thumb|De Weidumermolen, een rijksmonument thumb|Vervallen windmotor bij Wolvega In Friesland staan verschillende windmolens van het type windmotor, ook Amerikaanse windmotor genoemd, om ze te onderscheiden van traditionele Nederlandse windmolens.
Geschiedenis Vanaf het begin van de jaren twintig werden in toenemende mate Amerikaanse windmotoren voor het bemalen van polders ingezet. Traditionele windmolens werden bijna niet meer gebouwd en de bestaande molens raakten in verval. Na circa 1930 echter kwam een einde aan het tijdperk van windbemaling, toen windmolens, zowel de traditionele als de windmotor, werden opgevolgd door elektrische gemalen. Ook windmotoren raakten vervolgens in onbruik. Van de enkele honderden die in Friesland zijn gebouwd, resteren nog ongeveer vijftig. De meeste daarvan verkeren in slechte staat, al heeft ruim een dozijn ervan de status van rijksmonument. Slechts een gering aantal is nog bedrijfsvaardig.
Evenals traditionele molens worden ook windmotoren soms gerestaureerd en weer bedrijfsvaardig gemaakt. Enkele zijn elders opnieuw ingezet.
Architectuur Een groot verschil met een traditionele molen is het feit dat een Amerikaanse windmotor een of twee windvanen heeft, waarmee hij zichzelf op de wind kan richten. Hij hoeft dus niet door een molenaar in de wind te worden gedraaid. De grotere windmotor heeft twintig tot dertig bladen, een betonnen onderbouw en een platform. De meeste zijn van het merk Herkules Metallicus van de Vereinigte Windturbine Werke AG te Dresden en werden in Nederland geïmporteerd door R.S. Stokvis.Molensheusdenenaltena.nl, Amerikaanse windmotor, bezocht 16-01-2017 De middelgrote windmotor heeft tien tot twintig bladen. Ze zijn meestal uitgevoerd met een platform en van het merk Record. Het kleinere type heeft vier bladen. Veel van deze kleine en middelgrote windmolens werden geproduceerd door de windmotorenfabriek Gebr. Bakker te IJlst. Ook Lubbert van der Laan uit Garijp was een belangrijke producent van de Amerikaanse windmolen. Na de oorlog werd het bedrijf uitgeoefend door zijn zonen Jelle en Tije.
Windmotoren Naam/benamingPlaatsBouwjaarBladenVluchtMerk/typeRijks-monumentFoto Greate Wierum Lutkewierum 1922 30 11 m Herkules ja 50px Heechhiem Deinum 1936 18 4,0 m Record nee 50px Kleiterpstermolen Oosterwierum 1920 30 11 m Herkules ja 50px Mantgumermolen Mantgum 1920 30 11 m Herkules ja 50px De Skarmolen It Heidenskip 1920 30 10 m Herkules ja 50px De Sulveren Roas Oosterlittens 1920 (ca.) 18 onbekend onbekend nee 50px Molen Schokker Nijetrijne onbekend 21 6,0 m Record nee 50px Windmotor Aegum Aegum onbekend onbekend onbekend onbekend nee 50px Windmotor Baijum Baijum 1935 (ca.) 18 onbekend Mous ja 50px Windmotor Barfjild Oudega(Smallingerland) onbekend 18 3,0 m Adema nee 50px Windmotor Birdaard Birdaard onbekend onbekend 4,5 m onbekend nee 50px Windmotor Blesdijke Blesdijke 2005 18 5,0 m Record-16(gedeeltelijk) nee 50px Windmotor Britswerd Britswerd 1925 (ca.) 18 onbekend Record nee 50px Windmotor Broek Broek 1915 18 3,60 m Van der Laan nee 50px Windmotor Cornjum Cornjum onbekend 18 2,4 m onbekend nee 50px Windmotor Edens Edens 1925 (ca.) 18 onbekend Record nee 50px Windmotor Eernewoude 1 Eernewoude onbekend 18 5,0 m Adema nee 50px Windmotor Eernewoude 2 Eernewoude onbekend 18 onbekend onbekend nee 50pxWindmotor Eernewoude 5Eernewoude2010185,5 mOnbekendnee Windmotor Eernewoude 3 Eernewoude onbekend 18 4,5 m onbekend nee 50px Windmotor Eernewoude 4 Eernewoude onbekend 18 5,0 m Adema nee 50px Windmotor Ferwerd Ferwerd onbekend onbekend 2,0 m onbekend nee 50px Windmotor Garijp Garijp onbekend 18 onbekend onbekend nee 50px Windmotor Goingarijp Goingarijp 2007 18 onbekend Slager nee 50px Windmotor Hartwerd Hartwerd 1925 (ca.) 18 4,5 m Record ja 50px Windmotor De Hoeve De Hoeve onbekend 12 3,5 m onbekend nee 50px Windmotor IJsbrechtum IJsbrechtum onbekend 12 eerste helft 20e eeuw onbekend ja 50px Windmotor Itens Itens 1925 (ca.) 18 onbekend Mous ja 50px Windmotor Jorwerd Jorwerd 1925 (ca.) 18 4,5 m Record nee 50px Windmotor Jousterp Jousterp(Tjerkwerd) 1924 30 10 m Herkules ja 50px Windmotor De Knijpe De Knijpe onbekend 18 4,23m Van der Laan nee 50px Windmotor Lindevallei Wolvega onbekend onbekend 5,0 m onbekend nee 50px Windmotor De Meenthe Wolvega onbekend onbekend 3,5 m onbekend nee 50px Windmotor Mirns Mirns 1920 (ca.) 12 4,5 m onbekend nee 50px Windmotor Molkwerum Molkwerum 1925 30 12 m Herkules ja 50px Windmotor Nieuwebrug Nieuwebrug 1925 (ca.) 12 3,5 m onbekend nee 50px Windmotor Nijetrijne 1 Nijetrijne onbekend 12 3,5 m onbekend nee 50px Windmotor Nijetrijne 2 Nijetrijne onbekend 12 3,5 m onbekend nee 50px Windmotor Nijetrijne 3 Nijetrijne onbekend 12 2,5 m onbekend nee 50px Windmotor Nijetrijne 4 Nijetrijne onbekend 12 3,5 m Bakker nee 50px Windmotor Nijetrijne 6 Nijetrijne onbekend 12 2,5 m onbekend nee 50px Windmotor Nijetrijne 7 Nijetrijne onbekend 18 4,0 m onbekend nee 50px Windmotor Nijetrijne 8 Nijetrijne onbekend 12 onbekend onbekend nee 50px Windmotor Nijetrijne 9 Nijetrijne onbekend 18 onbekend onbekend nee 50px Windmotor Oldeberkoop Oldeberkoop onbekend 12 3,5 m onbekend nee 50px Windmotor Oldelamer 1 Oldelamer onbekend 12 4,5 m Bakker nee 50px Windmotor Oldelamer 2 Oldelamer onbekend 12 3,5 m onbekend nee 50px Windmotor Oldelamer 3 Oldelamer onbekend 18 3,5 m onbekend nee 50px Windmotor Oldelamer 4 Oldelamer onbekend 12 3,5 m Bakker nee 50px Windmotor Oldelamer 5 Oldelamer onbekend onbekend onbekend onbekend nee 50px Windmotor Oldelamer 6 Oldelamer onbekend 12 3,5 m onbekend nee 50px Windmotor Oosternijkerk Oosternijkerk onbekend 18 3,5 m onbekend nee 50px Windmotor Oudega Oudega(Smallingerland) onbekend 18 4,5 m Herkules nee 50px Windmotor Polder Folkertsma Koudum onbekend onbekend onbekend onbekend nee 50px Windmotor Rinsumageest Rinsumageest 1920 (ca.) 12 3,5 m Record nee 50px Windmotor Ruigahuizen Ruigahuizen 1920 (ca.) 18 4,5 m onbekend nee 50px Windmotor Scharsterbrug Scharsterbrug onbekend 18 4,5 m Mous nee 50px Windmotor Sijbrandahuis Sijbrandahuis onbekend 12 2,5 m onbekend nee 50px Windmotor Sint Nicolaasga Sint Nicolaasga onbekend 18 4,5 m Record nee 50px Windmotor Spanga Spanga onbekend onbekend 4,5 m onbekend nee 50px Windmotor Stroobos Stroobos 1923 30 10 m Herkules ja 50px Windmotor Terhorne 1 Terhorne onbekend 18 4,5 m onbekend nee 50px Windmotor Terhorne 2 Terhorne onbekend 8 onbekend onbekend nee 50px Windmotor Teroele Teroele tussen 1920 en 1925 onbekend 5,0 m onbekend nee 50px Windmotor Tijnje Tijnje onbekend 8 2,5 m onbekend nee 50px Windmotor Tirns Tirns 1922 30 11 m Herkules ja 50px Windmotor Uitwellingerga 1 Uitwellingerga 1929 21 6,0 m Herkules ja 50px Windmotor Uitwellingerga 2 Uitwellingerga 1920 12 5,5 m Herkules ja 50px Windmotor De Veenhoop De Veenhoop 1921 30 11 m Herkules ja 50px Windmotor De Veenhoop 2 De Veenhoop 2003 18 nee 50px Windmotor Waskemeer Waskemeer onbekend 18 nee 50px Weidumermolen Weidum 1920 30 12 m Herkules ja 50px Borniamoune Weidum onbekend 6 onbekend Record-8 nee 50px Windmotor Wirdum Wirdum 19?? - 2009 18 ? Record-18 ja 50px
Kaart
Externe link Stichting Windmotoren Friesland
Categorie:Architectuur in Friesland Windmotoren Windmotoren Friesland