thumb|Het Driemanschap van 1813: Gijsbert Karel van Hogendorp, Frans Adam van der Duyn van Maasdam en Leopold van Limburg Stirum op het monument op Plein 1813 te Den Haag
Het Algemeen Bestuur of het Driemanschap van 1813, bestuurde Nederland kortstondig aan het einde van de napoleontische periode, voordat Willem I der Nederlanden de troon besteeg. Het driemanschap bestond uit Gijsbert Karel van Hogendorp, Frans Adam van der Duyn van Maasdam en Leopold van Limburg Stirum.
Geschiedenis miniatuur|"Een Nederlandsch Bestuur aan Nederland hergeven": Aanvaarding van het Hoog Bewind door het Driemanschap in naam van de prins van Oranje, 20 november 1813 Een paar weken voordat het Franse bewind van Napoleon Bonaparte viel, werd op 17 november 1813 het Driemanschap van 1813 opgericht nadat de Franse gouverneur Charles-François Lebrun en een belangrijk deel der Franse troepen het gebied van de Hollandse departementen halsoverkop verlieten en regeringloos achterlieten. De terugtrekking van de Franse troepen was het resultaat van de rampzalige campagne van Napoleon tegen Rusland, zijn nederlaag in de Slag bij Leipzig (ook de Volkerenslag genoemd) en het terugdrijven van de Franse troepen naar Frankrijk door de troepen van de Zesde Coalitie.
Het ontstaan van dit bestuur verliep niet vlekkeloos. Het Driemanschap werd in eerste instantie onder druk gezet van het volk om de Oranjevlag uit te steken, als teken van het herstel der vrijheden in het land. De Fransgezinde ambtenaar Goswin de Stassart werd tot drie keer toe om raad gevraagd. Toen bleek dat hij uiteindelijk was gevlucht naar Gorinchem, verklaarde van Limburg Stirum zichzelf bij een afkondiging uit naam van prins Willem Frederik van Oranje-Nassau als gouverneur van Den Haag nadat hij, met een oranjekokarde op de hoed, zich in alle haast naar Van Hogendorp begaf. Verder werd bekend gemaakt dat de prins spoedig het bewind van het land zou aanvaarden en dat tot dan een Algemeen Bestuur werd opgesteld. De Franse generaal Joseph Bouvier des Éclaz liet zijn leger van ongeveer 500 man terugtrekken op het Binnenhof, om de volgende dag uiteindelijk de aftocht in te zetten. De prinsenvlag werd daarna van de stadhuistoren uitgehangen. In de tussentijd werd het volk bewapend en werd een vergadering van oude staatslieden ten tijden van de regeringen van 1794 en 95 bijeen geroepen, met als doel een grote regeringsraad met goedkeuring van de toekomstige prins te benoemen. Toen dit tot twee keer toe mislukte, namen Hogendorp en van der Duyn van Maasdam zelf de taak van besturen op zich. Het Driemanschap vaardigde op 20 november 1813 in Den Haag de proclamatie uit waarin het het algemeen bestuur ter hand nam en verklaarde dat Nederland vrij was van de Franse overheersing. De volgende dag volgde een proclamatie waarin een Soeverein Vorstendom der Verenigde Nederlanden werd uitgeroepen, met de kennisgeving dat er een "Algemeen Bestuur der Vereenigde Nederlanden is, in naam van de Prins van Oranje" en dat "alle landgenoten worden ontslagen van hun eed van trouw aan de Keizer der Fransen". Op 21 november werd Reinhard Falck benoemd tot algemeen secretaris van het Algemeen Bestuur. Voordat hij op 29 november uit Amsterdam arriveerde, fungeerde François Daniël Changuion als algemeen secretaris.
De drie staatslieden nodigden de in Nederland vrijwel vergeten Prins van Oranje Willem Frederik, de latere Koning Willem I, per brief uit om naar 's-Gravenhage te komen en als "soeverein vorst" de regering op zich te nemen. Het doel hiervan was om zo anarchie of een mogelijke annexatie van Nederland door het Koninkrijk Pruisen of het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Ierland te voorkomen. Ondertussen onderhandelde de prins zelve nog met Engeland voor de vorming van een nieuwe staat onder zijn bewind. Destijds was het onzeker of de Engelsen überhaupt aan hem de macht zouden toevertrouwen. Dit vanwege zijn goede band met Napoleon en de Bataafse staat, en de toe-eigening van het Bisdom Fulda via corruptie van de Keizers toentertijd. Zowel de bevolking an Engeland als de voormalige Republiek zag veel liever prins Willem Frederik George Lodewijk (de latere Koning Willem II) het land leiden. Nadat de prins zelf naar Engeland ging met aanbevelingsbrieven van de Keizers van het Keizerrijk Rusland en het Keizerrijk Oostenrijk, wist hij te voorkomen dat zijn zoon werd verkozen als Koning van het toekomstige Soevereine Vorstendom.
Willem aanvaardde de uitnodiging en een Engels fregat bracht hem naar de kust van Scheveningen waar hij op 30 november 1813 voet op Nederlandse bodem zette. Op 1 december werd Willem tot soeverein vorst uitgeroepen, wat op 2 december door hem werd aanvaard. Vier dagen later, op 6 december 1813, nadat ze hun doel hadden bereikt, ontsloeg Willem het Algemeen Bestuur en nam de regering van dat land op zich. De internationale erkenning van Willem I als vorst en de eerste koning van Nederland kwam echter pas tot stand in 1815 bij het Congres van Wenen.
Referenties
Externe links Onderzoeksgids Bestuur en administratie van de Bataafs Franse tijd 1795-1813 Proclamaties Nederlandse Grondwet
Categorie:Geschiedenis van Nederland in de 19e eeuw Categorie:1813 Categorie:Orangisme Categorie:Napoleontische tijd