Filips II, bijgenaamd August(us) (Parijs, 21 augustus 1165Radulphus de Diceto, Ymagines Historiarum s.a. 1165 (= Historiæ Anglicanæ Scriptores, X, Londen, 1652, col. 527: Regina Francorum peperit filium quem vocavit Philippum), Willem van Tyrus, Historia rerum in partibus transmarinis gestarum XXII 4 (... Francorum rex, ... Ludovicus, ...; filio uno superstite et haerede, Philippo nomine, ex Ala regina, filia Theobaldi senioris, ...), Willem van Nangis, Chronicon s.a. 1165 (= (ed.), Collection des mémoires relatifs à l'histoire de France: depuis la fondation de la monarchie française jusqu'au 13e siècle, XIII, Parijs, 1825, p. 44: un des jours d'août, jour de dimanche, dans l'octave de l'Assomption de sainte Marie … un fils … Philippe), Giselbert van Bergen, Chronicon Hanoniense s.a. 1165 (= (ed.), Monumenta Germaniae Historica, Scriptores XXI, Hannover, 1869, p. 515: Ludovicus rex itaque de Ala regina filium habuit Philippum). – Mantes-la-Jolie, 14 juli 1223Necrologium van Sainte-Chapelle (Obituaires de Sens Tome I.2, p. 819: II Id Jul … domini Philippi regis Francie), Willem van Nangis, Chronicon s.a. 1223 (= (ed.), Collection des mémoires relatifs à l'histoire de France: depuis la fondation de la monarchie française jusqu'au 13e siècle, XIII, Parijs, 1825, p. 131: En effet, le roi Philippe, accablé depuis long-temps d'une fièvre quarte, ô douleur! termina son dernier jour à Mantes, la veille des ides de juillet, après avoir mis toutes ses affaires en bon ordre. Le lendemain il fut enterré avec honneur dans le monastère de Saint-Denis en France). Gearchiveerd op 9 juli 2023.) was de zevende koning uit het huis Capet. Hij was een zoon van Lodewijk VII en Adelheid van Champagne.
Hij kreeg de bijnaam "Augustus" van de monnik RigordRigord, Gesta Philippi Augusti proloog (= (ed.), Œuvres de Rigord et de Guillaume Le Breton, I, Parijs, 1882, p. 6). , Histoire de France, VI, Parijs, 1867, p. 234. nadat hij in juli 1185 (Verdrag van Boves) de graafschappen Artesië, Valois, Amiens en een groot deel van de Vermandois, Philippe Auguste. La naissance de l'État monarchique, Parijs, 2002, pp. 32, 34. aan het kroondomein had toegevoegd (hierbij zou "Augustus" verwijzen naar de Romeinse keizers omwille van de enorme gebiedsuitbreiding) en eveneens omdat hij in de maand augustus was geboren., Histoire de France, VI, Parijs, 1867, p. 234. Gearchiveerd op 8 april 2023.
Kapelaan en biograaf van Filips II, Willem de Bretoen, noemt hem "Filips de Grootmoedige" (Philippus Magnanimus)Willem de Bretoen, Chronicon 18, 20-25 (= (ed.), Œuvres de Rigord et de Guillaume Le Breton, I, Parijs, 1882, pp. 180-181). in zijn tussen 1214 (slag bij Bouvines: confrontatie tussen Franse koning en Engelse koning Filips II met steun van Duitse Rijk en Vlaanderen) en 1224 geredigeerde Chronicon. Deze kroniek is een voortzetting van deze van Rigord die Filips II hem had gevraagd op te kuisen, omdat hij deze laatste minder lovend vond dan hij wenste.
Filips Augustus blijft een van de meest bewonderde en bestudeerde vorsten van middeleeuws Frankrijk, niet alleen omwille van zijn lange regering, maar ook omwille van zijn belangrijke militaire overwinningen en zijn belangrijke bijdrage aan het bevestigen en versterken van de koninklijke macht die aldus een einde maakte aan het feodale systeem.
Filips Augustus is de eerste koning die in documenten, sporadisch vanaf 1190, officieel vanaf 1204, Rex Franciæ ("koning van Frankrijk") in plaats van Rex Francorum ("koning der Franken") gebruikt., Politique et histoire au Moyen Âge, Parijs, 1981, p. 158 (a). Men moet er evenwel op wijzen dat de verdragen en vredesovereenkomsten gesloten tussen vazallen of bondgenoten en het koninkrijk Frankrijk zonder uitzondering spreken van Philippus rex Francorum ("Filips, koning der Franken") in tegenstelling tot bijvoorbeeld Richardus rex Angliæ ("Richard, koning van Engeland"), maar eerder als Heinrich rex Romanorum ("Hendrik, koning der Romeinen") voor de Duitse keizer.
Regering Het begin: een snelle bevestiging (1179-1189) Koning op vijftien jaar thumb|Filips, bijgenaamd "Godgeschonken" (Dieudonné), wordt door de Hemel aan zijn ouders geschonken (Grandes Chroniques de France, ca. 1270, Parijs, Bibliothèque Sainte-Geneviève).
De geboorte van Filips Augustus, in 1165, werd door de koninklijke familie als een mirakel onthaald. In feite wachtte Lodewijk VII sinds meer dan dertig jaar op een erfgenaam en het was zijn derde echtgenote, Adelheid van Champagne, die hem uiteindelijk de zo lang verhoopte zoon schonk. Dit was dan ook de reden waarom de toekomstige koning Filips II de bijnaam "Godgeschonken" (Dieudonné) kreeg., Le passé à l'épreuve du présent, Parijs, 2008, p. 212, p. 228. Hij werd een dag na zijn geboorte gedoopt in de kapel Saint-Michel van het Palais de la Cité te Parijs door bisschop Maurice de Sully in de aanwezigheid van drie dooppeters en drie doopmeters.Historia gloriosi regis Ludovici VII s.a. 1165 (ed.), Recueil des historiens des Gaules et de la France, XII, Parijs, 18782, p. 133. Vgl. , Le palais de la Cité, Du Palais des rois de France au Palais de Justice, Parijs, 2011, p. 28. Gearchiveerd op 18 april 2023.
Lodewijk VII, die door ziekte niet meer in staat was te regeren, dacht in het voorjaar van 1179, net zoals de eerste Capetingische koningen sinds Hugo Capet dat hadden gedaan, zijn zoon met de kroon te associëren om hem vervolgens op 28 juni 1180 de macht over te laten. Maar de ceremonie van de zalving werd uitgesteld, omdat de dertienjarige Filips tijdens een jachtpartij verdwaald was geraakt en toen men hem terugvond ernstig ziek en zelfs in levensgevaar bleek te zijn.Rigord, Gesta Philippi Augusti (= (ed.), Recueil des historiens des Gaules et de la France, XII, Parijs, 18772, p. 5). Gearchiveerd op 17 april 2023. De gezondheidstoestand van de prins was voldoende ernstig voor Lodewijk VII om – ondanks zijn eigen zwakke gezondheid – naar Engeland af te reizen om er te bidden bij het graf van Thomas Becket,, Les Capétiens (888-1328), Parijs, 2001, p. 239. de in 1170 vermoorde aartsbisschop van Canterbury die was uitgegroeid tot een wonderdoende heilige., Paris, 1200, Parijs, 2006, p. 120.
Volledig hersteld werd Filips op 1 november 1179 door zijn oom, aartsbisschop Willem met de Witte Handen, te Reims gezalfd tot medekoning.Rigord, Gesta Philippi Augusti 4 (= (ed.), Œuvres de Rigord et de Guillaume Le Breton, I, Parijs, 1882, pp. 12-13), Roger van Hoveden, Chronica s.a. 1179 (= (ed.), Chronica magistri Rogeri de Houedene, II, Londen, 1869, pp. 193-194), Radulphus van Diceto, Ymagines Historiarum s.a. 1179 (= (ed.), Radulfi de Diceto decani Lundoniensis opera historica, I, Londen, 1876, pp. 438-439), Giselbert van Bergen, Chronicon Hanoniense s.a. 1179 (= (ed.), Monumenta Germaniae Historica, Scriptores XXI, Hannover, 1869, p. 528), Historia regum Francorum (= (ed.), Recueil des historiens des Gaules et de la France, XII, Parijs, 1877², p. 221), Chronicon anonymum Laudunense (= (ed.), Recueil des historiens des Gaules et de la France, XIII, Parijs, 1869², p. 683). (introd. ed.), Catalogue des actes de Philippe-Auguste, Parijs, 1856, p. LXIX, , The Government of Philip Augustus: Foundations of French Royal Power in the Middle Ages, Berkeley - Los Angeles - Oxford, 1986, pp. 3, 6. Om aan de greep van zijn moeder en ooms van moederskant te ontsnappen, benaderde hij zijn peter Filips van de Elzas, graaf van Vlaanderen, die hem zijn nicht Isabella van Henegouwen ten huwelijk schonk. Op 28 april 1180 zegende bisschop Roger van Laon het huwelijk van de jonge echtelieden in de Abdij van Arrouaise in de buurt van Bapaume in. Isabella, dochter van Boudewijn V van Henegouwen, bracht als bruidsschat het graafschap Artesië met zich mee. Op Hemelvaartsdag (29 mei 1180) in de Abdij van Saint-Denis te Parijs, werd zijn echtgenote Isabella tot koningin van Frankrijk gekroond, door de aartsbisschop van Sens, Guido I van Noyers, opvolger van Willem met de Witte Handen, tot grote ergernis van deze laatste, die Guido van usurpatie van zijn bevoegdheden beschuldigde., Histoire de France, depuis les temps les plus reculés jusqu'en 1789, III, Parijs, 1855, p. 506.
Vervolgens tekende hij op 28 juni 1180, drie maanden voor het overlijden van zijn vader, het Verdrag van Gisors met Hendrik II van Engeland. Deze twee zaken versterkten de positie van de jonge koning tegenover de huizen van Vlaanderen en Champagne., The Government of Philip Augustus: Foundations of French Royal Power in the Middle Ages, Berkeley - Los Angeles - Oxford, 1986, pp. 16-17. thumb|300px|Het koninkrijk Frankrijk in 1180, volgens de Franse historici.
Met het overlijden van zijn vader op 18 september 1180, werd Filips op vijftienjarig leeftijd de enige koning. Geconfronteerd met de verzwakking van de koninklijke macht, deed Filips zich al snel kennen als aan de uitdaging gewaagd. Op het vlak van intern beleid in het kroondomein, stond een van zijn eerste beslissingen volledig in tegenstelling tot de door zijn vader gevolgde politiek, namelijk de uitzetting van de joden en de confiscatie van hun goederen, La France de Philippe Auguste. Le temps des mutations, in Actes du Colloque organisé par le CNRS (Paris, 29 septembre - 4 octobre 1980), Parijs, 1982, p. 46. (17 april 1182Rigord, Gesta Philippi Augusti (= (ed.), Recueil des historiens des Gaules et de la France, XII, Parijs, 18772, pp. 9-10). Gearchiveerd op 20 april 2023.) die afstak tegen de bescherming die Lodewijk VII was overeenkomen met de joodse gemeenschap., Histoire littéraire de la France, XIV, Parijs, 1817, p. 85. De officiële reden die hiervoor werd opgegeven, wees de joden aan als verantwoordelijk voor verschillende calamiteiten maar het werkelijke doel was vooral de koninklijke schatkist terug te vullen, hetgeen ook nodig was aan het begin van zijn regering., The Government of Philip Augustus: Foundations of French Royal Power in the Middle Ages, Berkeley - Los Angeles - Oxford, 1986, p. 29. Gearchiveerd op 9 juli 2023. Deze maatregelen, overigens populair bij het volk, zouden niet van blijvende duur zijn: het verbod voor joden om het Franse grondgebied te betreden (om te beginnen al moeilijk om af te dwingen) werd in 1198 opgeheven, en de verzoenende houding die Lodewijk VII had aangenomen werd weldra weer de norm. Desalniettemin veroordeelde paus Innocentius III enkele activiteiten van joden in Frankrijk en spoorde Filips Augustus in de brief Etsi non displiceat in 1205 aan om hen te straffen om zijn toewijding aan zijn christelijk geloof te tonen (in het latijn: "in eorum demonstret persecutione fervorem quo fidem prosequitur Christianam").Innocentii III Romani pontificis Regestorum sive Epistolarum, VI, p. 503.
Een hele hoop rivaliteiten
Sinds 1181 was het conflict met zijn kroonvazallen weer opgeflakkerd, onder leiding van de graaf van Vlaanderen, Filips van de Elzas, met wie Filips in onmin was geraakt. Hij slaagde er evenwel in de ambities van de graaf te verhinderen door de allianties die deze laatste had afgesloten met de landgraaf van het Brabant, Godfried van Leuven en de aartsbisschop van Keulen, Filips I van Heinsberg op te breken., The Government of Philip Augustus: Foundations of French Royal Power in the Middle Ages, Berkeley - Los Angeles - Oxford, 1986, p. 18. Gearchiveerd op 9 juli 2023. In juli 1185, bevestigde het Verdrag van Boves aan de koning het bezit van de Vermandois, van het graafschap Artesië et het graafschap Amiens., Histoire de France: des origines à 1970, Parijs, 1971, p. 99.