Sluizen en stuwen in Friesland geeft een overzicht van de sluizen en stuwen in de provincie Friesland. Deze type bouwwerken zijn, net zoals de gemalen in Friesland, belangrijk voor het peil op de Friese boezem en de scheepvaart.
Architectuur Er komen verschillende typen sluizen voor: Spuisluis - andere benamingen voor dit type sluis zijn: Uitwateringssluis, de grote uitwateringssluizen zijn de Lauwerssluizen en de Lorentzsluizen (Afsluitdijk) zijl, plaatsnamen die eindigen op zijl, zoals Dokkumer Nieuwe Zijlen en Ezumazijl Schutsluis - de grotere schutsluizen zijn te vinden in de plaatsen aan het IJsselmeer en Waddenzee. In de kanalen, zoals de Tjonger en Opsterlandse Compagnonsvaart (beide maken deel uit van de Turfroute), zijn de kleinere sluizen en stuwen te vinden. Sommige plaatsnamen, meestal buurtschappen, zijn ontstaan door toevoeging van het woord verlaat (= schutsluis) aan een plaatsnaam, zoals Hemrikerverlaat. Een verlaat bij de plaats Hemrik.
Ook komt het voor dat beide typen sluizen of een stuw naast elkaar liggen.
Tabel sluizen en stuwen Plaats Sluis Sluistype Jaar Water AfbeeldingAppelschaBovenstverlaatschutsluis1896Opsterlandse CompagnonsvaartBovenstverlaat|90x120pxAppelschaDamsluisschutsluis1894Opsterlandse CompagnonsvaartDamsluis|90x120pxAppelschaStokersverlaatschutsluis1890Opsterlandse CompagnonsvaartStokersverlaat|90x120pxDokkumer Nieuwe ZijlenSluis Dokkumer Nieuwe Zijlenspuisluis1729DokkumerdiepDokkumer Nieuwe Zijlen|90x120pxDokkumer Nieuwe ZijlenWillem Lorésluisschutsluis1969Dokkumerdiep90x120pxEzumazijlSluis Ezumazijlschutsluis1672Raskes90x120pxFochtelooFochteloërverlaatschutsluis1816 1895Opsterlandse Compagnonsvaart90x120pxGetswerdersylGetswerdersylschutsluis1841Sexbierumervaart90x120pxGorredijkSluis GorredijkschutsluisOpsterlandse CompagnonsvaartGorredijk|90x120pxHarlingenGrote SluisschutsluisHarlingertrekvaart90x120pxHarlingenKleine SluisHarlingervaart90x120pxHarlingenTsjerk Hiddessluizenschutsluis1951Van Harinxmakanaal90x120pxHeerenveenIt Kettingschutsluis90x120pxHemrikerverlaatHemrikerverlaatschutsluisOpsterlandse CompagnonsvaartHemrikerverlaat|90x120pxHindeloopenSluis HindeloopenschutsluisSluis Hindeloopen|90x120pxJoureJoustersluisschutsluisNoorder Oudeweg, Zijlroede90x120pxJubbegaSluis IIschutsluis1888TjongerTjonger Sluis II|90x120pxKornwerderzandLorentzsluizenspuisluis, schutsluis1932IJsselmeerLorentzsluizen|90x120pxLauwersoogR.J. Cleveringsluizenspuisluis1970LauwersmeerLauwerssluizen|90x120pxLemmerLemstersluisschutsluis1888Lemster sluis|90x120pxLemmerPrinses Margrietsluisschutsluis1952Prinses Margrietkanaal90x120pxLemmerRiensluisschutsluis1957LemsterrijnRien sluis|90x120pxMakkumSluis Makkumschutsluis1606, 1663, 1778Sluis Makkum|90x120pxMunnekezijlKeersluis Munnekezijlkeersluis1882Lauwers90x120pxNieuwehorneSluis Ischutsluis1888TjongerSluis Tjonger|90x120pxNijetrijneDriewegsluisschutsluis1775, 1927Linde90x120pxNijetrijneScheenesluisschutsluis1914ScheeneScheenesluis|90x120pxOosterwoldeNanningaverlaatschutsluis1816 Opsterlandse CompagnonsvaartNanningaverlaat|90x120pxOosterwoldeSluis IIIschutsluis1888TjongerTjonger Sluis III|90x120pxOude LeijeAnita Andriesensluisschutsluis2011Leistervaart90x120pxRoptazijlRopta gemaalspuisluis1973RoptavaartStavorenJohan Frisosluisschutsluis1966Johan FrisokanaalJohan Frisosluis|90x120pxStavorenSluis Stavorenschutsluis1576, 1894Sluis Stavoren|90x120pxTerhorneTerhornstersluisschutsluis1951Prinses Margrietkanaal90x120pxVosseburenSluis VosseburenschutsluisOpsterlandse CompagnonsvaartSluis Vosseburen|90x120pxWierSchutsluis Wierstersylschutsluis2011WierzijlsterrakSluis Wierstersyl|90x120pxWorkumSluis WorkumschutsluisDiepe Dolte, Het ZoolSluis Workum|90x120pxWijnjeterpverlaatWijnjeterpverlaatschutsluisOpsterlandse Compagnonsvaart90x120px
Kaart
Categorie:Architectuur in Friesland