thumb|Twee vierdelige treinstellen type SLT op de pendeldienst tussen Station Utrecht Centraal en het Spoorwegmuseum vertrekken van station Utrecht Maliebaan. De Sprinter Lighttrain (SLT) is een type elektrisch treinstel van de Nederlandse Spoorwegen voor sprinter- en Intercitydiensten in Nederland. Na een voorgeschiedenis vanaf 1983 werd het materieel tussen 2008 en 2012 in dienst genomen. Vanaf 2016 rijdt er een gemoderniseerde versie.
Geschiedenis Voorgeschiedenis In 1983 werden de eerste plannen gemaakt voor de vervanging van het Materieel '64. De bedoeling was om vanaf het begin van de jaren negentig een grote serie stoptreinen in dienst te laten komen, die in één keer het Materieel '64 zouden vervangen. De serie werd bekend als SM '90. Vanaf 1992 bouwde treinbouwer Talbot een proefserie van negen treinstellen, als opmaat naar een grote serie van circa 250 twee- en driewagenstellen. De proefserie was voorzien van nieuwe technieken, zoals computergestuurde besturings- en diagnosesystemen. Deze technieken bleken echter minder betrouwbaar dan voorzien, en daarom werd afgezien van een grote vervolgorder. De serie werd eind 2005 buiten dienst gesteld.
In de periode rond de eeuwwisseling had de NS-directie te kampen met kritiek van zowel de samenleving als personeel Zo was de sociale veiligheid in treinen een punt van zorg in de samenleving. Verder stonden de verhoudingen tussen directie en rijdend personeel al sinds de jaren negentig onder druk door de geplande invoering van het "lijngebonden rijden" en de daadwerkelijke invoering van dit 'rondje om de kerk' in 2001. Na politieke bemoeienis was een interimdirectie aangesteld die het beschadigde vertrouwen moest zien te herwinnen.
Orders De problemen rond de SM '90 maakten de vervanging van Materieel '64 urgent. In 2005 plaatste NS bij het consortium van Siemens en Bombardier Transportation een order voor treinstellen op basis van de Duitse Baureihe 425. De NS noemde zijn versie Sprinter Lighttrain en de bestelling bestond uit 18 vierdelige (2401-2418) en 17 zesdelige (2601-2617) treinstellen. Al in september 2007, nog voor de eerste levering, kondigde de NS een vervolgorder van 64 stuks aan.
Op 24 januari 2008 arriveerde het eerste, vierdelige, treinstel 2402 in Nederland. Het tweede, bestaande uit zes delen (nr. 2602), kwam op 18 februari naar Nederland voor testritten.
Deze tweede levering, bestaande uit 32 vierdelige (2419-2450) en 32 zesdelige (2618-2649) treinstellen, kwam vanaf najaar 2009 in bedrijf.www.bombardier.com In 2009 werd een derde levering van 32 stellen besteld, verdeeld over 19 vierdelige (2451-2469) en 13 zesdelige (2650-2662) treinstellen. Vanaf maart 2011 vond de aflevering hiervan plaats. Het laatste treinstel is op 3 mei 2012 aan NS overgedragen.
Invoering Na de aflevering in 2008 en diverse proefritten zonder reizigers werd de Sprinter Lighttrain vanaf 23 februari 2009 ingezet op het traject Den Haag Centraal - Zoetermeer - Gouda - Utrecht Centraal, twee maanden later dan oorspronkelijk gepland.
Bij het proefbedrijf kwamen diverse problemen aan het licht, met name wanneer een vierdelig en een zesdelig stel gekoppeld reden. Daarom werd het proefbedrijf tussen 1 mei 2009 en december 2009 meermalen stopgezet; tussen 21 september 2009 en februari 2010 werd de levering van treinen onderbroken.
Ontvangst Het ontbreken van toiletten werd bekritiseerd door reizigers en personeel. Ook was de steek tussen de zitplaatsen, vooral die geplaatst zijn op verhogingen, nogal krap bemeten. Reizigers waren positief over de comfortabele zittingen en de gelijkvloerse instap.
Het frisse, overzichtelijke interieur met doorzichtige afscheidingen gaf een gevoel van sociale veiligheid, maar de eveneens doorzichtige afscheiding van de machinistencabine leidde tot kritiek van het rijdend personeel. De NS-directie wilde beslist dat overlastgevende reizigers wisten dat zij in de gaten werden gehouden, maar het effect was dat de machinist te kijk zat en soms achteraf bekritiseerd werd. Daarnaast konden reizigers getuige zijn van aanrijdingen met mensen op het spoor. Dit leidde tot wrijving en na druk van de vakbonden kwam er een rolgordijn achter de cabine.
Vanuit verschillende hoeken was er meer kritiek op het beleid van NS Reizigers. Wat betreft de sneeuwproblemen ontdekte RTL Nieuws dat het onderwerp 'winterhardheid' bij de bestelling van de SLT-treinen geen rol speeldeTwee derde nieuwe sprinters NS kapot, RTL nieuws, geraadpleegd 26 januari 2011 en drong reizigersorganisatie ROVER al voor de eerste problemen met sneeuw aan op het opnieuw in gebruik nemen van het DDM-1-materieel, omdat zij bang waren voor vele defecten bij het niet op winterhardheid geteste SLT-materieel.Rover vraagt NS om ander materieel in te zetten, Vereniging Reizigers Openbaar Vervoer, geraadpleegd 26 januari 2011 Het ontbreken van toiletten leidde tot een motie in de Tweede Kamer, waarna in de Hoofdrailnet-concessie 2015-2025 is opgenomen dat vanaf 2015 alle nieuw geleverde treinstellen een toilet moeten hebben, en vanaf 2025 alle NS-treinstellen voor de Hoofdrailnet-concessie een toilet moeten hebben.
Er is afgezien van een verdere vervolgbestelling voor 64 extra Sprinter Lighttrains. Hierdoor bleef Mat '64 langer op de baan. De laatste Sprinter Lighttrain werd in 2012 geleverd.
Ontwerp en bouw Er zijn zowel vier- als zesdelige treinstellen, die door hun afwijkende korte baklengte qua lengte vergelijkbaar zijn met oudere typen drie- of vierdelige treinstellen. Met dit moderne materieel wordt tijdens het remmen elektrische stroom aan de bovenleiding teruggeleverd, waarmee andere treinen in de buurt gevoed kunnen worden. Afgeleid van de lengte van de vierdelige treinstellen (69,36 m) heet het materieel S70. De zesdelige treinstellen van 100,54 m lengte heten S100.
De treinstellen zijn ontwikkeld uit de Baureihe 425 van de Deutsche Bahn AG, en aangepast aan de eisen en wensen die door NS worden gesteld voor Sprinter-materieel. Zo werden onder meer buffers geplaatst. Deze zijn ook op de in hetzelfde jaar ontwikkelde treinstellen van de Baureihe 422 geplaatst. Door het gebruik van jacobsdraaistellen zijn de bakovergangen kort en breed. Er zijn drie soorten draaistellen, alle uit de reeks Siemens SF 6000: de motordraaistellen TDG, de jacobsmotordraaistellen JTDG en de jacobsloopdraaistellen JLDG. Kenmerkend voor de SLT is de grote mate van transparantie. Deze wordt voornamelijk bewerkstelligd door het ontbreken van dwars- en kopwanden en tussendeuren. De eerste en tweede klas worden alleen door doorzichtige deuren en tussenwanden van elkaar gescheiden. De treinstellen zijn onder andere voorzien van airconditioning, een reizigersinformatiesysteem met displays en automatische omroep, (beveiliging)camera's en een noodoproepsysteem waarmee na bediening van de reizigersnoodrem spraakcontact met de machinist mogelijk is. Daarnaast wordt dit intercomsysteem door conducteurs gebruikt om berichten door de hele trein om te roepen. Zo kan een conducteur in de buurt van de deuren blijven als een bericht moet worden omgeroepen, waardoor hij/zij zich in (over)volle treinen niet hoeft te verplaatsen door de trein.
De vierdelige SLT-treinstellen zijn door Bombardier Transportation gebouwd in Hennigsdorf (casco) en in Aken (kop en afbouw). De zesdelige SLT-treinstellen zijn gebouwd in de Siemens-vestiging in Uerdingen. Om de juiste verdeling van de (losse) bakken tussen Bombardier en Siemens te realiseren, is het laatste vierdelige treinstel niet door Bombardier maar door Siemens gebouwd.
Modernisering Vanaf 2016 zijn de 131 treinstellen door een consortium van Bombardier en Siemens gemoderniseerd. Ze werden voorzien van rolstoeltoegankelijke toiletten, een plek voor twee fietsen en een schuiftrede, zodat de treinstellen beter toegankelijk worden. Ook kwamen er twee plaatsen voor rolstoelen met daarbij een speciale noodknop (call for aid). In 2016 ging het eerste treinstel naar Aken voor de inbouw van toilet en schuiftrede. In 2017 startte de verbouwing van de serie. Na toelating door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILenT) kwamen treinstellen weer in dienst.Grote verbouwing van bestaande Sprinters voor meer comfort In augustus 2018 zijn de eerste 2 stellen (2424 en 2601) weer in de reizigersdienst opgenomen.Beelden van de nieuwe toiletten en overige wijzigingen.
Inzet dienstregeling 2026 De SLT is bedoeld voor inzet op sprintertrajecten met korte halteafstanden; hierdoor komen ze met name in de Randstad goed tot hun recht. Door het grote acceleratievermogen en de vele deuren wordt de reistijd verkort en kan de capaciteit van de trajecten beter worden benut.
Met ingang van de dienstregeling van 2026 is SLT te vinden op de volgende trajecten:
Interieurfoto's
Externe link Projectbeschrijving van Siemens (Gearchiveerd)
Categorie:Treinstel van de NS SLT SLT