thumb|Titelblad van het Nieuw Geuzenliedboek (1581), exemplaar KB. Een liedboek is een boek dat een verzameling liederen bevat. Naast liedteksten kan het boek ook muzieknotatie bevatten. Sinds de jaren 1990 wordt er aan een liedboek soms een cd toegevoegd, zodat de liederen in het boek ook kunnen worden beluisterd.
Een liedboek kan ook worden aangeduid met liedbundel, liederenbundel, zangboek of zangbundel. Een liedboek met enkel kinderliedjes wordt gerekend tot het genre kinderliedboek.
Bekende Nederlandstalige liedboeken waren onder meer het Antwerps liedboek (1544); Valerius' Gedenck-clanck (1626); Kun je nog zingen, zing dan mee (1906); en Pollmann en Tiggers' Nederlands volkslied (1941).
Nederlandse liedboeken thumb|Fol. 28r van het Gruuthuse-handschrift (ca. 1400). De oudste Nederlandse liedboeken stammen uit de Middeleeuwen. Het gaat dan in eerste instantie om handschriften, zoals het Gruuthuse-handschrift (ca. 1400), dat 147 liederen bevat.
In de zeventiende en achttiende eeuw zijn er duizenden Nederlandstalige liedboekjes gedrukt. De Koninklijke Bibliotheek in Den Haag bezit bijvoorbeeld een collectie van ruim 3000 liedboeken (waaronder de muziekbibliotheek van D.F. Scheurleer).Collectie liedboeken, Koninklijke Bibliotheek, Den Haag.
Liedboeken werden gebruikt om (met meerdere mensen) uit te zingen, bijvoorbeeld tijdens het werk (weefliederen, zeemansliederen, e.d.), in de vrije tijd (dansliedjes, kluchtliedjes, drinkliedjes, e.d) of met jaarfeesten (heiligenliederen, kerstliederen, enz.). Met de opkomst van de grammofoon en de radio, in de jaren 20 en 30 van de twintigste eeuw, verloren liedboekjes steeds meer hun betekenis.
Volkslied en kunstlied thumb|Tenorpartij van het meerstemmige lied 'Te Schepe Wart' van Jacobus Clemens non Papa, in het liedboek: Nievve Dvytsche Liedekens (1554). thumb|Adriaen Valerius, Neder-landtsche gedenck-clanck (1626). Een liedboek kan een verzameling volksliedjes bevatten, waarvan geen auteur of componist meer bekend is. De auteur van het liedboek is dan hooguit de verzamelaar en/of samensteller van het liedboek. Volksliedjes zijn, voordat ze worden opgetekend, jarenlang of zelfs eeuwenlang mondeling doorgegeven. Ze kennen daardoor vele (regionale) varianten in tekst en melodie.
In de negentiende en twintigste eeuw zijn er verschillende grote verzamelingen volksliedjes uitgegeven, zoals Oude Vlaemsche Liederen, samengesteld door J.F. Willems (1848); Nederlandsche baker- en kinderrijmen, samengesteld door J. van Vloten (1871); en Het oude Nederlandsche lied, samengesteld door F. van Duyse (1903-08).
Op de tweede plaats kan een liedboek liederen bevatten van een of meer bekende auteurs en componisten (liederen die bedoeld zijn voor de actieve zangbeoefening). Het gaat dan om zogenaamde 'kunstliederen', liederen waarvan de auteur en componist bekend zijn.
Een bekend zeventiende-eeuws voorbeeld is het liedboek van G.A. Bredero, Boertigh, Amoreus en Aendachtigh Groot Liedboeck van 1622. Een recenter voorbeeld, een verzameling van negentiende- en begin-twintigste-eeuwse liedjes, is de bundel Kun je nog zingen, zing dan mee, samengesteld door Jan Veldkamp en Klaas de Boer van 1906. Deze liedjes zijn bedoeld om door het volk te worden gezongen. Na verloop van tijd kunnen populaire liedjes ook mondeling worden doorgegeven, waardoor er regionale varianten kunnen ontstaan en de auteur en componist vergeten raken. Kunstliederen kunnen zo in volksliedjes veranderen. Voorbeelden hiervan zijn: 'Er zaten zeven kikkertjes al in een boerensloot' (J.P. Heije en T. Steenhuis, 1843) en 'Zie de maan schijnt door de bomen' (J.P. Heije en J. J. Viotta, 1843).
Op de derde plaats zijn er ook uitgaven van tekst en bladmuziek van popliedjes, chansons/luisterliedjes, cabaretliedjes en dergelijke (met bekende auteur en componist), die oorspronkelijk zijn geschreven om te worden uitgevoerd door een bepaalde artiest of band (en in eerste instantie bedoeld waren om naar te luisteren). Hierbij spreekt men meestal niet van liedboeken, maar van bladmuziek, (bijvoorbeeld pianomuziek of gitaarmuziek).
Geestelijk lied en wereldlijk lied Globaal kan er bij liedboekjes een tweedeling worden gemaakt in liedboeken met geestelijke liederen en een liedboeken met wereldlijke liederen. Geestelijke liedboeken zijn bijvoorbeeld Een suverlyc boecxken (1508) en het Antifonarium Tsgrooten (1522), een koorboek met gebeden en gezangen.
Binnen de christelijke kerken worden zogeheten kerkelijke liedboeken gebruikt. Verschillende katholieke en protestantse kerken in Nederland en Vlaanderen gebruiken verscheidene christelijke liedbundels, waaronder het Liedboek voor de Kerken (1973).
Lijst van Nederlandstalige liedboeken Deze lijst is chronologisch geordend naar jaar van verschijnen. Het gaat om een beperkte selectie, bedoeld als een eerste indruk. Middeleeuwen
Hendrik van Veldeke, ca. 30 minneliederen rond 1170, bewaard gebleven in onder meer het Kleine Heidelberger Liederhandschrift Hadewijch, 46 strofische liederen rond 1240, bewaard gebleven in onder meer Hadewijchhandschrift A (ca. 1325-1350)Werken Hadewijch. Deel 1, editie J. Heremans en C. Ledeganck (Gent, 1875); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 29 november 2022. Het Gruuthuse-handschrift, ca. 1400 (ed. Heeroma en Lindenburg, 1966), hierin 147 liederenLiederen en gedichten uit het Gruuthuse-handschrift, editie K. Heeroma (Leiden 1966); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 29 november 2022. Suster Bertken, Suster Bertkens boeck tractierende van desen puncten (Utrecht, 1516), hierin 8 liederen Een devoot ende profitelyck boecxken (Antwerpen, 1539), hierin 259 geestelijke liederen, waaronder heiligenliederen, Marialiederen en kerstliederenEen devoot ende profitelyck boecxken, editie D.F. Scheurleer (Den Haag 1889); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 28 februari 2021. De Souterliedekens, Nederlandse psalmvertalingen (Antwerpen, 1540) Het liedboek van Zeghere van Male (Brugge, 1542) is bekend om de vele bijzondere tekeningen. Een schoon liedekens Boeck (het Antwerps liedboek), uitgegeven door Jan Roulans (Antwerpen, 1544) (editie Vellekoop en Wagenaar 1972; editie 2004 met dubbel-cd)Antwerps Liedboek (Een schoon liedekens Boeck), editie Dirk Geirnaert, Hermine Joldersma, Johan Oosterman en Dieuwke van der Poel (2004); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 30 mei 2023.
Renaissance
Dat ierste boeck vanden niewe Duytsche liedekens (Maastricht, 1554) Veelderhande gheestelicke Liedekens, ghemaeckt uut den ouden ende nieuwen Testamente (Emden, 1558) Philips Van Marnix Heere van St. Aldegonde, Het Boeck der Psalmen Dauids (Antwerpen, 1580)Philips van Marnix, Het boeck der psalmen Davids, editie Gert-Jan Buitink (Antwerpen, 1985); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 7 juli 2022. Een nieu Geusen Lieden Boecxken Waerinne begrepen is, den gantschen Handel der Nederlantscher gheschiede-nissen, dees voorleden Jaeren tot noch toe ghedragen (1581) Aemstelredams, Amoreus lietboeck, nu nieus uutgegaen waer in begrepen zijn alderhande Liedekens, die in geen ander Lietboecken en staen, meest al met zijn voys oft wijse daer bi gestelt om alle droef heyt, melancolie te verdrijven (Amsterdam, 1589)Een Aemstelredams Amoreus lietboeck, editie Maastricht 1966; op www.dbnl.org. Jan Jansz Starter en Jaques Vredeman, Friesche Lust-Hof, Beplant met verscheyde stichtelyke Minne-Liedekens, Gedichten, ende Boertige Kluchten (Amsterdam, 1621)J.J. Starter, Friesche Lust-hof, editie J.H. Brouwer en Marie Veldhuyzen (Zwolle, 1966); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 21 september 2020. G.A. Bredero, Boertigh, Amoreus en Aendachtigh Groot Liedboeck (Amsterdam, 1622)G.A. Bredero, Boertigh, Amoreus en Aendachtigh Groot Liedboeck, editie G. Stuiveling, A. Keersmaekers e.a. (Culemborg, 1975); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 7 februari 2023. D.R. Camphuysen, Stichtelycke Rymen (Hoorn, 1624) A. Valerius, Nederlandtsche gedenck-clanck (1626)Adriaen Valerius, Nederlandtsche gedenck-clanck, editie P.J. Meertens, N.B. Tenhaeff, A. Komter-Kuipers (Amsterdam, 1942); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 17 mei 2022. Haerlems Oudt Liedt-Boeck, Inhoudende Veele Historiale ende Amoureuse Liedekens (Haarlem, ca. 1640)Haerlems oudt liedt-boeck (Haarlem, ca. 1640); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 2 februari 2023. Het Brabandts nachtegaelken. Te weten, Minne-liedekens, Herders-sangen, ende Boertigheden. Uyt der muyten in 't licht gebracht tot lust der Juffrouwen (Brussel, 1650), uitgegeven door Jan Mommaert de jongereHet Brabandts nachtegaelken, met zijn driederley gesangh, te weten minne-liedekens, herders-sanghen, ende boertigheden, door Jan Mommaert (Brussel, 1650, 10de druk); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 8 augustus 2022. De Olipodrigo bestaande in vrolijke Gezangen, Kusjes, Rondeeltjes, Levertjes, Bruilofs- en mengel-rijmpjes (Amsterdam, 1654)Het tweede deel van de koddige olipodrigo, (Amsterdam, 1654); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 2 december 2020. Willem Sluyter, Psalmen, lof-sangen, ende geestelike liedekens, op lees- ende sangh-mate gerijmt (Deventer, 1661)Willem Sluiter, Psalmen, lof-sangen, ende geestelike liedekens, (Deventer, 1661); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 25 mei 2022.
Achttiende en negentiende eeuw
Thirsis Minnewit. Bestaande in een versameling van de aangemaaste Minne-Zangen En Voysen (Amsterdam, 1708) Oude en nieuwe Hollantse Boeren Lietjes en Contredansen (Amsterdam, 1709) De vroolyke speelpop of de berg van weelden (Amsterdam, 1730) 't Groot Hoorns, Enkhuyzer, Alkmaarder en Purmerender Liede-Boek (Amsterdam, ca. 1762) De Amsterdamsche kermis-vreugd. Zingende, by die gelegenheid, de aldernieuwste Liederen (Amsterdam, gedrukt door S. en W. Koene, 1793)De Amsterdamsche kermis-vreugd (Amsterdam, 1793); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 11 september 2023. De vrolyke Zee-Man, Verheugd over de vrye Zeevaart, Zingende alle de Nieuwste Liedjes, welke hedendaags gezongen worden, Alle op Bekende Wyze (Amsterdam, gedrukt door S. en W. Koene, 1802)De vrolyke zeeman, verheugd over de vrye zeevaart (Amsterdam, 1803, 3e druk); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 25 juni 2022. Het vroolijke bleekersmeisje (Amsterdam, 1810) Holländische Volkslieder, verzameld door A.H. Hoffmann von Fallersleben (1833) - 2e druk in 1856 als: Niederländische Volkslieder Oude Vlaemsche liederen, samengesteld door J.F. Willems (Gent, 1846)Oude Vlaemsche liederen, door J.F. Willems (Gent, 1848); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 27 juni 2022. Oude en nieuwe liedjes, bijeen verzameld door F.A. Snellaert (Gent, 1852) Chants populaires des Flamands de France, samengesteld door E. de Coussemaker (Gand, 1856) Chants Populaires flamands, samengesteld door A. Lootens en J.M.E. Feys (Brugge, 1879) Nederlandsche liederen uit vroegeren tijd, samengesteld door J.H. Scheltema (Leiden, 1885) Nederlandsche baker- en kinderrijmen, samengesteld door J. van Vloten (Leiden, 1871; 4e vermeerderde druk 1894) Nederlandsch Liederboek, uitgegeven door het Willems-Fonds (Gent, Boekhandel J. Vuylsteke 1891, dl 2 1892; herdrukken 1914 en 1929) Honderd oude Vlaamsche liederen samengesteld door Jan Bols (Namen, 1897) Liederboek van Groot-Nederland. Eerste Boek. Studenten-liederboek van Groot-Nederland, verzameld door F.R. Coers Frzn. (Utrecht, ca. 1897; deel 4 ca. 1901/02)
Twintigste en eenentwintigste eeuw
Het oude Nederlandsche lied, samengesteld door F. van Duyse ('s-Gravenhage/Antwerpen, 1903-08, 4 dln.)Het oude Nederlandsche lied, door Florimond van Duyse (Den Haag/Antwerpen, 1903); en ook Deel 2 en Deel 3; op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 6 oktober 2022. Kun je nog zingen, zing dan mee, samengesteld door Jan Veldkamp en Klaas de Boer (Groningen, 1906; meer dan 40 maal herdrukt)Kun je nog zingen, zing dan mee! 100 algemeen bekende schoolliederen, door J. Veldkamp en K. de Boer (Groningen, 1911, derde druk); op www.dbnl.org. Gearchiveerd op 5 oktober 2022.