Hemiksem is een gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. Hemiksem telt ruim 12.000 inwoners. Het dorp ligt op de rechteroever van de Schelde, enkele kilometers ten zuiden van de stad Antwerpen. Hemiksem ligt in de Rupelstreek en behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Boom.
Geografie Aangrenzende gemeenten
Geschiedenis Ten zuiden van Hemiksem ligt de Benedenvliet (Grote Struisbeek) die uitmondt in de Schelde en de grens vormt met buurgemeente Schelle. De Benedenvliet, die oorspronkelijk een tijgebonden, tot aan het Waterslot Cleydael bevaarbare waterloop was, speelde van oudsher een belangrijke rol bij de economische ontwikkeling en afwatering van de Rupelstreek. Aan de noordelijke oever van de Bovenvliet (het stroomopwaartse, tweede segment van de Benedenvliet) ontstond in de vroege middeleeuwen de eerste nederzettingskern van Hemiksem, het gehucht Kerkeneinde. In dit lager gelegen, zuidoostelijke gedeelte van de gemeente, aan de huidige Cleydaellaan nummer 1, bevond zich de oorspronkelijke Sint-Niklaaskerk (Hemiksem). Aangezien het verafgelegen kerkje regelmatig door de nabijgelegen Vliet werd overstroomd, werd het in 1772 afgebroken en noordwaarts verplaatst naar de huidige gemeenteplaats in het centrum.Hemiksem viert 250ste verjaardag Sint-Niklaaskerk, Het Nieuwsblad, 7 september 2022. Gearchiveerd op 10 februari 2023. Hemiksem werd voor het eerst vermeld in 1155, en wel als Hamincsem. In 1243 kwamen de cisterciënzers vanuit Vremde naar Hemiksem en stichtten daar de Sint-Bernardusabdij, die tevens het bestuur van de heerlijkheid Hemiksem in handen kreeg.
Hemiksem behoorde aanvankelijk tot de parochie van Kontich en werd in 1246 een zelfstandige parochie. Het patronaatsrecht was in bezit van de Abdij van Lobbes. Van 1570-1720 kwam het patronaatsrecht aan de Graven van Cantecroy, onder Antoine Perrenot de Granvelle.
In Kerkeneinde bevonden zich ook de steenbakkerijen, die in 1358 voor het eerst werden vermeld. Deze waren in handen van de Hemiksemse Sint-Bernardusabdij. Vanaf de 15e eeuw werd melding gemaakt van tal van steenbakkerijen. De godsdienstoorlogen leidden tot terugloop van deze activiteit. Ook de opkomst van steenbakkerijen langs de Rupel leidde tot zware concurrentie, waardoor het aantal steenbakkerijen drastisch terugliep. Einde 18e eeuw was er nog één steenbakkerij, en die was in bezit van de abdij. De bevolking ging weer meer aan landbouw doen en er ontstonden buitenhuizen in de 17e en 18e eeuw, zoals Herbeke, Terlocht, Heemsdael, Mockenborgh, Brackegem en Hoogpoorte.
Vanaf 1826 werden er weer steenbakkerijen in gebruik genomen en van 1850-1870 was er zelfs sprake van een bloeiperiode en navenante bevolkingstoename. De steenfabrieken leverden aan de uitbreiding van Antwerpen en de bouw van de Stelling van Antwerpen. Na 1874 kwam er weer achteruitgang in de baksteenindustrie.
In 1879 werd de spoorlijn van Antwerpen-Zuid naar Mechelen geopend. Vanaf 1880 leidde dit tot verregaande industrialisatie: fabrieken voor vetverwerking, draadtrekkerij, productie van glas, verf en keramiek vestigden zich. Later kwamen ook scheepstimmerwerven (Le Vulcain Belge), metaalindustrie, chemie en cementproductie in Hemiksem. Vaak kwam de industrie op terreinen van de voormalige buitenplaatsen of steenbakkerijen. De laatste baksteenindustrie verdween in 1945.
Langs de Schelde ontstond zo een industriezone. Daar vond men (1980): metaal- en betonindustrie, scheepswerf Chantiers Naval, draadtrekkerij Bekaert-Cockerill, chemicaliën, opslag en verwerking van plantaardige oliën en dergelijke. Ook de bevolking van Hemiksem nam dientengevolge toe.
In 2008 ontving Hemiksem de titel van vriendelijkste en meest gastvrije gemeente van Antwerpen dankzij het ATV-programma "Welkom in..." met presentator Robin Vissenaekens.https://www.gva.be/regio/antwerpen/regio-antwerpen/hemiksem/atv-kiest-hemiksem-als-vriendelijkste-gemeente/38337545.html?journeybuilder=nopaywall
Bezienswaardigheden thumb|De Sint Bernardusabdij (1616) door Jan Wildens in het KMSKA te Antwerpen thumb|Sint Bernardusabdij
De Sint-Bernardusabdij werd in 1243 door de Cisterciënzers gesticht. In de abdij bevinden zich onder meer: Heemmuseum "Ontrent den hover" Gilliot & Roelants Tegelmuseum De Sint-Niklaaskerk Het Kasteel Hemiksemhof
Natuur en landschap Hemiksem ligt aan de Benedenschelde. In het zuiden van de gemeente, ter hoogte van de Sint-Bernardusabdij, mondt de Benedenvliet (Grote Struisbeek) uit in de Schelde.
Het domein van Kasteel Hemiksemhof is het belangrijkste natuurgebied.
Demografie Demografische ontwikkeling
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 9.339 100,0 1993 9.320 99,8 1994 9.283 99,4 1995 9.298 99,6 1996 9.236 98,9 1997 9.195 98,5 1998 9.251 99,1 1999 9.161 98,1 2000 9.151 98,0 2001 9.112 97,6 2002 9.225 98,8 2003 9.319 99,8 2004 9.436 101,0 2005 9.550 102,3 2006 9.663 103,5 2007 9.755 104,5 2008 9.866 105,6 2009 10.047 107,6 2010 10.166 108,9 2011 10.318 110,5 2012 10.605 113,6 2013 10.765 115,3 2014 10.866 116,4 2015 11.040 118,2 2016 11.148 119,4 2017 11.233 120,3 2018 11.368 121,7 2019 11.559 123,8 2020 11.634 124,6 2021 11.722 125,5 2022 11.812 126,5 2023 12.105 129,6 2024 12.396 132,7 2025 12.428 133,0 2026 12.466 133,5
Politiek Structuur De gemeente Hemiksem ligt in het kieskanton Boom, het provinciedistrict Boom, het kiesarrondissement Antwerpen en ten slotte de kieskring Antwerpen.
Hemiksem Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Antwerpen Antwerpen Hemiksem BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring AntwerpenAntwerpenBoomBoom HemiksemVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis thumb|"Das Feuerwerk in Hemissen" uit de serie Empfang des Grafen von Thurn und Taxis in Hemissen (1650) van Wenceslaus Hollar thumb|Kantoorgebouw van de keramiekfabriek
Burgemeesters Periode Burgemeester 1800 - 1807 L. Plottier 1807 - 1838 Philippe de Pret de ter Veken 1839 - 1846 Theodoor Joz. Fr. de Sales Ghislain, baron Diert de Kerckwerve 1846 - 1858 Charles de BosschaertLevensloop Charles-Jean de Bosschaert; Raspberry.news 1868 - 1896 Jean SaunierDoodsbrief Jean Saunier; Delcampe.net (Lib. Partij) 1897 - 1919 Eugeen Van Nuffel (Kath.Partij) 1919 - 1920 Jos De Groof (Kath.Partij) 1921 - 1927 Frans Huysmans (Kath. Verb.) 1927 - 1945 Charles de Backer (Lib. Partij) 1941 - 1942 Frans Verhavert (BSP) 1942 - 1944 Adolf Cauwenberghs (VNV) 1944 - 1945 Charles de Backer (Lib. Partij) 1945 - 1952 Désiré Coppens (Lib. Partij) 1952 - 1976 Frans Block (BSP) 1977 - 1982 Adolf Vervliet (BSP) 1983 - 1988 Jos De Hondt (PVV) 1989 - 1994 Louis Van Tendeloo (PVV) 1995 - 2000 Frans Cauwenberghs (CVP) 2001 - 2012 Eddy De Herdt (sp.a) 2013 - 2025 Luc Bouckaert (CD&V) 2026Belgisch Staatsblad 23.02.2026 - heden Jenne Meyvis (Groen)
Legislatuur 2001-2006 De liberalen namen verdeeld aan de verkiezingen deel. Zo was er naast de VLD-kieslijst, de scheurlijst Gemeentebelangen van voormalig burgemeester Louis Van Tendeloo. Opvallend was dat deze partij het 'Charter voor de democratie' van Hand in Hand betreffende het cordon sanitaire rond het Vlaams Blok niet tekende.Lokale partijen Rupelstreek handhaven cordon tegen Vlaams Blok; Gazet van Antwerpen; 6 oktober 2000
Legislatuur 2013-2018 thumb|Oud-Gemeentehuis Lijsttrekkers bij de verkiezingen van 2012 waren Cliff Mostien (Open Vld), Nele Cornelis (N-VA), Agnes Salden (Vl.Belang), Eddy De Herdt (sp.a), Luc Bouckaert (CD&V), Anthony Abbeloos (N-VH) en Dirk Tricot (PVDA). Groen kwam niet met een eigen kieslijst op, maar had met Jenne Meyvis (mede-organisator van het festival Casa Blanca) een kandidaat op de CD&V-lijst. Winnaars van de verkiezingen in Hemiksem waren N-VA (17,3% - 4 zetels), PVDA (3,14%, onvoldoende voor een zetel) en de N-VA-scheurlijst Nieuw Vlaams HemiksemAnthony Abbeloos start nieuwe partij N-VH; Het Nieuwsblad; 1 augustus 2012 (N-VH) van voormalig OCMW-raadslid Anthony Abbeloos (7,07%, 1 zetel). Verliezer was voornamelijk het Vlaams Belang dat 11,46% (−3 zetels) minder stemmen kreeg en strandde op 10,31% (2 zetels). De traditionele partijen moesten elk een klein verlies incasseren, CD&V (−1,89%), Open Vld (−3,38%) en sp.a (−5,46%). CD&V behield hierdoor haar 7 zetels, Open Vld en sp.a moesten er elks een inleveren en gingen naar respectievelijk 1 en 6 raadsleden.
Stemmenkampioen was Luc Bouckaert (CD&V) met 1.031 voorkeurstemmen voor zittend burgemeester Eddy De Herdt (sp.a, 988), Koen Scholiers (CD&V, 470), Nele Cornelis (N-VA, 348) en Hendrik Wastyn (sp.a, 317).Belgische lokale verkiezingen 2012 - Hemiksem; Vlaanderenkiest.be Na de verkiezingen werd er een coalitie gesloten tussen CD&V en sp.a, die samen een meerderheid vormen met 13 op 21 zetels.CD&V en sp.a blijven samen besturen; Het Nieuwsblad; 18 oktober 2012. Gearchiveerd op 13 juni 2018. Burgemeester is Luc Bouckaert (CD&V). Schepenen werden Kristien Vingerhoets, Levi Wastyn, Stefan Van Linden (allen sp.a)sp.a en CD&V sluiten ontwerpakkoord in Hemiksem; sp.a Hemiksem; 16 oktober 2012 (gearchiveerd), Koen Scholiers (CD&V) en Jenne Meyvis (Groen).Hemiksem heeft drie nieuwe schepenen; Het Nieuwsblad; 6 januari 2013. Gearchiveerd op 13 juni 2018. OCMW-voorzitter werd Joris Wachters (CD&V) Tijdens de stemming over de samenstelling van het vast bureau van het OCMW werd door N-VA en Open Vld het cordon sanitaire doorbroken, beide partijen stemden voor Vlaams Belang-kandidate Agnes Salden.OCMW-raad doorbreekt cordon sanitaire; Het Nieuwsblad; 10 januari 2013. Gearchiveerd op 13 juni 2018.
Legislatuur 2019-2024 Burgemeester Luc Bouckaert leidt een meerderheid gevormd door CD&V-Groen en sp.a-waazienHgeire van 12 op 21 stemmen. De sp.a had zich voorheen opgesplitst in sp.a-waazienHgeire en Hemiksem Vooruit.
Legislatuur 2024-2030 Luc Bouckaert (CD&V) bleef burgemeester. Zijn kartel CD&V/Groen/Open Vld vormde een coalitie met N-VA, goed voor 13 van de 23 zetels.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-19761961-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012www.vlaanderenkiest.be: Gegevens 2012 14-10-2018 13-10-2024Stemmen / Zetels %21%21%21%21%21%21%21%21%23 PVDA1/ PVDA+2 1,64102,84102,36101,4810- - 3,14204,010- SP1/ sp.a2/ sp.a-waazienHgeire3/ Vooruit4 44,9111141,3911041,911031,941828,091730,702725,242614,23321,745 Hemiksem Vooruit1/ SAMEN Hemiksem2- - - -- - - 11,61211,322 PVV1/ VLD2/ Open Vld3/ CD&V-Groen-Open VLDC16,871313,641210,061114,22320,472413,492210,11318,531 36,1C9 Agalev1/ Groen!2/ CD&V-GroenB/ CD&V-Groen-Open VLDC- - - 6,77106,01105,132027,03B733,5B9 CVP1/ CD&V+N-VAA/ CD&V-GroenB/ CD&V-Groen-Open VLDC32,021738,161941,2711030,41724,231628,92A 7 VU1/ CD&V+N-VAA/N-VA2 4,551 03,971 04,411 0- - 17,112415,82416,824 Vl.Blok1/ Vl.Belang-VLOTT2/ Vl.Belang3- - - 13,811318,351421,772510,313212,43214,133 N-VH- - - - - - 7,071- - G.B.- - - - 2,850- - - - PAKLEM- - - 1,40- - - - -Totaal stemmen 7496 7502710068226703719573797795 5069Opkomst % 96,2193,393,2794,53 91,6492,3 57,2Blanco en ongeldig %3,31 3,873,965,783,712,823,532,6 0,7 Het aantal zetels van de gevormde meerderheid wordt in het witte gedeelte vet weergegeven. De grootste partij staat in kleur.
Cultuur thumb|Hoeve in de Assestraat
Evenementen