Justus Anton (Jules) Deelder, vaak ook publicerend onder de naam J.A. Deelder was een Nederlandse dichter, voordrachtskunstenaar en schrijver.Dichter Jules Deelder overleden, NOS, 19 december 2019. Gearchiveerd op 16 juli 2023. thumb|De opening van Poetry International in de Doelen; Jules Deelder aan het woord, 1974 thumb|Jules Deelder, op podium voorlezend uit Schöne Welt, 1987 miniatuur|Deelder met zijn boek Jazz, 2007
Leven en schrijven Deelder werd geboren in de wijk Overschie in Rotterdam. Na de HBS studeerde Deelder enkele jaren voor de MO-akte Nederlands. Op zijn elfde schreef hij zijn eerste gedicht met de titel Hoort, men werpt een atoombom.De interviewer en de schrijvers (2003) – Ischa Meijer, DBNL. Gearchiveerd op 25 september 2022. In 1962 debuteerde hij in het Algemeen Handelsblad met het gedicht Straat.Dichtershoek, Algemeen Handelsblad, 24 november 1962
Hij werd ontdekt door de schrijver en dichter Simon Vinkenoog, door Deelder steevast aangeduid als "ene Simon V. te A.", die hem uitnodigde als deelnemer aan een poëzie-manifestatie in het Amsterdamse theater Carré in 1966. Drie jaar later verscheen zijn debuutbundel Gloria Satoria (1969). Verscheidene bundels volgden en Deelder ging ook korte verhalen schrijven. In 1976 werd zijn prozadebuut Proza gepubliceerd.
Jules Deelder zocht in zijn poëzie ook wel de randjes op, zo trok zijn gedicht Oh kutJules Deelder: Oh kut, Lyrics Vault – ook als lied uitgebracht – heel wat aandacht.
Een hoogtepunt in zijn prozawerk is The Dutch Windmill (1980), zijn biografie over de Rotterdamse bokser Bep van Klaveren. Niet in de laatste plaats vanwege het uitermate kleurrijke stadsbargoens van de meervoudige Europees kampioen en de Olympisch kampioen vedergewicht van 1928 in Amsterdam.Bep van Klaveren olympischsporterfgoed.nl (gearchiveerd)
Sinds 1988 doen in Rotterdam de vuilniswagens de ronde met dichtregels op de zijkant, drie bevatten tekst van Deelder.Herdenking Jules Deelder: 'Hij leerde Rotterdammers van hun stad te houden', Algemeen Dagblad, 31 december 2019. Gearchiveerd op 29 januari 2023.
Deelder werd de nachtburgemeester van Rotterdam genoemd en had een opvallende presentatie. Hij ging onveranderd gekleed in een zwart maatpak, droeg zijn zwart geverfde haar altoos strak achterovergekamd en droeg een soul patch en een kunstzinnige bril. Het tijdschrift Esquire koos hem in 2010 als de best geklede man in het 20-jarig bestaan van het tijdschrift.Jules Deelder best geklede man, NU.nl, 15 november 2010 (Novum-bericht) (gearchiveerd)
Deelder leefde langdurig samen met Annemarie Fok. In 1985 werd hun dochter Ari geboren. Hij schreef over haar het gedicht Voor Ari. De zestien regels zijn in 2002 afgebeeld over een lengte van 900 meter op de westwand van het fietspad in de Beneluxtunnel onder de Nieuwe Maas, tussen Pernis en Schiedam/Vlaardingen.
Op zijn 70e verjaardag werd een standbeeld van hem onthuld bij Café Ari, waar hij vaak kwam. Het beeld, ontworpen door Lenny Oosterwijk, is in de vorm van een levensgroot silhouet.Standbeeld voor Jules Deelder onthuld, NU.nl, 27 november 2014. Gearchiveerd op 8 december 2022.
Op 24 november 2019 werd zijn 75e verjaardag gevierd met een optreden en verschillende bekende gasten in theater De Doelen in Rotterdam. Daags daarvoor verscheen een uitgebreid interview met Deelder en een portret op de voorpagina in het Algemeen Dagblad.Jarige Jules Deelder (75) gaat full speed verder: 'Ik heb altijd gedaan waar ik zin in heb', Algemeen Dagblad, 24 november 2019. Gearchiveerd op 27 oktober 2021.
Popera In 1968 en 1969 maakte Deelder deel uit van de Rotterdamse popgroep Popera, die verder bestond uit Rob en Roselie Peters en componist Peter Snoei. Popera, opvolger van Schlagergezelschap De Hyacinth, maakte Engelstalige popmuziek die geïnspireerd was op operamuziek. De groep bracht drie singles uit en nam een aantal demo's op. In 2013 werden een aantal van deze nummers opnieuw uitgevoerd op Radio Rijnmond, door hedendaagse artiesten.Rijnmond Staat Stil met Popera, een interview van Radio Rijnmond met voormalige Popera bandleden Jules Deelder, en Rob en Roselie Peter, uit 2013 (gearchiveerd)Future Computer 1 - Poperamuziek in Live uit Lloyd, rijnmond.nl, 30 mei 2012
Theater thumb|Jules Deelder zingt samen met Jessica van Noord en Joop Visser het lied Rotterdamse vrouw van Joop Visser op Het Tuinfeest in Deventer in 2013 Deelder noemde zichzelf het liefst "aucteur"; een auteur die zowel gelezen, als gezien en gehoord moest worden.Vraaggesprek op 19 mei 1984 met Piet Piryns, uit de bundel "Er is nog zoveel ongezegd" (1988). Gearchiveerd op 30 september 2022.Boem is ho, plons is water, door Aafke van Hoof, in: Passionate Magazine, jaargang 11, nummer 2, blz. 42. Gearchiveerd op 15 augustus 2022. Hij declameerde in tal van kleine theaters en jeugdhonken, met wisselend succes. Vanaf het midden van de jaren tachtig trad hij met eigen theaterprogramma's ook op in grotere theaterzalen.Bart Chabot bij Men at WorkBiografie J.A. Deelder, Epibreren. Gearchiveerd op 27 oktober 2021.Jules Deelder bij Artiestenbureau Rotterdam (gearchiveerd)
Het jazzcombo 'Trio me Reet' dat in veel van zijn shows optrad, bestond uit Chris Koenen (gitaar), Aad van Pijlen (basgitaar) en de tenorsaxofonisten Boris van der Lek en Ger 'Sax' van Voorden. Deelder beroerde dan als vierde man met zijn brushes het drumstel.
Stijl en thema's Het accent en de dictie van Deelder waren uitgesproken Rotterdams. Zijn spraak kan volgens taalkundigen gelden als typerend voor het Rotterdamse dialect en dat geldt ook voor een deel van zijn woordkeus.Deelder 65 door Onze Taal, op: NU.nl, 24 november 2009. Gearchiveerd op 30 november 2021. Deelder gebruikte daarnaast veelal korte zinnen, doorspekt met Engelse termen en woorden uit de wereld van de popmuziek.
Hij wordt gerekend tot de performance poets of popdichters en hij sluit daarmee aan bij de beatgeneration van buitenlandse dichters als Allen Ginsberg en Jack Kerouac.Pop vs Poetry, door Diana Ozon. Gearchiveerd op 29 november 2021.
Regelmatig terugkerende thema's in zijn werk zijn Rotterdam, drugs, jazz, de Tweede Wereldoorlog en het Derde Rijk. Veel van zijn werk is absurdistisch.
Jazz Deelder stond ook bekend om zijn liefde voor de jazz. Hij verzamelde jazzmuziek, maar alleen in de vorm van analoge grammofoonplaten, omdat volgens hem de gecomprimeerde digitale opnametechniek afbreuk zou doen aan de kwaliteit. Hij heeft niettemin een viertal cd's uitgebracht met de beste opnamen uit zijn eigen verzameling: Deelder draait (2002), Deelder draait door (2003), Deelder blijft draaien (2004) en Deelderhythm (2006).
Op 1 februari 2007 kreeg Deelder een eigen radioprogramma bij Arrow Jazz FM, waar hij platen uit eigen collectie mocht draaien. Hij voegde weinig gesproken tekst toe, want "over muziek wordt veel gezeken, wij doen daar niet aan mee, wij draaien liever plaatjes".DeeldeRadio (gearchiveerd). Hij draaide op zaterdagmiddag van vijf tot zes jazzplaten op Radio Rijnmond en hij trad − onbetaald − in gevangenissen op.Het product Deelder, Vrij Nederland, 18 mei 1996 (gearchiveerd). Ook was hij dj in strandpaviljoens.
Sinds 2012 maakte Deelder deel uit van de Deeldeliers. Een "jazz" band waarin hij drums speelde en zong. Samen met organist en pianist Bas van Lier, saxofonist Boris van der Lek en slagwerker Erik Kooger trokken ze langs pop-, jazz- en theaterpodia in Nederland en België. Over het ontstaan van de band verscheen een bioscoopfilm en een dvd, gevolgd door een lp (de Deeldeliers), een cd (de Deeldeliers Live) en een lp/cd (Deeldelirium).
Televisie In 1977 verscheen Deelder voor het eerst op de televisie, in de VPRO-documentaire Stadslicht over Rotterdam.
In 1983 was hij 'tafelgenoot' van Moniek Toebosch in Taal; het vierde deel van het door haar gepresenteerde VPRO-televisieprogramma Aanvallen van Uitersten, live uitgezonden vanuit het theater Carré in het kader van het Holland Festival.
In 1995 en 1996 had Deelder op de late vrijdagavond een eigen wekelijkse talkshow bij Veronica, genaamd Deelder vanuit Parkzicht in Rotterdam,Deelder, Beeld en Geluid Wiki. Gearchiveerd op 19 juni 2022. met gasten uit binnen- en buitenland. Hij ontving in 1996 Herman Brood ter gelegenheid van diens 50e verjaardag. in 1997 speelde hij zichzelf op 17-jarige leeftijd in een aflevering van Toen was geluk heel gewoon.
In 2013 zond NPO de 2Doc-documentaire Mijn leven als Deelder uit.Mijn leven als Deelder, NPO Start. Gearchiveerd op 11 april 2021.
thumb|links|Openbaar kunstwerk van Jules Deelder door Lenny Oosterwijk naast café Ari aan de Nieuwe Binnenweg, Rotterdam, 2014 Op 25 januari 2017 had Deelder een nogal spraakmakend optreden in de talkshow Jinek. Hij was te gast om te praten over het door hem geschreven Poëziegeschenk voor de Poëzieweek 2017, Rotterdamse kost,Deelder schrijft poëziegeschenk Rotterdamse Kost, Algemeen Dagblad, 24 januari 2017 maar hij dreef talkshowhost Eva Jinek regelmatig tot wanhoop door gedurende de gehele uitzending dwars door alle andere gasten heen te blijven praten.'Moeder' Jinek is klaar met lastige tafelgast Jules Deelder, Het Parool, 26 januari 2017. Gearchiveerd op 8 augustus 2022.Eva Jinek haalt uit naar onhandelbare Jules Deelder, De Telegraaf, 26 januari 2017 (gearchiveerd)Jinek, 25 januari 2017 (integrale uitzending via npo.nl). Gearchiveerd op 16 september 2021.
Verder in 2017 deed hij mee aan het tv-programma Verborgen verleden, waarin hij op zoek ging naar zijn familieachtergrond.Jules Deelder, Verborgen Verleden, seizoen 8, afl. 5, NPO Start Hij bleek af te stammen van Cornelis Gielis (geboren ca. 1675), een cartograaf die de eilandengroep Spitsbergen in kaart had gebracht.Verborgen Verleden met Jules Deelder, Centrum voor familiegeschiedenis, 15 april 2017 (gearchiveerd)
Deelder was een maand voor zijn dood voor het laatst live op televisie in het programma Pauw op 20 november 2019, waarin hij het nummer Vogelvrij zong. Op 24 november 2019 ging de FOX Sports DOC: Deelder, oer-Spartaan in première.
Voetbal Deelder was voetballiefhebber en een verstokt fan van de voetbalclub Sparta. Zijn vader schreef hem na zijn geboorte eerst in als lid van Sparta en daarna pas bij de burgerlijke stand.Sparta gaat markantste supporter 'ongelooflijk missen', Algemeen Dagblad, 19 december 2019. Gearchiveerd op 2 februari 2023. Hij kwam sinds 1949 in het Spartastadion Het Kasteel. Deelder woonde van het eerste elftal elke thuiswedstrijd bij, behalve als hij aan het werk was. Hij speelde de hoofdrol in de eerste tv-commercial in het Nederlandse betaald voetbal: "Sparta, naar vore!". Toen het Nederlands elftal op het Europees Kampioenschap in 1988 in de halve finale de beladen wedstrijd tegen West-Duitsland won, dichtte Deelder: "Zij die vielen / rezen juichend / uit hun graf".Hup Hollandia, hup Bochum, de Volkskrant, 30 september 1999. Gearchiveerd op 6 juni 2023.
Op zijn 75e verjaardag werd hij benoemd tot lid van verdiensten van Sparta en kort na zijn overlijden speelde het eerste team met een zwarte rouwband, bedrukt met Deelders portret. Ook werden twee regels uit zijn bekendste Sparta-gedicht geprojecteerd:Als Spartaan zijn wij geboren
Als Spartanen sterven wij
Speed Deelder was decennialang, tot aan zijn overlijden, verslaafd aan amfetamine. Hij diende zichzelf het middel toe met een injectiespuit."Pleurt op", Volkskrant Magazine, 1 september 2012, pag. 15-22
Citaat Deelder: "Het leven zonder speed is het leven niet!"
Auto's Deelder was een Citroën-fan en verplaatste zich bij voorkeur per Citroën CX,Discussie op citroen-forum.nl, citroen-forum.nl (gearchiveerd) hoewel hij in een reclamefilmpje voor Basiq Air bereid was om uit een Citroën DS te stappen.