlands vanaf 1987 onder meer in Donald Duck zijn verschenen. Ook de twee hoofdtegenstanders Ratbout en Frunnik zijn hier soms weer te zien, alhoewel aan het eind van The Great Mouse Detective de indruk wordt gewekt dat ze dit avontuur niet overleven.
Trivia Basil spreekt de naam Bokkingham (Engels: Flaversham) steevast verkeerd uit. In een van de verstrippingen krijgt Basil aan het eind van de Bokkinghams als afscheidscadeau nog een nieuwe viool (nadat hij zijn vorige per ongeluk had vernield). Deze scène is in de film weggelaten. Er is in deze film nergens zonlicht te zien, alle scènes spelen zich af tijdens de nachtelijke uren.
Externe links
Categorie:Amerikaanse film Categorie:Film uit 1986 Categorie:Film van Walt Disney Studios Categorie:Boekverfilming Categorie:Sherlock Holmes Categorie:Animatiefilm Categorie:Kinderfilm Categorie:Film met dieren in de hoofdrol