Josef Strauss (Wenen, 20 augustus 1827 – aldaar, 22 juli 1870) was een Oostenrijks componist en dirigent.
Levensloop Hij was de tweede zoon van Johann Strauss sr. Aanvankelijk studeerde hij techniek en werd ingenieur en architect. Toen zijn broer Johann Strauss jr. in 1853 ernstig ziek werd van een in Engeland opgelopen influenza, moest hij hem vervangen en kwam aldus voor de eerste maal voor een orkest te staan.
Hij nam vioollessen bij Amon en studeerde theorie bij professor Doleschal. Toen Johann genezen was, wisselden de broers elkaar af. In 1870 maakte Josef tijdens een concert in Rusland een val die hem een hersenschudding bezorgde.
In allerijl werd hij naar Wenen gebracht, waar hij kort na aankomst overleed. Hij liet 222 en volgens sommigen meer dan 300 werken na. Zijn walsen hebben een meer landelijk karakter dan die van de beide Johanns, zijn vader en zijn broer.
Onder Josef Strauss' werken bevinden zich de wals Dorfschwalben aus Österreich Op. 164 en de wals Dynamiden, waaraan Richard Strauss (die tot een andere familie behoort) materiaal ontleende voor zijn meesterwerk Der Rosenkavalier.
Het Museum der Johann Strauss Dynastie in Wenen besteedt aandacht aan onder meer zijn werk en leven.
Composities (onvolledig) Werken voor orkest 1854: Wiener Garnison-Marsch, WoO 1856: Avantgarde-Marsch, op. 14 1856: Lust-Lager-Polka, op. 19"Cd-boekje bij "Josef Strauss - Edition Volume 11: Razumowsky Symphony Orchestra - Alfred Eschwé" op het label Marco Polo 8.223571, classical-mp3.co.uk (PDF-bestand niet meer beschikbaar) 1856: K.K. Österreichischer Armee-Marsch, op. 24 - opgedragen aan Aartshertog Willem van Oostenrijk, toen commandeur van het Hoch- und Deutschmeister Regiment nr. 4 1857: Ball-Silhouetten, wals, op. 30 1857: Herzbleamerl, polka mazur, op. 31 1857: Dioscuren Quadrille, op. 32 1857: Liechtenstein-Marsch, op. 36 1857: Wallonen Marsch, op. 41 - première tijdens een tuinfeest ter ere van het huwelijk van de Oostenrijkse Aartshertog Ferdinand Maximiliaan met prinses Charlotte van België 1858: Matrosen-Polka, op. 52 1858: Defilier-Marsch, op. 53 1858: Bon-Bon, polka française, op. 55 1858: Liebesgrüße, op. 56 1858: Moulinet Polka, op. 57 1858: Österreichischer Kronprinzen-Marsch, op. 59 1860: Erzherzog Carl Monument Marsch, op. 86 1860-1861: Maskengeheimnisse, wals, op. 102 1860: Phoenix-Marsch, op. 105 1862: Brennende Liebe, Polka mazur op. 129 1863: Erzherzog Victor-Marsch, op. 138 1863: Fest-Marsch, op. 142 1863: Die Schwätzerin, polka mazur, op. 144 1863: Deutscher Union Marsch, op. 146 1864: Gablenz-Marsch, op. 159 1864: Dorfschwalben aus Österreich, wals, op. 164 1864: Frauenherz, op. 166 1864: Les Géorgiennes, quadrille, op. 168 1864: Sport-Polka, op. 170 1864: Einzugsmarsch, op. 171 1865: Dynamiden, wals, op. 173 1865: Gedenkblätter ("Memento"), wals, op. 178 1865: Prinz Eugen Marsch, op. 186 1866: Benedek Marsch, op. 199 - opgedragen aan Ludwig August Ritter von Benedek 1866: Schwalbenpost, polka schnell, op. 203 1866: Die Libelle, polka Mazurka, op. 204 1866: Friedenspalmen, wals, op. 207 1866: Schwarzenberg Monument-Marsch, op. 210 - gecomponeerd voor de onthulling van het monument voor de Oostenrijkse veldmaarschalk Karl Philipp zu Schwarzenberg 1867: Ungarischer Krönungs Marsch, op. 225 - gecomponeerd ter gelegenheid van de kroning van keizer Frans Jozef I van Oostenrijk tot Koning van Hongarije op 8 juni 1867 1867: Victoria, polka francaise, op. 228 1868: Hochzeits-Klänge, wals, op. 242 - opgedragen aan koning George V van Hannover ter gelegenheid van zijn zilveren huwelijk met Marie van Saksen-Altenburg 1869: Andrássy Marsch, op. 268 - opgedragen aan Gyula Graaf Andrássy van Csík-Szent-Király en Kraszna-Horka 1869: Feuerfest, Polka française, op. 269 1869: Aus der Ferne, op. 270 1869: Künstler-Gruß, polka francaise, op. 274 1870: Frauenwürde, op. 277 1870: Jockey Polka, Polka schnell, op. 278 1870: Die Emancipierte, polka mazur, op. 282 Aquarellen, op. 258 Auf Ferienreisen, op. 133 Delirien, wals, op. 212 Die Gazelle, op. 155 Die Libelle, op. 204 Die Soubrette, Polka schnell op. 109 Die Spinnerin, Polka française op. 192 Eingesendet, op. 240 Eislauf, op. 261 Extempore, op. 241 Flattergeister, op. 62 Frohsinn, op. 264 Galoppin, Polka schnell op. 237 Heiterer Muth, op. 281 Hesperusbahnen, wals op. 279 Künstler-Caprice, op. 135 Laxenburg-Polka, op. 60 Marienklänge, op. 214 Mein Lebenslauf ist Lieb und Lust, wals, op. 263 Pêle-Mêle, op. 161 Pizzicato Polka, op. 25 (samen met: Johann Strauss jr.) Plappermäulchen, op. 245 Prinz-Eugen-Marsch, op. 186 Sphärenklänge, wals, op. 235 Springinsfeld, op. 181 Theater-Quadrille, op. 213 Transactionen, op. 184 Vaterländischer Marsch (samen met: Johann Strauss jr.)
Bibliografie Francis Pieters: "The Marches of the Viennese Strauß Dynasty", in: WASBE World: Official Magazine of the World Association for Symphonic Bands and Ensembles, maart 2013, p. 14-27, ISSN 2192-5127. Wolfgang Suppan & Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, . Helmut Kretschmer: Wiener Musikergedenkstätten, J. & V. Edition Wien, 1992, . Paul E. Bierley & William H. Rehrig: The heritage encyclopedia of band music - composers and their music, Westerville, Ohio: Integrity Press, 1991, . Franz Mailer: Genie wider Willen: Joseph Strauss, Wien, München: Jugend & Volk 1977, 142 p.; ook in de Engelse vertaling: Josef Strauss: Genius against his will, Oxford, New York: Pergamon Press 1985. VII, 127 p. Leopold Lerchenfeld: "Genie wider Willen. Zum 100. Todestag des Kapellmeisters und Kompositeurs Joseph Strauss", in: Neue Zeitschrift fur Musik 131 (1970), p. 382-289, en in: Das Orchester 18 (1970), p. 398-404.
Categorie:Oostenrijks componist Categorie:Oostenrijks dirigent Categorie:Oostenrijks violist Categorie:19e-eeuws componist