Operatie Decibel is de landelijke omnummeroperatie die PTT Telecom (sinds april 1998 KPN Telecom) op 10 oktober 1995 in Nederland doorvoerde.
De naam is een samentrekking van "Deci" (tien) en "Bel". Bij Operatie Decibel werden alle geografische telefoonnummers tiencijferig. De verandering betrof ca. 70% van de Nederlandse telefoonnummers. De meeste telefoonnetten (vanaf die datum netnummergebieden genoemd) werden daarbij een stuk groter, het aantal werd van 10461044 als je het samengevoegde net Almelo al als één net beschouwt teruggebracht naar 141. Alle netten in een sector werden gecombineerd tot één netnummergebied.
Definitie van net en sector Het Nederlandse telefoonsysteem is verdeeld in netten, elk met een eigen netnummer.
Voor 1995 vormden een aantal netten een sector. Als regel waren dat de netten die de eerste vier cijfers van het netnummer gemeen hadden. Bijvoorbeeld: de netten 05490 t/m 05499 vormden samen een sector. Soms bevond zich een net met een verkort netnummer binnen een sector. Bijvoorbeeld: de netten 050 en 05900 t/m 05909 vormden een sector. Er waren enkele onregelmatigheden, zo vormden 070, 01751 en 0176101761 was al vóór 1995 door 070 geannexeerd. een sector (andere netnummers met 0175 en 0176 waren er niet).
Omnummering alt=Een 'numculator', een soort rekenmachine voor het omrekenen van telefoonnummers|miniatuur|Een 'numculator' Alle huishoudens ontvingen een omnummergids.Auteur onbekend (1995), Zes miljoen PTT-aansluitingen hebben vanaf vandaag andere cijfercombinatie Met het oude nummer lukt het ook nog. De Volkskrant. 10 oktober. http://www.volkskrant.nl/archief/zes-miljoen-ptt-aansluitingen-hebben-vanaf-vandaag-andere-cijfercombinatie-met-het-oude-nummer-lukt-het-ook-nog~a386976/Omnummergids, PTT Telecom, via Stadsarchief Amsterdam (Adobe Flash nodig) Tevens was een omnummerapparaat te koop, genaamd de 'numculator'.Juan Vrijdag (1996). PTT-telefoonnummer. ANP Historisch Archief 9 april. https://www.anp-archief.nl/page/224164/ptt-telefoonummer
Concreet behelsde de omnummeroperatie het volgende: Alle netten in een sector werden samengevoegd tot een enkel net. Het onderscheid tussen sector en net verviel dus. Bovendien werd voortaan de term 'netnummergebied' in plaats van 'net' gehanteerd. In een aantal gevallen werden twee sectoren samengevoegd tot één netnummergebied. Dit betrof steeds sectoren die identiek aan elkaar waren voor wat betreft de tarieven, d.w.z. ze grensden aan dezelfde andere sectoren: Sectoren Goes (0110x) en Kruiningen (0113x) tot netnummergebied 0113. Sectoren Spijkenisse (0188x) en Brielle (0181x) tot netnummergebied 0181. Sectoren Poortugaal (0189x) en Rotterdam (010) tot netnummergebied 010. Sectoren 's-Gravenhage (070) en Wassenaar (01751) tot netnummergebied 070. Officieel behoorden deze twee netten al tot een enkele sector, hoewel de nummerstructuur anders deed vermoeden. Leidschendam (01761) was al eerder door 070 geannexeerd. Sectoren Gulpen (0445x) en Maastricht (0440x en 043) tot netnummergebied 043; Sectoren Swalmen (0474x) en Roermond (0475x) tot netnummergebied 0475; Sectoren Helden (0476x) en Venlo (0470x en 077) tot netnummergebied 077. De vijfcijferige netnummers werden viercijferig, meestal door het laatste cijfer te verwijderen. Had de hoofdplaats van de sector een verkort netnummer van drie cijfers, dan kregen alle netten in de sector dat netnummer. De abonneenummers werden zes- en zevencijferig door aan het begin cijfers toe te voegen, zodat net- en abonneenummer samen tien cijfers hadden. Netnummers die begonnen met 08 (Arnhem, Nijmegen en omgeving) werden helemaal veranderd: 080 (net Nijmegen) werd 024; 085 (net Arnhem) werd 026; 083xy (district Arnhem) werd 031x met uitzondering van 0830x dat werd 026; 088xy (district Nijmegen) werd 048x. De netten Schimmert (04404) en Hulsberg (04405) werden onderdeel van netnummergebied 045 (Heerlen). Omdat deze netten tot de sector Maastricht behoorden zou men verwachten dat deze bij netnummergebied 043 (Maastricht) gingen horen. De nummers die begonnen met 69 in het net 04257 (verkorte lokale nummers voor Baarle-Hertog, alleen kiesbaar vanuit Baarle-Nassau) hadden vóór de operatie zes cijfers, dus inclusief netnummer elf cijfers, wat te lang zou zijn geweest als ze van buiten dat net kiesbaar zouden zijn geweest. Deze nummers werden verlengd tot zeven cijfers, en het netnummer werd 013, totaal tien cijfers.
Bijzonderheden In de netnummergebieden 010 (Rotterdam), 020 (Amsterdam), 036 (Almere) en 070 (Den Haag) hadden de abonneenummers al eerder een zevende cijfer erbij gekregen. In Amsterdam was dat tussen 1988 en 1991.De data voor Amsterdam worden hier genoemd De telefoonnummers bestonden dus al uit tien cijfers en hoefden daarom bij Operatie Decibel niet te veranderen. Ook de telefoonaansluitingen in de netten Almelo, Wierden en Vriezenveen behielden op 10 oktober hetzelfde nummer. Deze netten, voorheen 05490, 05496 en 05499, waren een jaar eerder al samengevoegd tot een netnummergebied met een viercijferig netnummer (0546), in combinatie met zescijferige abonneenummers. In netten met vijfcijferige abonneenummers bestond de enige verandering soms in het verplaatsen van een cijfer van het netnummer naar het abonneenummer. Bijvoorbeeld 05415-34567 werd 0541-534567. Wie interlokaal belde merkte het verschil niet, want de tweede kiestoon na het netnummer was al afgeschaft. Dit was niet mogelijk als het oude netnummer op 0, 1, 7, 8 of 9 eindigde, omdat besloten was dat deze cijfers niet voor mochten komen als begincijfer van een abonneenummer. Sommige nieuwe abonneenummers in het net Almelo begonnen met een 8. Kort daarna werd besloten dat 8 voorlopig niet mocht voorkomen als begincijfer van een abonneenummer. Men besloot de 'fout' niet te verbeteren. De officiële ingangsdatum 10 oktober 1995 werd gekozen vanwege de mnemonische slogan "Op tien oktober krijgt iedereen een tien" (op de 10e dag van de 10e maand...), waarmee PTT Telecom adverteerde. Volgens sommigen traden de nieuwe nummers om precies 10:10 uur in werking. In werkelijkheid gebeurde er op 10 oktober niet veel, er waren op dat moment niet overal technici aan het werk om de omschakeling te verzorgen. De telefoondienst garandeerde dat gedurende een half jaar, dus van 10 oktober 1995 tot 10 april 1996, zowel de oude als de nieuwe nummers werkzaam zouden zijn. De nieuwe nummers werkten al eerder dan 10 oktober, en de oude nummers werden op 10 april niet met spoed buiten gebruik gesteld. Er was enige impact op de tarifering, doordat een aantal voorheen interlokale gesprekken nu tegen lokaal tarief werd berekend. Daarentegen werd de tijdsduur van een tik bij lokaal bellen korter.
Gerelateerde onderwerpen Lijst van Nederlandse netnummers: huidige netnummers (er zijn geen wijzigingen geweest sinds 1995) Lijst van historische Nederlandse netnummers: netnummerwijzigingen vóór 1995
Omnummerlijst