miniatuur|De zetel van de Provincieraad van Vlaams-Brabant is gevestigd in het Provinciehuis in Leuven. thumb|De provincieraadzaal van Vlaams-Brabant thumb|De provincieraadzaal van West-Vlaanderen in Brugge (Provinciaal Hof) De Provincieraad is de volksvertegenwoordiging van een Belgische provincie. Over heel België zijn er 10 provincieraden verspreid met samen 404 leden. Deze instelling is historisch gegroeid uit de Provinciale Staten. Het Nederlands equivalent heet nog steeds Provinciale Staten.
Verkiezingen
De provincieraden worden samen met de gemeenteraden om de zes jaar vernieuwd op de tweede zondag van oktober. De laatste keer was op 13 oktober 2024. Voor 1994 werden ze samen met het federale parlement vernieuwd omdat er toen ook senatoren waren die door de provincieraadsleden werden verkozen.
De provincieraadsleden worden verkozen via evenredige vertegenwoordiging, meer bepaald het systeem D'Hondt. Dat is het gebruikelijke systeem voor de meeste verkiezingen in België. Specifiek is wel dat de provincieraadsleden niet in één kieskring per provincie, maar wel in kleine kieskringen (die "districten" worden genoemd) worden verkozen, met een systeem van apparentering op het niveau van de kiesarrondissementen. Apparentering houdt in dat de meeste zetels evenredig verdeeld worden op het niveau van het kiesdistrict, maar dat sommige zetels op het niveau van het arrondissement worden verdeeld. Zo wordt een evenredige verdeling van de zetels over de kiesdistricten gecombineerd met een evenredige verdeling van de zetels onder de partijen op het niveau van het arrondissement. (Apparentering werd t.e.m. 1999 ook gebruikt om de federale Kamer en het Vlaams en Waals parlement te verkiezen.) Het aantal te verdelen zetels is afhankelijk van het inwonertal en kan dus elke zes jaar veranderen.
Bestuur De provincieraad kiest uit zijn midden de deputatie, het bestuur van de provincie met aan het hoofd de gouverneur die door de koning wordt benoemd. De provincieraad vergadert zo dikwijls als noodzakelijk, met een minimum van tien vergaderingen per jaar, wat veelal neerkomt op eenmaal per maand. De voorzitter van de provincieraad is bevoegd voor het bijeenroepen van de provincieraad en stelt de agenda van de vergadering op. De Belgische provincieraad is te vergelijken met de Nederlandse Provinciale Staten, deze kiest uit zijn midden de Gedeputeerde Staten na de vierjaarlijkse Provinciale Statenverkiezingen. Deze Gedeputeerde Staten zijn vergelijkbaar met de Belgische provinciale Deputatie.
De vergaderingen van de provincieraad zijn openbaar, behalve als het om persoonlijke aangelegenheden gaat, of als de provincieraad met twee derde van de aanwezige leden hiertoe beslissen in het belang van de openbare orde of op grond van ernstige bezwaren tegen de openbaarheid. De notulen van de openbare zitting van de provincieraad zijn openbaar en eventueel te verkrijgen door gebruik te maken van de wetgeving openbaarheid van bestuur. Iedere burger kan een verzoekschrift indienen bij de provincieraad betreffende een onderwerp dat tot de bevoegdheden van de provincie behoort.
Provincieraden Sinds de splitsing van de provincie Brabant heeft Brussel-Hoofdstad geen provinciaal niveau en bestaan de volgende tien provincies met elk een provincieraad (met het aantal leden in de vorige legislatuur 2019-2024):
Vlaamse provincies Provincie Aantal zetels per partij N-VA CD&V VB Open Vld Groen sp.a PVDA UF Totaal Antwerpen 14 6 6 2 5 2 1 - 36 Limburg 7 10 4 4 1 5 - - 31 Oost-Vlaanderen 8 7 6 7 5 3 - - 36 Vlaams-Brabant 10 7 3 5 6 3 - 2 36 West-Vlaanderen 7 10 5 5 4 5 - - 36 Totaal 46 40 24 23 21 18 1 2 175
Waalse provincies Provincie Aantal zetels per partij MR Ecolo PS cdH Défi PTB PP Totaal Henegouwen 12 11 27 4 0 2 0 56 Luik 15 12 17 6 0 6 0 56 Luxemburg 12 4 7 14 0 0 0 37 Namen 12 8 8 6 2 1 0 37 Waals-Brabant 16 9 6 3 3 - 0 37 Totaal 67 44 65 33 5 9 0 223
Evolutie aantal leden In de provinciewet van 1836 werden de volgende initiële aantallen vastgelegd: Antwerpen: 46 Brabant: 57 West-Vlaanderen: 64 Oost-Vlaanderen: 73 Henegouwen: 61 Luik: 50 Limburg: 46, gewijzigd naar 33 in 1839 Luxemburg: 45, gewijzigd naar 34 in 1839 Namen: 43
Deze aantallen werden aangepast aan de bevolkingsgroei (binnen de twee jaar na elke tienjaarlijkse volkstelling, stelde de wet van 28 maart 1872) en bereikten een totaal van 669 raadsleden anno 1921.
De provinciekieswet van 19 oktober 1921 legde de volgende categorieën vast in de provinciewet, later gewijzigd bij wet van 16 juli 1993: 50 (47 vanaf 1993) leden in provincies beneden 250 000 inwoners (hieronder viel Luxemburg) 60 (56 vanaf 1993) leden in provincies van 250 000 tot 500 000 inwoners (hieronder viel Namen en tot 1965 Limburg) 70 (65 vanaf 1993) leden in provincies van 500 000 tot 750 000 inwoners (hieronder viel vanaf 1965 Limburg) 80 (75 vanaf 1993) leden in provincies van 750 000 tot 1 000 000 inwoners (hieronder viel tot 1974 West-Vlaanderen) De wet van 11 april 1936 stelde 86 (80 vanaf 1993) als aantal vast specifiek voor de provincieraad van Luik wanneer de provincie in deze categorie viel (dit was het geval tot 1974 en tussen 1985 en 2000) 90 (84 vanaf 1993) leden in provincies van 1 000 000 inwoners en meer (hieronder viel Antwerpen, Brabant, Oost-Vlaanderen, Henegouwen, vanaf 1974 West-Vlaanderen en tussen 1974 en 1985 en vanaf 2000 Luik)
Van 1949 tot en met 1991 vielen de provincieraadsverkiezingen samen met de parlementsverkiezingen. Met de vierde staatshervorming werd de provincie Brabant gesplitst en vallen de verkiezingen samen met de gemeenteraadsverkiezingen.
Sinds de regionalisering van de bevoegdheid over provincies (vijfde staatshervorming) per 1 januari 2002 is de provinciewet vervangen door een Waals en Vlaams decreet van respectievelijk 12 februari 2004 en 9 december 2005. Het Waals decreet voorzag een vermindering vanaf 2012 en het Vlaams decreet vanaf 2012 en vervolgens opnieuw vanaf 2018.
Dit geeft de volgende aantallen doorheen de tijd:
Wet / Verkiezingen Antwerpen Limburg Oost-Vl. West-Vl. Brabant Henegouwen Luik Luxemburg Namen Totaal Provinciewet van 1836 46 46 73 64 57 61 50 45 43 485 1839 46 33 73 64 57 61 50 34 43 461 1860 56 40 77 68 69 72 63 41 52 538 1872 58 40 80 69 73 76 67 41 55 559 1878 (na volkstelling 1876) 67 41 87 71 81 85 74 43 57 606 1882 (na volkstelling 1880) 70 42 92 71 87 88 82 43 60 635 wet van 22 april 1898 73 44 93 76 91 89 83 44 62 655 wet van 8 april 1903Wetsontwerp van 1902 75 48 93 78 93 91 84 44 64 670 wet van 19 oktober 1921 80 60 90 80 90 90 80 50 60 680 wet van 8 augustus 1925 wet van 11 april 193624 februari 194626 juni 19494 juni 19501 juni 195826 maart 1961 90 60 90 80 90 90 86 50 60 696 23 mei 196531 maart 19687 november 1971 70 706 10 maart 197417 april 197717 december 19788 november 1981 90 90 720 13 oktober 198513 december 198724 november 1991 86 716 Verkiezingen Antwerpen Limburg Oost-Vl. West-Vl. Vlaams-Br. Waals-Br. Henegouwen Luik Luxemburg Namen Totaal 9 oktober 1994 84 75 84 84 75 56 84 80 47 56 725 8 oktober 200014 MEI 2000. - Koninklijk besluit tot vaststelling van het aantal provincieraadsleden te verkiezen per provincie in functie van de bevolkingscijfers vastgesteld op datum van 1 januari 1999. 84 84 738 8 oktober 2006 56 747 14 oktober 2012 72 36 72 72 72 37 56 56 37 37 547 14 oktober 2018 36 31 36 36 36 398 13 oktober 2024 43 404
Structuur Provincieraad Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente District Administratief Niveau 43 589 9 BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regeringFranse gemeenschapsregeringRegering van de Duitstalige Gemeenschap Vlaamse regeringWaalse RegeringBrusselse Hoofdstedelijke Regering Deputatie GemeentebestuurDistrictscollege RaadEuropees ParlementSenaat Kamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams ParlementParlement van de Franse GemeenschapParlement van de Duitstalige Gemeenschap Vlaams ParlementWaals ParlementBrussels Hoofdstedelijk Parlement Provincieraad Gemeenteraad DistrictsraadKiesomschrijvingFrans KiescollegeNederlands KiescollegeDuitstalig Kiescollege 12 kieskringen 46 kiesarrondissementen 69 208 589 9Verkiezing Europese Federale Vlaamse, Brusselse,Waalse, Duitse Gemeenschaps-,en Franse Gemeenschapsverkiezingen Provincieraads- Gemeenteraads- Districtsraads-
Zie ook Provinciewet Provinciekieswet
Categorie:Belgisch staatsbestel Categorie:Provinciepolitiek in België