Antonius Franciscus (Antoon) Coolen (Wijlre, 17 april 1897 – Waalre, 9 november 1961) was een Nederlandse romanschrijver. Zijn vaak op het Oost-Brabantse platteland spelende boeken worden meestal tot de streekromans gerekend.
thumb|Coolen in 1959 Brabant Coolen werd geboren in het Zuid-Limburgse Wijlre als zoon van een bierbrouwer. Zijn ouders waren allebei uit het Noord-Brabantse Peelland afkomstig en waren in 1892 in Deurne gehuwd. Coolen was de derde in een gezin met acht kinderen. Toen hij nog een baby was, verhuisde het gezin naar Zevenbergen. Vanaf 1903 woonde het gezin weer in Deurne, waar Coolens ouders een winkel begonnen in de huidige Kerkstraat, destijds nog een onderdeel van het Haageind. Coolen maakte daar kennis met buurman Hendrik Ouwerling, en mocht menigmaal kennisnemen van diens privé-bibliotheek. Ouwerling wordt dan ook als inspirator van Coolen genoemd. Het huis De Romein waar Ouwerling vanaf 1913 woonde werd na Ouwerlings dood (1932) een zestal jaren door Coolen bewoond. Later woonde Coolen in Waalre, waar hij in 1937 door architect H.W. Valk het huis De Kempen liet bouwen. In dit dorp maakte Coolen zich sterk voor behoud en restauratie van de oude dorpskerk.
Coolen werd bekend met boeken als Dorp aan de rivier (geïnspireerd door het leven van Hendrik Wiegersma en diens vader), Herberg in 't Misverstand en de op waarheid gebaseerde roman De Goede Moordenaar, waarin Coolen de moord op Pietje Munsters in 1910 op een verhalende manier bracht.
Anders dan het werk van de meeste streekromanschrijvers, werd dat van Antoon Coolen door literatuurcritici veelal positief ontvangen. Hij past daarmee meer in de traditie van Streuvels, het impressionisme. De vraag of Coolen wel terecht tot de streekromanschrijvers wordt gerekend, komt herhaaldelijk terug in literatuurkringen.
Gezin Coolen was getrouwd met Gerda de Jong (1901-1964) en had vier zonen: Stijn (1931-1983), Guido (1932-2017), Felix (1933-2021) en Peter Hendricus (1937-1947). Zijn drie oudste zonen werden respectievelijk naar voorbeelden van Coolen genoemd: Stijn Streuvels, Guido Gezelle en Felix Timmermans. De vierde zoon werd genoemd naar Hendrik Wiegersma en diens vrouw Petronella (Nel). Wiegersma en Coolen waren goed bevriend.
Begin oktober 1961 viel Coolen door onopgehelderde oorzaak uit een rijdende trein. Dit gaf aanleiding tot moordgeruchten.Bron: Cultureel Brabant, 'Dodenakker' Coolen lag uren bewusteloos langs de rails en wist ten slotte een boerderij te bereiken. Coolen overleed een maand later op 64-jarige leeftijd aan de gevolgen van deze valpartij en werd begraven bij de Oude Sint-Willibrorduskerk te Waalre.
Verfilmd Dorp aan de rivier werd in 1958 door Fons Rademakers verfilmd (zie Dorp aan de rivier). De in 1990 uitgezonden televisieserie De Brug is op Coolens werk geïnspireerd.
Prijzen thumb|Beeld voor Antoon Coolen in Deurne 1930 · C.W. van der Hoogtprijs voor Het donkere licht 1947 · Novelleprijsvraag CPNB voor De ontmoeting 1954 · Brand-van Gent Prijs voor De vrouw met de zes slapers 1954 · Provinciale prijs voor schone kunsten voor De vrouw met de zes slapers en zijn bijdrage aan Het nieuwe Brabant 1958 · Cultuurprijs van de gemeente Eindhoven voor De grote voltige 1961 · Literatuurprijs van de gemeente Hilvarenbeek voor Stad aan de Maas
Bibliografie 1914 · Opinies 1921 · Lentebloesem, roman. Herdruk 1937: (Digitale versie) 1926 · Peerke, dat manneke (Digitale versie) 1926 · De rauwe grond 1927 · Hun grond verwaait (Digitale versie) 1927 · Jantje den schoenlapper en zijn Weensch kiendje (Digitale versie) 1928 · Kinderen van ons volk, roman. Met grote letter gedrukt, 1982 1929 · Het donkere licht (Digitale versie) 1930 · Peelwerkers. Met grote letter gedrukt, 1970 1931 · De goede moordenaar (Digitale versie) Met grote letter gedrukt, 1981 1932 · De schoone voleinding, roman. 3e druk, 1937: (Digitale versie) 1933 · Kinderen van ons volk. Spel van het land, toneelspel in vijf bedrijven, naar de romans Kinderen van ons volk en De schoone voleinding, in samenwerking met Kees Spierings en Cor Hermus 1933 · De man met het Jan Klaassenspel (Digitale versie) 1934 · Zegen der goedheid. Legendenboek (Digitale versie) 1934 · De vier jaargetijden, toneelspel in vijf bedrijven (Digitale versie) 1934 · Dorp aan de rivier. Met grote letter gedrukt, 1992 1934 · Stijntje. Uitg. ten bate van het "Centraal Katholiek Doorgangshuis" voor de ongehuwde moeder en haar kind van de R.K. Vereeniging "Moederschapszorg" (Digitale versie) 1935 · Zoo zie je me, zoo zie je niet, in: De Gemeenschap 1935 · Peerke, den haas, herschreven versie van Peerke, dat manneke. Tweede herschreven uitg. van: Peerke dat manneke, 1926 (Digitale versie) 1935 · Kerstvertellingen. Een vijftal sagen (Digitale versie) 1935 · De vreemdeling, toneelspel in vier bedrijven (Digitale versie) 1936 · Het gouden gymnasium. Herinneringen van oud-leerlingen aan het gymnasium Sint Norbertus te Heeswijk, gerangschikt en ingel. door Antoon Coolen (Digitale versie) 1936 · De drie gebroeders (Digitale versie) 1936 · De weg terug, een kerstverhaal (Digitale versie) 1937 · Kerstmis in de Kempen (Digitale versie) 1938 · Zwerftochten door ons land, met P.H. Ritter jr. 1938 · De Oost-Brabanders, in: De Nederlandse Volkskarakters 1938 · Herberg in 't Misverstand (Digitale versie) 1938 · Hendrik Conscience, de verteller van zijn volk, in: De Gemeenschap 1939 · Vertellen (Hans Christiaan Andersen), in: De Gemeenschap 1939 . Corona. Kerstboek 1939 · Onder het Diksmuider Kruis, in: De Gemeenschap 1939 · Franz Herwig, in: De Gemeenschap 1939 · Streuvels en Dickens, in: De Gemeenschap 1939 · Uit het kleine rijk (Digitale versie) 1940 · De klokkengieter, toneelspel in drie bedrijven (Digitale versie) 1940 · Sprookjes, vertellingen en reisverhalen van H.C. Andersen; verzameld en ingeleid door Antoon Coolen 1941 · Sprookjes uit alle landen 1942 · Van de koe, die aan St. Antonius verkocht werd, en De boer en zijn kerkplavei. Bevat ook: Mater purissima, door Diederic van Weyendael (Digitale versie) 1944 · Kerstmis in de Pannenschop (Digitale versie) 1945 · Bevrijd Vaderland (Digitale versie) 1947 · De ontmoeting, novelle, boekenweekgeschenk (Digitale versie) 1948 · Van en over en rond de honderdjarige. Uitgegeven ter gelegenheid van het 100jarig bestaan van boekhandel M.F. van Piere (Digitale versie) 1948 . Moeder Marjanne's Kerstfeest. Een kerstverhaal (Digitale versie) 1948 . Liefde, dood en minne, Antoon Coolen en Godfried Bomans (Digitale versie) 1948 . Sprookjes voor groote menschen. In 1970 onder de titel: Sprookjes van de liefde 1948 · Tsjechische suite (Digitale versie) 1949 · Onder de canadassen (Digitale versie) 1950 · Land en Volk van Brabant, bijdragen van Brabantse schrijvers, dichters en geleerden, verzameld en ingeleid door Anton Coolen 1950 · Spel van Sint Geerten Minne. Openluchtspel in drie bedrijven 1951 · Waalres oud Willibrorduskerkje: herdenkingskapel van Brabants gesneuvelden 1951 · Groei van de stad, Groot Eindhoven onder zijn eersten burgemeester 1952 · Triptiek van Kerstmis. Sage en sproken 1952 · Het meisje in den toren, sprookjesspel in drie bedrijven 1953 . Nieuwe sprookjes uit alle landen 1952 · De zeven rozen. Sprookjesspel in drie bedrijven 1953 · De glimlach van het Gooi, redevoering 1953 · In Holland staat een huis, spel van het gezin 1953 · De vrouw met de zes slapers (Digitale versie) 1954 · Sint Cunera van Rhenen, toneelspel 1954 · Genoveva van Brabant. Toneelspel in vier bedrijven 1955 · Van de breischei tot 75 gauge, het verhaal van een kousenfabriek, 1830-1955 1955 · Omnibus. Dorp aan de rivier, De drie gebroeders, Herberg In 't Misverstand 1957 · De grote voltige. Roman 1957 · Wegen door het land. Herdruk van een aantal verhalen uit "Onder de canadassen", aangevuld met een nieuwe novelle 1957 · De gouden webben, twee kerstverhalen 1958 · Mars en Venus. Comedie in drie bedrijven 1958 · Sawitri, Oosters spel van de liefde en de dood. Toneelspel in drie bedrijven 1960 · Stad aan de Maas. Roman 1962 · Sprookjes kalenderboek 1962 1962 · Nieuwe Sprookjes uit alle landen, uitgeverij Kruseman, Den Haag 1970 . Wegen door het land. Eerder verschenen in: Onder de canadassen (1949), en: Huis van het geluk (1957). Met grote letter gedrukt
Vertalingen 1935 . Sextet in 't hemelrijk. Een oud-frankische roman. Vert. van: Das Sextett im Himmelreich van Franz Herwig, 1921; bew. en ingel. door Antoon Coolen (Digitale versie) 1937 . Weer een lente. Roman. Vert. van: Regain van Jean Giono, 1930 1951 . Mijnheer Hubertus. Roman uit het woud. Vert. van: Hubertus van Paul Keller 1954 . Een verhaal van Kerstmis. Vert. van: A Christmas carol van door Charles Dickens, 1843
Literatuur Karel Elebaers. Antoon Coolen. Diest, Pro Arte, 1943 Anton van Duinkerken. Antoon Coolen. Een inleiding tot zijn werk. 's-Gravenhage, D.A. Daamen's Uitgeversmaatschappij, 1949 (Digitale versie) Bert Beulens. Antoon Coolen. 1897-1961. Artikelen, gedichten en foto's. Deurne, Pelikaan, 1980 Cees Slegers. Antoon Coolen 1897-1961. Biografie van een schrijver. Tilburg, Stichting Zuidelijk Historisch Contact Tilburg, 2001
Noot
Externe links
Biografisch Woordenboek van Nederland, biografie Biografie op Erfgoedbrabantverhalen.nl Weblog Librariana
Categorie:Nederlands streekromanschrijver Categorie:20e-eeuws schrijver