Houtvenne is een dorp in de Belgische provincie Antwerpen en een deelgemeente van Hulshout. Houtvenne was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1977.
Geschiedenis Omstreeks 994 kwam een leen van het Domkapittel van Utrecht in bezit van de familie Van Wesemael. In 1151 werd het leen geschonken aan de Abdij van Averbode Houtvenne stond vroeger bekend als Oosterwijk-Houtvenne en groeide rond een kapel toegewijd aan Sint-Adrianus binnen de parochie van Herselt, die sinds 1365 onder het beheer van de abdij van Tongerlo viel. Na 1550 was de kapel een kapelanie. In 1651 werd Oosterwijk-Houtvenne nagenoeg een autonome parochie, nog steeds onder de controle van diezelfde abdij. In de 19de eeuw werd de kapel verheven tot parochiekerk.
Omstreeks 1365 kwam Houtvenne aan Jan van Wittem, door huwelijk met Maria van Stalle die vrouwe was van Beerzel en Houtvenne. Daarna kwam de heerlijkheid in bezit van achtereenvolgens de families Schetz, Bonaventura van Grobbendonk, Blereau, Van Cauwegom en Ooms.
Houtvenne werd begin 1977 opgeheven als zelfstandige gemeente en ging onderdeel uitmaken van de fusiegemeente Hulshout.
Oosterwijk-Houtvenne mag niet verward worden met Oosterwijk-Tongerlo. Dat laatste is een gehucht van Tongerlo, en stond dus ook onder controle van diezelfde abdij. Vele lokale inwoners duiden de regio Houtvenne nog aan met de benaming Josterwijk.
Bezienswaardigheden thumb|250px|Sint-Adrianuskerk De Sint-Adrianuskerk, een neoromaanse kerk uit de 19de eeuw De Norbertijnenpastorie uit 1776 De Sint-Annakapel aan de Provinciebaan Van het vroegere Molenhof is een bakstenen schuur uit 1770, waar tot 1946 een standerdmolen heeft gestaan Het geboortehuis van Jan Baptist Verlooy, een Vlaams jurist en politicus De historische kern met driehoeksplein is nog te herkennen
Natuur en landschap Houtvenne ligt in de Zuiderkempen. De vallei van de Steenkensbeek in het noorden van Houtvenne, nabij de Grote Nete en de grens met Westmeerbeek, is als landschap beschermd.
Demografische ontwikkeling
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december
Politiek Geschiedenis Burgemeesters Tijdspanne Burgemeester 1800 - 1803 Adrien Vermeulen 1804 - 1807 Jean André Tuerlinx 1808 - 1809 Pierre Peeters 1809 - 1813 Jean Joseph Somers 1814 - 1818 Joannes Franciscus Van Dyck 1818 - 1836 Josephus Symens 1836 - 1840 Petrus Josephus Luyten 1840 - 1843 Petrus Franciscus Van den Bergh 1843 - 1854 Petrus Josephus Van Dyck 1855 - 1878 Petrus Franciscus Saliën 1879 - 1880 Petrus Franciscus De Neve 1880 - 1898 Petrus Josephus Coppens 1899 - 1901 Joannes Andreas Peeters 1901 - 1926 Petrus Ludovicus Liekens 1927 - 1932 Franciscus Josephus Van Rompaey 1933 - 1941 Petrus Ludovicus Liekens 1941 - 1945 Jacobus Augustinus Clemens 1945 Petrus Ludovicus Liekens 1945 - 1955 Josephus Van Bael 1955 - 1976 Joannes Michaël Coppens
Cultuur In 1925 werd de huidige fanfare K.F. De Vredegalm opgericht. Deze fanfare werd in 2016 uitgebreid met het ontstaan van jeugdfanfare De Opmaatjes.
Tussen 1972 en 1977 maakte de muziekgroep 'De Waterkrekels' uit de Waterstraat furore en animeerden vooral ledenfeesten van verenigingen doorheen het Vlaamse land. Met o.a.zeven accordeonisten, twee drummers, banjo-speler en zangers, voerden ze zowel muzikale als theatrale acts uit. Op een uitzondering te na, kwamen alle leden van de groep uit de Waterstraat van Houtvenne.thumb|promofoto Waterkrekels Bijna 30 jaar later werd een zijstraat van de, ondertussen Grote Waterstraat, naar deze animatiegroep genoemd, nl: Waterkrekel.
Bijnaam Mensen uit Houtvenne dragen de bijnaam: de stekkebijters. Deze naam is te danken aan een periode waarin arme boeren op"een stek" kauwden om hun honger te stillen. In Houtvenne is er nog een Stekkestraat die hieraan herinnert. In 2015 werd toneelkring De Stekkebijters opgericht.De eerste productie werd in 2016 opgevoerd.
Economie Er zijn veel boomkwekerijen (verspreid over Houtvenne en Westmeerbeek).
Sport Voetbalclub KVC Houtvenne is aangesloten bij de KBVB en actief in de nationale reeksen. De terreinen van de club bevinden zich nabij het dorpscentrum van Houtvenne, maar wel op het grondgebied van Ramsel in buurgemeente Herselt.
In Houtvenne is er ook nog een kleine tennisclub genaamd de Lybo.
Geboren in Houtvenne Jan Baptist Verlooy (1746-1797), jurist en politicus
Nabijgelegen kernen Booischot, Begijnendijk, Ramsel, Westmeerbeek
Categorie:Plaats in Antwerpen (provincie)