Richilde of Richildis van Henegouwen (±1025–1086) was gravin van Bergen en Valencijn (±1040–1070), kortstondig ook van het graafschap Vlaanderen (1067–1070). Van 1070 tot ±1075 was ze regentes namens haar minderjarige zonen Arnulf III van Vlaanderen en Boudewijn II van Henegouwen.
Leven
Uit verschillende bronnen is bekend dat Richildis een dochter was van Reinier van Hasnon en een onbekende dochter van Boudewijn IV van Vlaanderen. Soms wordt ze beschouwd als een telg van het Huis Eguisheim, omdat ze een zuster zou zijn van paus Leo IX,Sigeberti Continuatio Aquicinctina: Richeldem (...) que erat de sanguine imperiali et soror sancti Leonis pape noni maar dit is onmogelijk wegens chronologie. De info dat ze zijn oomzegger was, is waarschijnlijker.De Annales Hanoniae noemen haar een neptis van paus Leo. In dat geval was een onbekende zoon/dochter van Lambert I van Leuven of Boudewijn IV van Vlaanderen getrouwd met een onbekende broer/zus van paus Leo.
Omstreeks 1040 trouwde ze met Herman I van Bergen en Valencijn, maar deze overleed al in 1050. Op aandrang van Boudewijn V van Vlaanderen en ondanks bloedverwantschap vroeg Boudewijn VI van Vlaanderen haar ten huwelijk (1051). De Kerk sloeg het echtpaar in de ban en pas in 1056, na het aantreden van paus Victor II, kregen ze een dispensatie voor hun huwelijk. Boudewijn VI werd hierdoor graaf-gemaal over haar graafschappen. In 1067 werd Boudewijn ook graaf van Vlaanderen.
In juli 1070 stierf Boudewijn. Richilde werd regentes, in afwachting totdat haar zoon Arnulf meerderjarig was. Om haar positie te versterken, trouwde Richilde een derde maal. Haar schoonzus Mathilde was getrouwd met Willem de Veroveraar. Een van zijn rijkste vazallen was Willem FitzOsbern. Richilde en deze Willem trouwden aan het einde van 1070. Dit was tegen de zin van de adel die vreesde dat Richilde en Willem zich te veel zouden mengen in de bestuurszaken. Een deel van de adel wendde zich tot Robrecht "de Fries". Deze trok door Vlaanderen en werd er binnengehaald als de nieuwe graaf. Richilde verzocht Filips I van Frankrijk om het erfrecht van Arnulf op Vlaanderen te verdedigen, maar Robrecht versloeg het Frans-Henegouwse leger in de Slag bij Kassel (1071). Richilde werd gevangengenomen, Willem en Arnulf sneuvelden. De koning erkende Robrecht als nieuwe graaf van Vlaanderen.
Na haar vrijlating trok Richilde naar het prinsbisdom Luik, reeds haar leenheer inzake Valencijn, en bracht een bijkomende in-leen-opdraging van Bergen met alle wereldlijke en kerkelijke aanhorigheden.Charles Verlinden (1932). Souveraineté flamande et souveraineté hennuyère à Douai à la fin du XIe siècle, p. 6-8. Dietwin droeg deze bezittingen zelf op aan Godfried III van Lotharingen. Samen bemiddelden ze dat Robrecht Bergen en Valencijn ontruimde ten voordele van Richilde (najaar 1071). Voor de Oosterbant, gelegen buiten het Heilige Roomse Rijk, konden ze geen oplossing afdwingen. Daarom wou Richilde zelf ten strijde trekken, maar Robrecht was haar voor en vernietigde haar leger te Broqueroie (1072).
Vóór 1076 werd Boudewijn II van Henegouwen meerderjarig verklaard. In 1082 ondernam Richilde een bedevaart naar Rome. Op de terugweg werd ze gewaarschuwd dat Arnold I van Chiny haar wilde schaken. Ze kreeg een onderkomen in de Sint-Hubertusabdij en reisde verder toen het gevaar geweken was. Ze overleed op 15 maart 1086. Samen met haar tweede echtgenoot Boudewijn had ze de abdij van Hasnon heropgebouwd om er samen begraven te worden.
Nageslacht
Uit haar eerste huwelijk zijn drie kinderen bekend, zie Herman I van Bergen. Uit haar huwelijk met Boudewijn VI van Vlaanderen ontsproten: Arnulf III van Vlaanderen Boudewijn II van Henegouwen (misschien) Gilbert van Gent, gehuwd met Alicia van Montfort
Categorie:Graaf van Henegouwen Categorie:Graaf van Vlaanderen Categorie:Huis der Reiniers