Merelbeke is een dorp in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen en een deelgemeente van Merelbeke-Melle. De plaats ligt aan de Schelde, in het Arrondissement Gent. Merelbeke telt ruim 25.000 inwoners, die MerelbekenaarsVRT-Taalnet worden genoemd.
thumb|left|Gemeentehuis Merelbeke
Geschiedenis Op het grondgebied van Merelbeke zijn voorwerpen gevonden vanaf het paleolithicum. Vooral uit de Romeinse periode werden tal van muntvondsten en urnen gemeld. In deelgemeente Lemberge, nabij de Sint-Aldegondiskerk, hebben archeologen, in 2014 en 2017, tot hun verrassing, sporen tot in de prehistorie teruggevonden in de vorm van 7 grafheuvels en grafurnen, die tot 5000 jaar teruggaan in de tijd.,,,
Schriftelijke vermelding was er voor het eerst in 966, toen graaf Arnulf I van Vlaanderen de villa Krombrugge aan de Sint-Pietersabdij had geschonken. Deze heerlijkheid nam een groot deel van het huidige grondgebied van Merelbeke in beslag. Een kleiner deel zou tot de heerlijkheid Merelbeke hebben behoord.
In 1101 werd Merelbeke voor het eerst vermeld, en wel als Merlebeke. Deze heerlijkheid behoorde van de 12e tot de 14e eeuw aan de familie Van Merelbeke. Daarna tot in de 17e eeuw bezit van de familie Van der Cameren, dan tot 1740 de familie Van Triëst. Vervolgens de families Van Damarin en Van den Bogaerde.
In de 16e eeuw waren er in Merelbeke al vele buitenplaatsen terwijl in de 19e eeuw ook tal van rijke Gentenaars in het gebied kwamen wonen. De eertijds bosrijke omgeving werd echter teruggedrongen en bossen zijn nog voornamelijk op de kasteeldomeinen te vinden.
In 1870 werd een nieuwe kerk gebouwd waaromheen zich een geleidelijk verstedelijkende dorpskern ontwikkelde. Ook kwam de bloementeelt in de 2e helft van de 19e eeuw op.
Ten noorden van het dorp werd in 1969 een sluis in gebruik genomen, daar waar de Schelde uitmondt in de Ringvaart.
Net ten noorden van Merelbeke werd het Vormingsstation Merelbeke zwaar getroffen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Op 10 april 1944 en op 3 mei 1944 bereidden de geallieerden met een bommentapijt de landing van Normandië voor door de bevoorrading per spoor van de Duitse stellingen aldaar "lam te leggen". Dit is hen ook gelukt (hoezeer de Duitsers ook poogden om dit te verhullen door vrij snel al één spoor terug beschikbaar te maken voor sporadisch verkeer). Maar de menselijke kost was bijzonder zwaar. Op 10 april 1944 vielen er maar liefst 428 doden, wat het tot de op een na zwaarste geallieerde luchtaanval in België maakt, na die van Mortsel.Website historicus Pieter Serrien. Gearchiveerd op 5 juni 2023. thumb|left|100px|Hier stond de kerk tot rond 1870
Op 1 januari 2025 werd de gemeente Merelbeke met de noordelijke buurgemeente Melle samengevoegd tot de nieuwe gemeente Merelbeke-Melle.
Kernen Het noordelijke gebied van de gemeente is sterk verstedelijkt, naar het zuiden toe wordt het landelijk gebied. Merelbeke bestaat uit zes deelgemeenten: Merelbeke zelf, Lemberge dat in 1965 werd aangehecht en verder Bottelare, Melsen, Munte en Schelderode die in 1977 werden aangehecht.
Merelbeke kent ook twee grote wijken, Kwenenbos als zuidwaartse uitloper van Merelbeke-centrum, en de wijk Flora in het uiterste noorden van de gemeente. Flora wordt van Merelbeke-centrum gescheiden door de Ringvaart, de R4 en de snelweg A10/E40 en leunt aan tegen de verstedelijking van de stad Gent.
Deelgemeenten Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Merelbeke (I) 15,02 18.209 1.212 44043A 2 Lemberge (III) 4,30 969 225 44043A3 3 Bottelare (II) 3,01 1.907 633 44043B 4 Munte (V) 5,18 616 119 44043C 5 Schelderode (VI) 5,67 1.574 278 44043D 6 Melsen (IV) 3,82 1.383 362 44043E
De gemeente Merelbeke grenst aan volgende deelgemeenten: a. Melle b. Gontrode (Melle) c. Landskouter (Oosterzele) d. Moortsele (Oosterzele) e. Scheldewindeke (Oosterzele) f. Baaigem (Gavere) g. Gavereh. Vurste (Gavere) i. Zevergem (De Pinte) j. Zwijnaarde (Gent) k. Gent l. Ledeberg (Gent) m. Gentbrugge (Gent)
Kaart 320px|Kaart van Merelbeke
Bezienswaardigheden
thumb|Sint-Pietersbandenkerk thumb|Liedermeerspark thumb|Watertoren
De Sint-Pietersbandenkerk. De Onze-Lieve-Vrouw van de Rozenkranskerk. De Sint-Hendrikskerk in de wijk Kwenenbos De Sint-Eligiuskapel van de 14e eeuw in gotische stijl opgetrokken aan het huidige Brandegems Ham. Het voormalig huis van de stationschef bij de eindhalte en stelplaats van de vroegere tramlijn is als monument beschermd. Het Kasteel Mijl Eke. Het Kasteel Ysebrant de Lendonck Het Kasteel Rotsaert de Hentaing aan de Fraterstraat Het Kasteel Wisselbeke aan de Hundelgemsesteenweg Het Kasteel Ter Heide Het Kasteel Bergwyk Het Kasteel Blauwhuys Het Kasteel Krombrugge Het Kasteel Ter Walle Het Kasteel Stas de Richelle De Stampkotmolen Het Museum Morfologie. In deelgemeente Bottelare staat een imposante zomerlinde als vrijheidsboom, mogelijks uit 1830 of eerder
Natuur en landschap Merelbeke ligt aan de Schelde met parallel daaraan de Melsenbeek, en de Ringvaart, die de Schelde kruist. Het grondgebied van Merelbeke is sterk verstedelijkt en onderdeel van de Gentse agglomeratie. De belangrijkste infrastructuur die het grondgebied doorsnijdt is, naast de Ringvaart, de A10/E40 en de spoorlijn van Gent naar Brussel. De belangrijkste natuurgebieden zijn: het Liedermeerspark in het noorden langs de Schelde de Makegemse bossen, het Rotarybos, het Gentbos en de Merelbeekse Scheldemeersen het domein van het Kasteel Ter Heide (natuurreservaat)
Demografie
Demografische evolutie voor de fusie
Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; 1976= inwonertal per 31 december 1965: afstand van Lemberge (+4,20 km² met 515 inwoners)
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente (1977-2024) Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,61994 101,11995 102,01996 102,81997 103,41998 104,21999 105,62000 106,52001 107,32002 107,42003 107,62004 107,72005 108,52006 109,32007 109,62008 111,02009 112,02010 113,02011 114,32012 114,92013 115,52014 116,22015 117,52016 118,72017 120,02018 120,42019 120,52020 121,02021 121,12022 121,72023 123,22024 123,3
Politiek
Burgemeesters 1959-1976: Pierre Verhaegen (1923-1997) 1977-1982: Jean Pede (1927-2013) 1983-1988: Antoine Van Peteghem (1926-2022) 1989-1994: Jean Pede 1995-2000: Guido Mortier 2001-2006: Luc De Keukelaere 2007-2024: Filip Thienpont 2025-heden: Egbert Lachaert
2013-2018 Burgemeester is Filip Thienpont (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V, Open Vld en sp.a. Samen vormen ze de meerderheid met 16 op 27 zetels.
2019-2024
Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 sloot de CD&V een coalitie met Open Vld. Tezamen hebben ze een meerderheid van 16 op 27 zetels. Filip Thienpont (CD&V) blijft de burgemeester.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen van 1976 tot en met 2018 Partij 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994Zetelverdeling is onvolledig of ontbreekt op verkiezingsdatabase. 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen201214-10-2018 Stemmen / Zetels %25%25%25%27%27%27%27%27 Agalev1/ Groen!2/ Groen3- 4105,71107,31119,141213,832417,813523,736 SP1/ sp.a27,971111,191213,8137,41119,821212,35238,94227,521 CLM1/ PVV2/ VLD3/ Open Vld433,951933,041936,1221032,7331134,0231127,513821,844626,848 CVP1/ CD&V-N-VAA/ CD&V24011131,541925,551729,621921,241630,38A725,762827,128 VU-MB1/ VU2 / MVP3/ CD&V-N-VAA/ N-VA415,571420,231518,822516,343416,4434220,784614,844 Vlaams Blok1/ Vlaams Belang2/ Vlaams Belang Plus3- - - 5,85119,341211,14234,8630- Anderen(*)2,51 0- - 0,74 0- 4,790- - 13522 14231148401538616311160931652818024Opkomst % 95,8294,6895,8694,97 93,1294,0Blanco en ongeldig %2,15 3,483,473,643,432,8 3,474,1 De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij staat in kleur. (*) 1976 : OVP (2,07%), PVDA (0,44%) / 1994: PVDA (0,74%) / 2006: Mortier (4,79%) Zie voor de verkiezingsresultaten van 2024 en later op Merelbeke-Melle.
Verkeer De Schelde vormt de westgrens van de gemeente, door het noorden loopt de Gentse Ringvaart.
Door het noorden van de gemeente lopen de snelweg A10/E40 en de Gentse ringweg R4 rond de Ringvaart. De A14/E17 loopt net ten westen van de gemeente.
Hoewel het station de naam Station Merelbeke draagt, bevindt het zich gedeeltelijk op het grondgebied van de voormalige gemeente Gentbrugge (nu een deelgemeente van Gent) en, wat het vormingsstation betreft, op het grondgebied van de gemeente Melle. Waarschijnlijk is dit te wijten aan het feit dat men te Melle-Centrum gelijktijdig een station bouwde en er al twee stations in Gentbrugge waren.
Sportclubs Onder meer korfbalclub Floriant Merelbeke, voetbalclub KFC Merelbeke, TTC Merelbeke en de grote turnclub Olympia Merelbeke zijn hier gevestigd. Voetbalclub ESA Bottelare speelt in de deelgemeente Bottelare. Op zaterdag 29 april 2023 werd het Sportpark Molenkouter in gebruik genomen door de atletiekclub STAX-AC en de voetbalclub KFC Merelbeke. Op deze complexen probeerde in 2024 de Belgische ultrasporter Matthieu Bonne het wereldrecord ultralopen te verbreken. Hij moest deze poging helaas staken omdat hij een longontsteking opliep.
Bekende (ex-)inwoners Erik De Beck, atleet Koen De Poorter, cabaretier van de Neveneffecten Robert graaf de Wavrin de Villers-au-Tertre (1888-1971), etnoloog, ontdekkingsreiziger en pionier van de Belgische cinema Kadèr Gürbüz, actrice Jo de Meyere, acteur Tom Van de Weghe, journalist Mathieu Terryn, zanger Gert Verheyen, ex-voetballer en analist Marc Coucke, ondernemer Martin Uvijn, kunstschilder
Nabijgelegen kernen Kwenenbos, Lemberge, Melle, Ledeberg
Literatuur
Externe links Merelbeke via Google eBooks (ingescande boekdruk uit 1867 en vrij van auteursrechten) Inventaris Onroerend Erfgoed
Categorie:Plaats in Oost-Vlaanderen