Beatrix Wilhelmina Armgard, Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, Prinses van Lippe-Biesterfeld (Paleis Soestdijk, Baarn, 31 januari 1938) was van 30 april 1980 tot en met 30 april 2013 koningin der Nederlanden. Zij is het oudste kind uit het huwelijk van koningin Juliana der Nederlanden en prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld en sinds 2002 weduwe van prins Claus van Amsberg.
Geboorte en doop Half juni 1937 maakte Juliana tijdens een korte radiotoespraak vanuit Paleis Soestdijk in Baarn haar eerste zwangerschap openbaar. Na afloop van een feestelijke ontvangst in Amsterdam zei de kroonprinses in een dankwoord aan de Amsterdamse burgerij het volgende: "Nooit had iets mij kunnen weerhouden alle delen van het programma mee te maken, waren het niet - op zichzelf verheugende - gezondheidsredenen geweest, die u zeker wilt verstaan en billijken".Ontroerende en innig verblijdende woorden van Prinses Juliana tot het Nederlandsche volk, Utrechts Nieuwsblad, 16 juni 1937, voorpagina. Gearchiveerd op 9 maart 2016.Prinses Juliana en Prins Bernhard spreken voor de radio, Nieuwsblad van het Noorden, 16 juni 1937, voorpagina. Gearchiveerd op 8 april 2022.Op de dag van de bekendmaking bestond de koninklijke familie uit slechts drie personen: koningin Wilhelmina, dochter Juliana en haar echtgenoot Bernhard.
thumb|Beatrix met haar moeder Juliana De zwangerschap verliep probleemloos, maar niet zonder zorgen. Eind november 1937 botste Bernhard in een auto nabij Diemen met hoge snelheid op een voertuig beladen met zand.Diemen-bernhard-ongeluk, anp-archief.nl, 29 november 1937 Hij liep onder meer een schedelbasisfractuur en zware hersenschudding op. Ook de zwangere Juliana nam haar intrek in het ziekenhuis. Vlak na Nieuwjaar waren de aanstaande ouders terug op hun huisadres paleis Soestdijk.Prins Bernhard is weer te Soestdijk, Algemeen Handelsblad, 5 januari 1938, voorpagina. Gearchiveerd op 8 april 2022.
Op maandagmorgen 31 januari 1938 zag Beatrix op paleis Soestdijk het levenslicht. Via officiële bulletins werd verspreid dat om 09.47 uur "een flinke dochter" geboren was.De blijde gebeurtenis ten paleize te Soestdijk, officieel communiqué in het Nieuwsblad van het Noorden, 31 januari 1938, p. 3. Gearchiveerd op 8 april 2022. De volgende dag werd op paleis Soestdijk door de vader aangifte van de geboorte gedaan, in aanwezigheid van minister-president Hendrikus Colijn.Ons Prinsesje heet Beatrix Wilhelmina Armgard, Het Vaderland, 2 februari 1938, voorpagina. Gearchiveerd op 8 april 2022. De geboorte van Beatrix werd door de bevolking van Nederland uitbundig gevierd.Heel Nederland één feestterrein, nrc.nl, 1 februari 1938
Bij deze gelegenheid werden de officiële voornamen bekendgemaakt: Beatrix (zij die gelukkig maakt).80 weetjes over de jarige prinses Beatrix, kidsweek.nl, 31 januari 2019. Gearchiveerd op 5 december 2022. Wilhelmina, naar koningin Wilhelmina,De Geboorteacte, Het Nieuws van den Dag voor Nederlandsch-Indië, 2 februari 1938, voorpagina. Gearchiveerd op 8 april 2022. grootmoeder van moederskant. Armgard, naar prinses Armgard, grootmoeder van vaderskant. De officiële roepnaam werd Beatrix. Prins Bernhard zei dat de klemtoon eigenlijk op de a hoort te liggen, maar dat hij had besloten de klemtoon, in overeenstemming met het gebruik, op de e te leggen.Een Zegetocht: De Toestand van de Prinses blijft goed, Het Nieuws van den Dag, 5 februari 1938, p. 2. Gearchiveerd op 8 april 2022. De informele roepnaam werd uiteindelijk Trix.
De doopplechtigheid vond plaats op 12 mei 1938 in de Grote of Sint Jacobskerk te Den Haag.Doopplechtigheid H.K.H. Prinses Beatrix, Het Vaderland, 12 mei 1938, voorpagina. Gearchiveerd op 8 april 2022. De baby droeg een doopjurk uit 1880, waarin eerder haar grootmoeder en moeder waren gedoopt. De dienst werd geleid door dominee E.H. Blaauwendraad uit Baarn. De 88-jarige voormalige hofprediker dominee W.L. Welter doopte de prinses. Het geheel werd rechtstreeks uitgezonden via de radio. Als officiële doopgetuigen waren aanwezig: koning Leopold III van België, de Britse prinses Alice van Albany (een nicht van koningin Wilhelmina), vorstin Elisabeth van Erbach-Schönberg (een tante van koningin Wilhelmina), Allene gravin Kotzebue (een goede bekende van de moeder van prins Bernhard) en hertog Adolf van Mecklenburg (een oom van prinses Juliana).
Beatrix heeft de Nederlandse nationaliteit. Door haar rechtstreekse afstamming van prinses Sophia van de Palts werd zij bij haar geboorte tevens Brits staatsburger, gebaseerd op de Sophia Naturalization Act uit 1705.Koningin Beatrix is ook Britse, Trouw, 14 april 1997. Gearchiveerd op 22 september 2022. Deze Britse wet is sinds 1948 niet meer van kracht, maar geldt nog voor Beatrix omdat zij tien jaar eerder geboren werd. Zij heeft nooit een Brits paspoort aangevraagd en het is niet bekendgemaakt of zij haar Britse nationaliteit wel of niet heeft opgegeven.
Jeugdjaren en studie Beatrix heeft drie zussen: Irene (1939), Margriet (1943) en Christina (1947-2019), evenals twee halfzussen: Alicia de Bielefeld (1952) en Alexia Grinda (1967). Gedurende de eerste acht jaar van haar leven was Sophia Feith haar kinderverzorgster cq. gouvernante.
Tweeënhalf jaar na haar geboorte vielen op 10 mei 1940 de Duitsers Nederland binnen en werd het land betrokken bij de Tweede Wereldoorlog. Met haar grootmoeder koningin Wilhelmina, haar ouders en zusje Irene vluchtte Beatrix na enkele dagen met de boot naar Engeland. In juni reisde zij met haar moeder en Irene door naar Canada, waar zij de rest van de oorlog bleef wonen.Haar vader bleef het grootste deel van de oorlog bij koningin Wilhelmina in Londen. In de zomer van 1945 keerde het gezin, uitgebreid met Margriet die in 1943 in Canada was geboren, terug naar Nederland en nam opnieuw zijn intrek in paleis Soestdijk. thumb|left|Beatrix bij haar terugkomst uit Amerika in 1959
Beatrix is net als haar zussen scout geweest. Zij was eerst kabouter en later waterpadvindster. Eind jaren veertig bezocht de prinses als basisschool de voor die tijd nogal vooruitstrevende Werkplaats Kindergemeenschap van de pedagoog Kees Boeke in Bilthoven, een school voor lager en middelbaar onderwijs. Het leerplan bleek voor haar en haar zussen geen succes. Uit een in opdracht van haar ouders uitgevoerde test bleek dat Beatrix en Irene een grote kennisachterstand hadden opgelopen en in april 1951 werd er voor hen in Paleis Soestdijk een privéklas gecreëerd, die aangevuld werd met geselecteerde kinderen.Withuis, Jolande (2016) Juliana. Vorstin in een mannenwereld, p. 490-492 (e-boek) Op last van haar vader werd die al snel onder de verantwoordelijkheid geplaatst van het Het Baarnsch Lyceum. Er werd verhuisd naar een villa in Baarn, die als officiële dependance de naam Incrementum kreeg.
Ter gelegenheid van haar achttiende verjaardag kreeg zij als nationaal geschenk het stalen jacht De Groene Draeck cadeau, dat overigens pas een jaar later te water werd gelaten. De koninklijke familie vaart er nog steeds mee. Op 7 februari 1956 werd Beatrix als 'vermoedelijke erfgename van de kroon' geïnstalleerd als lid van de Raad van State, het hoogste adviescollege van de regering. In juni dat jaar behaalde zij haar diploma gymnasium-A. Als eindexamengeschenk kreeg zij van haar vader een Fiat 1400. Op 25 maart 1956 deed zij openbare geloofsbelijdenis in de Nieuwezijds Kapel in Amsterdam bij ds. Kater.Archief van de Nieuwezijds Kapel. Gearchiveerd op 24 april 2022.
Vervolgens vertrok Beatrix naar Leiden, waar zij aan het Rapenburg ging wonen en aan de Universiteit Leiden ging studeren. Zij werd er net als haar moeder lid van de 'Vereeniging voor Vrouwelijke Studenten te Leiden'.Deze fuseerde per 1 januari 1974 met het Leidsch Studenten Corps 'Virtus Concordia Fides' tot de Leidse Studenten Vereniging 'Minerva'. Beatrix verlangde dat haar mede-studenten haar niet tutoyeerden en haar aanspraken met Koninklijke Hoogheid. Haar opleiding was gericht op haar toekomstige werkzaamheden als staatshoofd. De eerste jaren volgde zij colleges in de theoretische en toegepaste sociologie, economie, parlementaire geschiedenis, rechtswetenschap en staatsrecht. Later in Europees recht, volkenrecht, geschiedenis, het Statuut van het Koninkrijk, actuele internationale staatkunde en de cultuur van Suriname en de Nederlandse Antillen.
Tijdens haar studie bezocht de prinses verscheidene Europese en andere internationale organisaties in onder andere Straatsburg, Genève, Brussel en Parijs. Zij behaalde haar kandidaatsexamen rechten in de zomer van 1959. Dat jaar kocht zij kasteel Drakensteyn in het bos bij Lage Vuursche, waar zij in 1963 ging wonen. Op 7 juli 1961 slaagde zij voor haar doctoraalexamen rechten vrije studierichting, een combinatie van meerdere disciplines.
Eveneens in 1961 was Beatrix initiatiefneemster en later voorzitter van een Europese werkgroep die Europese jongeren opriep zich in te zetten voor een verenigd Europa. In de jaren daarna nam ze tal van representatieve verplichtingen op zich en ondernam een aantal reizen, onder meer naar de Nederlandse Antillen en Suriname.
"My own people" thumb|Beatrix bezocht in 1959 de stad New York, 350 jaar na Henry Hudson en werd verwelkomd met een ticker-tapeparade Beatrix bracht in 1959 een bezoek aan de Verenigde Staten.Zij was uitgenodigd om als eregast aanwezig te zijn bij de 350ste gedenkdag van de tocht van Henry Hudson met het schip de Halve Maen van Amsterdam naar Noord-Amerika. In de stad New York werd zij op 11 september verwelkomd met een ticker-tapeparade en in Washington D.C. werd zij op het Witte Huis ontvangen door president Dwight D. Eisenhower en echtgenote.
Vooraf aan haar bezoek werd zij geïnterviewd door enkele Amerikaanse journalisten. Zij vertelde dat zij de voorkeur gaf te huwen met iemand van koninklijk bloed en verhaalde over een boottrip drie jaar eerder op uitnodiging van het toen nog Griekse koningspaar, waarbij zij naar eigen zeggen louter omgeven was "met families die allemaal in de Almanach de Gotha staan". Zij vervolgde met: "I enormously enjoyed that trip, because I felt that I was among my own people and could be myself", ofwel: "Ik heb enorm genoten van die trip, omdat ik het gevoel had dat ik met mijn eigen soort mensen was en mijzelf kon zijn".Amerikaanse journalisten interviewden Beatrix, De Waarheid, 25 augustus 1959 De uitspraak "mijn eigen soort mensen" leidde in het koninkrijk tot een storm van verontwaardiging. Terug op vaderlandse bodem gaf zij op Schiphol haar eerste persconferentie waar Nederlandse verslaggevers vrijelijk vragen konden stellen. Zij weet de consternatie aan een misverstand over de intonatie en aan een verkeerde vertaling. Volgens haar bedoelde zij met "my own people" "een eigen familiekring, een eigen sfeer, een kring van vakgenoten" en de uitspraak zou niet bedoeld zijn "om een bepaalde standing uit te drukken".Beatrix: "Mijn reis was opwindend en instructief", Het Vrije Volk, 22 september, 1959
Vier jaar later was zij terug in Amerika. Toen vertegenwoordigde zij met haar vader het koninkrijk bij de begrafenis van de vermoorde president John F. Kennedy.
Verloving en huwelijk
Zaterdag 1 mei 1965 om negen uur 's morgens werd Beatrix bij kasteel Drakensteyn hand-in-hand gefotografeerd met een tot dan bij de Nederlandse media onbekende man die Claus von Amsberg bleek te heten.Vanaf zijn huwelijksdag was zijn naam veranderd in die van Claus van Amsberg. De foto's werden gemaakt door freelance persfotograaf John de Rooij.Special Beatrix NRC Handelsblad, 29 & 30 januari 2013De Rooij was getipt door Eelke de Jong van tijdschrift de Haagse Post, die de informatie gekregen had van journalist Hans van der Werf, die op zijn beurt getipt was door een marechaussee die bij Soestdijk op wacht stond. Bron: De verloving van Beatrix en Claus, geschiedenis24.nl. Gearchiveerd op 14 augustus 2014. Ze werden op 6 mei voor het eerst gepubliceerd door de Britse krant Daily Express, gevolgd door dagblad De Telegraaf.