Station Bergen (Frans: ) is het hoofdstation van Bergen (Frans: Mons), bij de zuidgrens van België. Het is in 1841 geopend langs spoorlijn 96 (Brussel - Bergen - Quévy) en bedient ook lijn 97 naar Quiévrain en lijn 118 naar La Louvière, die enkele jaren later in bedrijf kwamen. Met Frankrijk, op twaalf kilometer afstand, was er geen verbinding, maar vanaf de opening van het huidige gebouw stopt hier de Ouigo tussen Brussel-Zuid en Gare du Nord (Parijs).
Het huidige gebouw, naar ontwerp van Santiago Calatrava, is op 19 december 2024 in gebruik genomen. Voorlopers dateren uit 1841, 1874 en 1947. De totstandkoming is controversieel vanwege de onregelmatigheden, de kosten die minstens het dertienvoudige van de begroting zijn, en de verdubbeling van de bouwtermijn. Het 'megalomane project' heeft bijna een half miljard euro gekost, wat ten koste ging van andere werken in Wallonië, terwijl het station op de ranglijst van reizigersaantallen in 2024 slechts op nummer 16 staat. De uitvoering en vorm oogsten lof: majestueus, gracieus, elegant en vloeiend. Het maakt een verbinding tussen de historische stad en het bedrijvenpark aan de westzijde dat tegelijk met het station is gerealiseerd.
Eerdere gebouwen thumb|Het station omstreeks 1870 thumb|Het station omstreeks 1910 thumb|Stationsgebouw van 1952, gesloopt in 2013 Een eerste stationsgebouw werd opgetrokken in 1841, toen Bergen door de aanleg van de latere spoorlijn 96 verbonden werd met het Belgische spoorwegnet. Het stond tussen de overige bebouwing van het Place Léopold dat het voorplein is van de latere stations. Vanwege de explosieve groei van het railverkeer in de 19e eeuw werd het al in 1874 vervangen door een station van bijna tweehonderd meter lang. In de Tweede Wereldoorlog werd het op 10 mei 1944 vernietigd door een bombardement van de Amerikaanse luchtmacht en van 1947 tot 1952 werd er gewerkt aan een opvolger in wederopbouwstijl. Naar de Bergense architect René Panis stond dit gebouw informeel bekend als het Panis-station. Ondanks protest werd het in 2013 gesloopt en het hele stationscomplex is tot in 2024 in verbouwing geweest, waarbij een tijdelijk station opgetrokken werd uit containers. Dit werd niet als echt station beschouwd, zodat het huidige station het vierde is.
Huidig station Ontwikkeling miniatuur|Traverse, 2025|alt=De stationstraverse is monumentaal. Glad afgewerkte betonnen driehoeksvormen omvatten glas waardoor veel daglicht binnenvalt. Het wekt de indruk van een moderne kathedraal.
In 2001 werd een samenwerkingsovereenkomst gesloten tussen de stad Bergen en de NMBS waaruit een ontwerpcompetitie voortkwam, maar geen van de inzendingen voldeed aan de eisen. Uit een haalbaarheidsstudie uit 2004 kwam een nieuwe omschrijving van de gewenste werken en een kostprijsraming van 44,77 miljoen euro. Men voorzag minder sporen, een traverse met trappen en liften naar de perrons, aanleg van een parking en een herontwerp van het stationsgebouw. Voor deze nieuwe opdracht lanceerde Eurogare in 2006 een nieuwe competitie. De jury onder voorzitterschap van burgemeester Elio Di Rupo gaf de opdracht aan de Spaanse architect Calatrava en zijn ontwerp met onder meer een voetgangersbrug.Derrière la gare de Mons, l'ombre d'Elio Di Rupo, 15 december 2020, RTBF
Op 12 oktober 2006 gunde Eurogare de opdracht aan Calatrava. De voltooiing was gepland voor 2015 toen Bergen Culturele hoofdstad van Europa was, maar door toevoeging van bij-akten in mei 2010 en mei 2018 groeide de opdracht uit tot een grootschalige herinrichting van de omgeving, wat eigenlijk een nieuwe overheidsopdracht had moeten zijn. Onder andere door het faillissement van een van de aannemers en conflicten met onderaannemers heeft de bouwwerf vele maanden stilgelegen en is de voltooiing meermaals uitgesteld. De oorspronkelijke kostprijs voor het nieuwe station was berekend op 37 miljoen euro, maar begin 2023 werd het totale project geschat op 340 miljoen. De kostenraming steeg echter verder: vanwege de herinrichting, de tegenvallers en gestegen materiaalkosten werd het station bij de opening eind 2024 geschat op 480 miljoen euro. De vertraging en de kostenoverschrijding hebben ertoe geleid dat het Federaal Parlement van België op 3 juni 2021 het Rekenhof opdracht gaf tot een onderzoek. In september 2022 werd het rapport gepubliceerd.Kamer vraagt onderzoek Rekenhof naar renovatie station Bergen, Knack, 3 juni 2021Modernisering en inrichting van de site en de gebouwen van het station van Bergen, Rekenhof Het wijst op concurrentievervalsing ten voordele van Calatrava en onduidelijkheden over de geëxplodeerde kostprijs. Het laakt ook de ondoorzichtigheid: zelfs het Rekenhof kreeg geen inzage in alle documenten. Verantwoordelijk minister Georges Gilkinet noemde het project in 2023 megalomaan en het rapport vernietigend.
Voor investeringen in het Belgische spoor geldt een 60/40 verdeelsleutel tussen Vlaanderen en Wallonië. Daardoor gingen de kostenoverschrijdingen ten koste van Waalse infrastructuur, waaronder het Gewestelijk Expresnet. Zelfs de vernieuwing van bovenleidingen moest uitgesteld worden, wat volgens de minister mede tot verminderde stiptheid van de treinenloop leidde.
Gebouw De buitenkant van het gebouw is grotendeels wit, een merkteken van Calatrava. De Standaard noemt het gebouw gracieus en vergelijkt de zwevende stationstraverse met een gestroomlijnde TGV. De spectaculaire luifels boven de trappenpartijen en de geometrische patronen van de buizenconstructies oogsten lof.
Voor de trappen en perrons is Portugees marmer gebruikt, de traverse heeft een vloer van Belgisch blauwsteen. Met zijn reuzenschaal en ongeremd materiaalgebruik had het zo uit de jaren 90 kunnen komen en past het misschien niet in de huidige tijd volgens de krant. Onder het gebouw loopt een busbaan met aan weerszijden haltes. Ook hier wordt de afwerking geroemd: ovale banken van licht hout, pijlers van geschuurd beton en wanden bekleed met metaalplaten.
Treindienst Nog niet in de tabel opgenomen: de Ouigo van Brussel-Zuid naar het Gare du Nord (Parijs).
Foto's containerstation en station in aanbouw
Reizigerstellingen De grafiek en tabel geven aan hoeveel instappende reizigers de NMBS telde van 1979 tot 2023.
In 2008, 2010, 2011 en 2021 werd er niet geteld op de Belgische perrons; in dat laatste jaar was dat vanwege de coronacrisis in België.
Tabel: aantal instappende reizigers station Bergen Weekdag Zaterdag Zondag 1977 12 149 3 411 2 939 1978 12 000 3 400 2 500 1979 12 587 3 359 2 873 1980 11 423 3 500 3 000 1981 12 289 3 835 3 757 1982 10 188 3 849 3 656 1983 11 308 2 347 2 900 1984 10 265 2 569 2 602 1985 10 437 2 608 2 735 1986 9 005 2 363 2 184 1987 10 224 2 393 2 636 1988 8 785 3 314 2 405 1989 8 071 2 861 2 239 1990 8 205 1 751 1 713 1991 8 194 2 368 2 015 1992 9 191 2 350 2 485 1993 7 336 1 824 1 881 1994 9 392 2 742 2 740 1995 7 129 2 016 1 374 1996 7 574 2 297 1 874 1997 7 884 2 293 1 759 1998 8 738 2 446 2 110 1999 8 963 1 885 1 463 2000 9 200 2 258 1 860 2001 8 758 1 922 1 954 2002 9 367 2 614 2 114 2003 7 652 2 108 1 968 2004 8 916 2 390 2 248 2005 9 996 2 944 2 556 2006 10 113 2 672 2 150 2007 10 387 3 178 2 597 2008 - - - 2009 8 556 1 779 1 522 2010 - - - 2011 - - - 2012 7 633 1 915 1 488 2013 9 956 1 521 1 653 2014 9 434 2 404 2 030 2015 8 997 3 747 3 517 2016 8 698 3 518 2 765 2017 8 502 3 432 3 015 2018 9 273 4 145 2 434 2019 9 820 3 839 2 498 2020 6 475 2 328 1 913 2021 - - - 2022 8 923 3 304 2 760 2023 9 399 5 160 4 559 2024 9 676 3 615 3 276
Categorie:Bouwwerk in Bergen (België) Bergen