Alexander Kristoforovitsj graaf von Benckendorff (Russisch: граф Александр Христофорович Бенкендорф, Graf Aleksandr Christoforovitsj Benkendorf) (Reval (tegenwoordig Tallinn, Estland), 23 juni 1783 – nabij Dagö, 23 september 1844) was een Baltisch-Duitse Russisch Generaal der Cavalerie en staatsman.
Biografie
Vroege jaren Alexander von Benckendorff was een telg uit een adellijke familie uit Brandenburg die zich in de zestiende eeuw in Lijfland had gevestigd. Zijn vader diende als generaal in het Russisch leger en bekleedde tevens de post van gouverneur van Riga. Zijn moeder was barones Anna Schilling von Kanschtadt, die een goede vriendin was van keizerin-gemalin Sophia Dorothea Augusta Louisa van Württemberg. Zijn jongere zus was salonnière Dorothea Lieven., De Fantoomterreur: Revolutiedreiging en de onderdrukking van de vrijheid 1789-1848, vert. Gerrit Jan Zier (Amsterdam 2015) 228. Benckendorff verkreeg zijn scholing aan een jezuïetenschool en trad in 1798 in dienst bij het leger., The Russian Officer Corps of the Revolutionary and Napoleonic Wars (New York 2005) 32.
Militaire carrière In de jaren 1803-1804 was hij actief in de veldtochten in de Kaukakus en diende in 1804 kortstondig op het eiland Corfu. Op 25 november 1807 kreeg hij een bevordering tot kolonel. Hij wist zich te onderscheiden in de Slag bij Eylau en nam deel aan de vredesonderhandelingen bij Tilsit. Vervolgens diende Benckendorff tussen 1807 en 1809 op de Russische ambassade in Parijs. Hij meldde zich vrijwillig aan om mee te vechten in de Russisch-Turkse Oorlog en wist zich daar te onderscheiden in de Slag bij Ruse (1811). Hiervoor verkreeg hij de Orde van Sint-Joris., The Russian Officer Corps of the Revolutionary and Napoleonic Wars, 33.
Tijdens de Veldtocht van Napoleon naar Rusland diende hij onder generaal Ferdinand von Wintzingerode en op 28 september 1812 werd hij bevorderd tot majoor-generaal. In oktober van dat jaar diende Benckendorff kortstondig als gouverneur van Moskou. Tijdens de Zesde Coalitieoorlog leidde hij enkele cavalerie detachementen en vocht mee in de Slag bij Leipzig.
Volgens zijn memoires wilde hij een staatsgreep in Nederland plegen dat nog onder Frans bestuur stond en trachtte hij hiervoor goedkeuring te krijgen van zijn leidinggevende Wintzingerode, maar in reactie op de aanstaande invasie van de coalitielegers kwam het volk zelf al in opstand., The Fall of Napoleon, volume 1: The Allied Invasion of France 1813-1814 (Cambridge 2007) 101. Ondanks deze geen toestemming had gegeven trok Benckendorff toch met zijn leger het land in., The Fall of Napoleon, 167. Op 20 november 1813 bereikte Benckendorff Zwolle en voegde zich daar bij de kozakken van Lev Narysjkin., 1813 – Haagse bluf: De korte chaos van de vrijwording (Nijmegen 2013) 274. Na het vertrek van de Fransen uit de stad trok hij met zijn leger op 12 december Breda binnen., 1813 – Haagse bluf, 295. Vervolgens ondersteunde hij de stad tijdens het Franse beleg, dat de Fransen uiteindelijk opbraken., The Fall of Napoleon, 183.
Tijdens de invasie van Frankrijk wist hij zich te onderscheiden in de slagen van Craonne, Laon en St. Dizier. Op 10 september 1814 kreeg hij een aanstelling als bevelhebber van de 1ste Divisie Ulanen en twee jaar later als bevelhebber van de 2de Divisie Dragonders. Benckendorff werd in 1819 stafchef van het Russische gardekorps en maakte zich indertijd zorgen om het slechte moraal bij de jonge officieren. Een jaar later werd hij overgeplaatst naar een cavaleriedivisie waarover hij de leiding kreeg., De Fantoomterreur, 390-391.
Russische geheime politie Benckendorff kreeg een nauwe band met grootvorst Nicolaas en na de dood van tsaar Alexander I stond hij aan de zijde van Nicolaas. Hij had na de mislukte Decembristenopstand in 1825 een rapport geschreven over het totaal niet functioneren van de Russische geheime politie. Na de troonsbestijging van Nicolaas kwam Benckendorff aan het hoofd te staan van de Derde Sectie, de Russische geheime politie. Daarnaast kreeg hij de gendarmerie onder zijn leiding, deze reorganiseerde hij en ging dienen als de uitvoerende tak van de Derde Sectie., De Fantoomterreur, 393.
Daarnaast bleef Benckendorff ook actief in het leger. Hij vocht mee in de Russisch-Turkse Oorlog van 1828-1829 en werd op 3 mei 1829 generaal van de cavalerie. Twee jaar later kreeg hij een positie als staatsraad en in 1832 werd hij beleend met de titel graaf in het Russische keizerrijk. Hij stierf aan boord van het schip de Hercules, tijdens zijn terugreis van Amsterdam naar Reval.
Benckendorff resideerde in een neogotisch kasteel, 'Fall' genoemd, nu 'Keila-Joa' geheten, in de omgeving van Tallinn.
Militaire loopbaan Onderofficier: 1798Woordenboek Russische generaals. Gezien op 31 mei 2016. Vaandrig: 31 december 1798 Tweede luitenant: 7 oktober 1799 Eerste luitenant: 22 november 1800 Kapitein: 29 maart 1806 Kolonel: 17 februari 1807 - 2 maart 1807 Generaal-majoor: 16 september 1812 (anciënniteit 27 juli 1812) Luitenant-generaal: 20 september 1821 Generaal der Cavalerie: 21 april 1829
Onderscheidingen Orde van Sint-Andreas de Eerstgeroepene 1e klasse op 22 april 1834 Diamanten op 16 april 1841 Orde van Sint-Vladimir 1e klasse op 30 september 1828 2e klasse op 20 januari 1814 4e klasse op 12 september 1804 Orde van Sint-Alexander Nevsky op 25 december 1825 Diamanten op 2 oktober 1827 Orde van Sint-George 3e klasse op 17 februari 1813 4e klasse op 26 mei 1812 5e klasse op 22 juli 1811 Orde van Sint-Anna 1e klasse op 29 oktober 1813 Diamanten in 1814 2e klasse op 22 april 1807 3e klasse op 27 februari 1804 Soevereine Militaire Hospitaalorde van Sint-Jan van Jeruzalem en Malta in Rusland in 1800 Orde van de Zwarte Adelaar in 1833 Grootkruis in de Orde van de Rode Adelaar in 1813 Diamanten in 1829 Pour le Mérite op 13 februari 1807 Grootkruis in de Orde van de Poolster in 1813 Grootkruis in de Koninklijke Orde van de Welfen in 1840 Huisridderorde van Sint-Hubertus in 1838 Grootkruis in de Orde van de Heilige Stefanus in 1833 Grootkruis in de Orde van de Witte Valk in 1838 Orde van de Witte Adelaar in 1830 Gouden zwaard met de inscriptie: "Amsterdam en Breda" door de Koning van Nederland in 1814 Gouden zwaard met de inscriptie: "Voor prestaties in 1813" door de Britse prins-regent in 1814 Gouden zwaard "Voor Dapperheid" met Diamant in 1813 Onderscheiding voor XL jaren van onberispelijke dienst op 22 augustus 1840 Onderscheiding voor XXXV jaar onberispelijke dienst op 22 augustus 1836 Onderscheiding voor XXX jaar onberispelijke dienst op 22 augustus 1832 Onderscheiding voor XXV jaren van onberispelijke dienst op 22 augustus 1828 Zilveren medaille voor de verovering van Parijs op 19 maart 1814 Zilveren medaille ter nagedachtenis van de Oorlog van 1812 Zilveren medaille voor de Turkse oorlog van 1828-1829 Erelid van de Russische Academie van Wetenschappen op 29 december 1827 Ridder Grootkruis in de Orde van de Nederlandse Leeuw op 11 december 1840
Externe link Slot Keila-Joa Mémoires van Alexander von Benckendorff over de invasie van Nederland in 1813, vertaald door Alexander Mikerabidze.
Categorie:Baltische Duitser Categorie:Duitse adel Categorie:Generaal in het keizerrijk Rusland Categorie:Militair in de coalitie tegen Napoleon Categorie:Russisch politicus Categorie:Adel in het keizerrijk Rusland