Eureka is de hoofdplaats van Humboldt County in de Amerikaanse staat Californië."Find A County", National Association of Counties, online geraadpleegd op 22-12-2011. In 2010 telde Eureka 27.191 inwoners.
Eureka is de grootste Amerikaanse stad ten noorden van San Francisco die vlak aan de Stille Oceaankust ligt. De havenstad is het regionale centrum van de Californische regio North Coast voor bestuurszaken, gezondheidszorg, handel en cultuur. Eureka is, deels dankzij zijn ligging aan de Humboldt Bay, de belangrijkste havenplaats tussen San Francisco en Coos Bay in de staat Oregon.
Bovendien functioneert de stad als het hoofdkwartier van enkele natuurgebieden in haar directe omgeving. Ze ligt namelijk centraal in de streek van de kustmammoetbomen. Het oude centrum van Eureka zelf, het Old Town Historic District met enkele honderden victoriaanse huizen, is van groot architecturaal belang. Een van de beroemdste victoriaanse huizen is het in Queen Anne-stijl opgetrokken Carson Mansion.
Geschiedenis Eureka's ligging aan de Humboldt Bay, een baai van de Grote Oceaan, en in de directe omgeving van de rijke sequoiabossen zorgde ervoor dat Eureka zich in de negentiende eeuw goed kon ontwikkelen tot een welvarend havenstadje. Vanaf het midden van die eeuw kwamen er steeds meer mijnwerkers, houthakkers en vissers naar de regio. Zij hebben de oorspronkelijke wildernis grondig veranderd. Voordat Europese kolonisten zich in Eureka kwamen vestigen, woonden er al kleine groepen indianen in de streek.
Oorspronkelijke inwoners
De Wiyot-indianen leefden al duizenden jaren in de omgeving van de Humboldt Bay toen de Europese kolonisten toekwamen. De Wiyot spraken een Algische taal en waren daarmee het meest zuidwestelijke volk in Noord-Amerika met een taal uit die familie.Het Wiyot stierf in 1962 samen met zijn laatste spreker uit. De Wiyot woonden traditioneel langs de Mad River, de Humboldt Bay en de Eel River. Ze maakten manden en deden aan visserij.
Europese verkenning en goldrush Verkenning van de kust van Northern California begon al in 1579. In de daaropvolgende 300 jaar heeft men de ingang van de Humboldt-baai meermaals gemist, door de weersomstandigheden en de geografie van de baai. In 1806 maakten Russische verkenners notities over de baai. Toch duurde het nog tot 1849 eer Europeanen de baai grondig leerden kennen. In dat jaar zorgde een landexpeditie voor correcte informatie over de ligging en grootte van Californië's tweede grootste baai.Google Books, Geographic Society of the Pacific, "The Discovery of Humboldt Bay, California", p. 4-15, online geraadpleegd op 04-12-2007. Gearchiveerd op 11 september 2007. Op 13 mei 1850 werd het plaatsje Eureka aan de rand van de baai opgericht door de Union en Mendocino Exploring compagnieën.The Humboldt Bay Region 1850-1875, p. 57.
In 1848 werd er goud gevonden in de Californische Sierra Nevada, wat tot de Californische goldrush leidde. Ook in Trinity County, in het noordwesten van Californië en dicht bij Eureka, vonden prospectors goud. Om niet de moeilijke landroute langs Sacramento te moeten nemen, namen veel mijnwerkers de boot tot in de pas ontdekte Humboldt Bay. De ideale positie van Eureka aan die baai zorgde ervoor dat het stadje zich snel kon ontwikkelen tot de belangrijkste plaats in die streek. Toch domineerde Arcata nog tot 1856, vooral omdat Arcata nog dichter bij de toegangswegen naar de goudmijnen lag.Eureka: An Architectural View, p. 9.
Het stadje werd Eureka genoemd naar het Griekse woord εὕρηκα (heúrēka), dat "Ik heb het gevonden!" betekent. Die uitspraak drukte de wens van de mijnwerkers van de Californische goldrush uit. "Eureka" is tevens het officiële motto van de staat Californië. Tientallen andere plaatsen in de VS zijn naar diezelfde uitspraak genoemd.
Conflict met de inheemse bevolking De eerste Europese verkenners in de Humboldt Bay ontmoetten de Wiyot-indianen, de oorspronkelijke bewoners van de streek. In de vroegste beschrijvingen wordt vermeld dat de Wiyot er met geweld voor zorgden dat de Europeanen niet aan land konden gaan. Over het algemeen waren de Wiyot, tijdens en na de Europese kolonisatie, een vreedzame stam."Genocide and Extortion". North Coast Journal 25-02-2010, online geraadpleegd op 14-11-2011. Na 1850 werden de Wiyot al snel een kleine minderheid, met een maximumpopulatie van enkele honderden. Bovendien verhinderden de nieuwe kolonisten hen de toegang tot hun oude voedselbronnen. Hun land werd zelfs gewoon afgenomen, ondanks de pogingen van enkele overheidsbeambten en officieren om op z'n minst de vrede met de indianen te bewaren.
In het jaar 1860 vond er een slachtpartij plaats op Indian Island, in de Humboldt Bay. Een groep lokale inwoners, voornamelijk zakenlui uit Eureka, vermoordde 80 à 250 Wiyot mannen, vrouwen en kinderen. Het motief voor de aanval is nooit opgeklaard.
Een bloeiende economie thumb|Het beroemde Carson Mansion thumb|Het historische district Old Town In 1853 opende het eerste postkantoor van Eureka.Durham, D.L., California's Geographic Names: A Gazetteer of Historic and Modern Names of the State, Quill Driver Books, 1998, p. 57. . Het stadje sneed toen net haar dambordpatroon uit in de aangrenzende bossen. Het merendeel van het hout werd naar San Francisco gebracht om daar als timmerhout gebruikt te worden. Eureka trok in die periode bovendien veel houthakkers aan. In korte tijd ontwikkelde Eureka, met enorm potentieel rond de baai, zich tot een centrum voor houthak. Veel vroege immigranten verkozen houthak boven het weinig succesvolle mijnwerk. Tegen 1854 stonden zeven van de negen molens voor de verwerking van commercieel timmerhout aan de Humboldt Bay in het stadje Eureka. Er opereerden in die periode zo'n 140 schoeners op de baai om andere steden langs de oceaan van timmerhout te voorzien. Door de enorme groei van de houtindustrie kwamen er in de buurt van de baai tientallen smalspoorlijnen tot stand.
Aan de waterkant ontwikkelde er in Eureka een bloeiende handelswijk met rijk gedecoreerde Victoriaanse woningen. Ook vandaag nog telt Eureka honderden Victoriaanse huizen, waarvan de meeste grondig gerestaureerd zijn. Samen met de woningen in Arcata en Ferndale, vormen zij een belangrijk deel van het totale aantal Victoriaanse architectuur in de VS. Het uitzonderlijke Carson Mansion is misschien wel het meest spectactulaire Victoriaanse bouwwerk in het land. De villa werd in de jaren 1880 gebouwd door de beroemde architecten Newsom & Newsom in opdracht van William M. Carson, een houtmagnaat. Het oude centrum van Eureka, Old Town, is nu gerestaureerd. Eureka's Old Town werd op de National Register of Historic Places geplaatst.
Het lot van Eureka hangt sinds haar stichting samen met de Humboldt Bay, de Stille Oceaan en met de industrieën die daaraan verbonden zijn, vooral visvangst. Sinds 1851 zijn er zalmkwekerijen op de Eel River en al na zeven jaar werd er 50.000 pond gepekelde zalm per jaar verwerkt en verscheept vanuit de Humboldt-baai. Ook nu nog bestaan er visverwerkingsbedrijven aan de waterkant van Eureka. In het jaar 1858 werd het eerste schip dat in Eureka gebouwd was te water gelaten. Ten slotte, is de baai ook de locatie van grootschalige, commerciële aquacultuur van oesters.
Uitzetting van Chinese immigranten Door de toenemede immigratie uit China in de late jaren 1800 ontstond er wrevel tussen blanke kolonisten en de immigranten. In 1882 leidde dat uiteindelijk tot de Chinese Exclusion Act. Er was ook redelijk wat geweld tegen de Chinese immigranten, vooral omdat banen schaars waren. In februari 1885 werd een van de raadslieden van de stad Eureka neergeschoten in een gevecht tussen twee rivaliserende Chinese bendes. Zo'n 600 Eurekanen kwamen daarop samen en besloten om alle 480 Chinese inwoners van Chinatown in Eureka voorgoed uit te zetten."Eureka", Homepage of James W. Loewen, online geraadpleegd op 22-12-2011. Een officieuze wet van de stad Eureka bepaalde dat alle Chinezen uit de stad dienden gezet te worden en dat er geen Chinezen meer in Eureka mochten verblijven. De ordinantie werd pas in 1959 ongedaan gemaakt.
thumb|190px|left|Geïllustreerde kaart van Eureka uit 1902
"Queen City" De opening van de Northwestern Pacific Railroad in 1914 zorgde voor de eerste grote, betrouwbare landroute tussen San Francisco en Eureka. Die verbinding tussen San Francisco en het bloeiende Redwood Empire zorgde ervoor dat Eureka's bevolking in tien jaar tijd van 7.300 naar 15.000 groeide. In 1922 werd de U.S. Route 101 tussen San Francisco en de North Coast, bijgenaamd de "Redwood Highway", voltooid. De spoorweg en auto-route hebben de manier waarop mensen van en naar Eureka geraken in korte tijd drastisch veranderd. De lange en lastige postkoetsen en de soms verraderlijke stoomschepen waren verleden tijd. De Eureka Inn werd een symbool van de toegenomen toegankelijkheid van Eureka; een groot en statig hotel in Tudor Revival-stijl dat in 1922 werd opgericht. In deze periode gaf Eureka zichzelf uit trots de bijnaam "Queen City of the Ultimate West" en werd het toerisme een belangrijk bron van inkomsten.
Recente geschiedenis thumb|Kaart van de aardbeving van 9 januari 2010 Na de Tweede Wereldoorlog namen zowel de hout- als de visindustrie sterk af in Eureka. Vooral de houtindustrie was sterk afhankelijk van de conjunctuurbewegingen van de Amerikaanse economie. Daniels, Jean M., "The Rise and Fall of the Pacific Northwest Log Export Market". Forest Service Pacific Northwest Research Station General Technical Report, PNW-GTR-624, United States Department of Agriculture, februari 2005, online geraadpleegd op 16-11-2011. De Columbus Day Storm in 1962 velde veel bomen, waardoor de binnenlandse markt overstelpt raakte. Export van hout naar Japan en andere staten aan de Stille Oceaan nam snel toe. Na 1990 nam de export weer af en stegen de houtprijzen in het noordwesten van de VS, waardoor opkopers op zoek gingen naar andere handelspartners.
De lokale visserij groeide sterk in de jaren 1970 en de vroege jaren 80, waarna de vloot terug inkrimpte. Recreatieve visvangst neemt wel nog toe. De Humboldt Bay blijft een belangrijke kweekplaats voor oesters. Hoewel de oesterproductie de laatste decennia verminderd is, hebben de oesters en de oestereitjes nog steeds een economische waarde van zo'n 6 miljoen Amerikaanse dollar per jaar.
Op 10 januari 2010 vond er een aardbeving op 53 km van de kust van Eureka plaats met een magnitude van 6,5 op de Schaal van Richter. De streek ligt in een subductiezone waar drie tektonische platen interageren: de Noord-Amerikaanse Plaat, de Pacifische Plaat en de Juan de Fucaplaat. Er waren enkele stroompannes in Eureka, Arcata en de omliggende dorpen. Het was de grootste aardbeving in de streek sinds 1992.
Geografie thumb|Zicht op de Humboldt Bay en Eureka (linksboven) Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 37,5 km², waarvan 24,5 km² land en 13,0 km² water. Eureka ligt op ongeveer 3 m boven zeeniveau.
Eureka heeft een ideale ligging in de regio North Coast van Upstate California. Eureka is de stad die het midden van de Amerikaanse Stille Oceaan-kust het dichtst benadert. Bovendien is de haven in de Humboldt Bay de grootste beschermde en diepe zeehaven tussen de San Francisco Bay en Puget Sound.
Plaatsen in de nabije omgeving De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 16 km rond Eureka.
Klimaat Eureka heeft een mediterraan klimaat met koele zomers (Csb in de klimaatclassificatie van Köppen), maar neigt naar een oceanisch klimaat met milde maar regenachtige winters en koele, droge zomers. De gemiddelde temperatuur bedraagt 13°C. De hoogste vastgestelde temperatuur bedraagt 31°C, gemeten op 26 oktober 1993. De laagste temperatuur (-7°C) werd op 14 januari 1888 opgemeten. In Eureka zakt de temperatuur slechts heel zelden onder het vriespunt. Sneeuwval is ook extreem zeldzaam langs de kust.