De Zilveren Griffel hoort met de Gouden Griffel tot de belangrijkste literatuurprijzen voor Nederlandstalige jeugdliteratuur. De Zilveren Griffels, de prijs voor de best geschreven kinderboeken van het afgelopen jaar, worden ieder jaar rond juni door de CPNB uitgereikt samen met de Zilveren Penselen, de prijs voor de best geïllustreerde kinderboeken van dat jaar.
Geschiedenis De Gouden Griffel wordt sinds 1971 elk jaar door de CPNB tijdens de Nederlandse Kinderboekenweek uitgereikt aan het best geschreven kinderboek dat in het voorafgaande jaar verschenen is. Van 1954 tot en met 1970 werd jaarlijks één boek bekroond, het Kinderboek van het jaar. Sindsdien kunnen Griffels in meerdere categorieën en aan meerdere auteurs worden toegekend. Terwijl voor de Gouden Griffel uitsluitend oorspronkelijk Nederlandstalig werk in aanmerking komt, kan de Zilveren Griffel ook worden toegekend aan vertalingen.
Tot 2022 werden door de jury's van beide prijzen ook eervolle vermeldingen, Vlag en Wimpels, bekend gemaakt. In 2022 werden deze vervangen door de Bronzen Griffels en Penselen, die na een jaar ook weer werden afgeschaft.
Verbreding van de prijs Naast de Griffels en Penselen werden sinds 1997 door de CPNB ook Gouden en Zilveren Zoenen toegekend aan de beste boeken voor kinderen vanaf twaalf jaar. Deze prijzen voor genoemde leeftijdscategorie werden in 2011 vervangen door de Gouden Lijst. In 2019 werd, met het verdwijnen van de Gouden Lijst, de opzet van de Griffels en Penselen door de CPNB verbreed met een leeftijdscategorie van twaalf- tot vijftienjarigen. Hiermee wil de CPNB het belang van leesbevordering van deze groep jongeren onderstrepen.
Daarnaast kan de Zilveren Griffeljury, samen met de jury van het Zilveren Penseel, ook een Boekensleutel toekennen aan een bijzonder boek. Deze prijs wordt niet jaarlijks toegekend. In 1979 werd de Boekensleutel voor het eerst uitgereikt aan Virginia Allen Jensen voor Wat is dat?, in 2019 is deze prijs voor het laatst uitgereikt aan Ted van Lieshout voor Ze gaan er met je neus vandoor.
Gelauwerden
2026 Spot van Suzanne Weterings, met illustraties van Fleur van der Weel (tot 6 jaar) Ik ben Guus van Anke Kranendonk, met illustraties van Marijke Klompmaker (vanaf 6 jaar) Maantje verhuist de zee van Sjoerd Kuyper, met illustraties van Sanne te Loo (vanaf 6 jaar) Waarom Anansi de oceaan overstak van Henna Goudzand Nahar, met illustraties van Jeska Verstegen (vanaf 6 jaar) Kiezel van Bouwien Jansen, met illustraties van Sanne te Loo (Luitingh-9 tot 12 jaar) Krekel van Annet Schaap, met illustraties van Annet Schaap (9 tot 12 jaar) Mijn broer is een baas door Jenny Jägerfeld, vertaald door Mijke Hadewey van Leersum (9 tot 12 jaar) Albatros van Yorick Goldewijk, met illustraties van Martijn van der Linden (12 tot 15 jaar) Properzia van Jean-Claude van Rijckeghem (12 tot 15 jaar) De Kat van Floortje Zwigtman, met illustraties van Andrea Kruis (Informatief) Ben je vergeten dat babygeitjes bestaan? van Pim Lammers, met illustraties van Nadia Meezen (Poëzie) Plassen op schrikdraad van Simon van der Geest, met illustraties van Karst-Janneke Rogaar (Poëzie)
2025 Een ongelofelijk grote, ongelofelijk gevaarlijke leguaan van Pim Lammers, met illustraties van Natascha Stenvert (tot 6 jaar) Vogel en Beer – De picknick en andere verhalen van Jarvis, vertaald door Tjibbe Veldkamp (tot 6 jaar) kip en kat van Margreet de Heer (6 tot 9 jaar) Roversjong van Jef Aerts, met illustraties van Martijn van der Linden (6 tot 9 jaar) De zomer die alles was van Mariska Overman, met illustraties van Esther Leeuwrik (9 tot 12 jaar) De lijst van Violet Sopjes van David Vlietstra, met illustraties van Yoko Heiligers (9 tot 12 jaar) Patina van Jason Reynolds, vertaald door Maria Postema (9 tot 12 jaar) Welkom thuis, chrononauten van Dirk Weber (12 tot 15 jaar) Oever van Ludwig Volbeda (12 tot 15 jaar) De wonderverteller van Lida Dijkstra, met illustraties van Djenné Fila (informatief), ook bekroond met de Gouden Griffel Slimmer dan je denkt van Lotte Stegeman, met illustraties van Mark Janssen (informatief) Het onvergetelijke verhaal van Reinaert de vos van Maria van Donkelaar & Martine van Rooijen, met illustraties van Wendy Panders (Poëzie)
2024 De restjes van de zon - Edward van de Vendel, met illustraties van Jet Parent (tot 6 jaar) Vuurtorenbeer - Mathilde Stein, met illustraties van Piet Grobler (6 tot 9 jaar) De jongen die van de wereld hield - Tjibbe Veldkamp, met illustraties van Mark Janssen (9 tot 12 jaar) Zebedeus en het ganzenbord van Wisse - Koos Meinderts (9 tot 12 jaar) Het kleine heelal - Annejan Mieras (9 tot 12 jaar), ook bekroond met de Gouden Griffel Pardalita - Joana Estrela, zij won ook een Zilveren Penseel voor dit boek, vertaald door Finne Anthonissen (12 tot 15 jaar) De spin en de sleutel - Anna Woltz (12 tot 15 jaar) De reis van Manie Schaafijs - Zindzi Zevenbergen, met illustraties van Hedy Tjin (informatief) Een slijmzoen van je oma - Matthijs Meeuwsen, met illustraties van Paco Vink (informatief) Paddenstoel & co - Geert-Jan Roebers, voor de illustraties won Wendy Panders een Zilveren Penseel (informatief) Gelukkig en blij - Edward van de Vendel, met illustraties van Martijn van der Linden (poëzie) Nog lang geen later - Kees Spiering, met illustraties van Jeska Verstegen (poëzie) 2023 Heksje Hazel - Phoebe Wahl, vertaald door Nicolette Hoekmeijer (tot 6 jaar) Schildpad en ik - Marit Törnqvist (tot 6 jaar) Misjka - Edward van de Vendel en Anoush Elman, met illustraties van Annet Schaap (6 tot 9 jaar), ook bekroond met de Gouden Griffel Pluk en Pluis. De weg naar terug - Mathilde Stein (6 tot 9 jaar) De kaarten van madame Petrova - Marjolijn Hof, met illustraties van Annette Fienieg (9 tot 12 jaar) Kinderen van het drijfzand - Efua Traoré, vertaald door Tjalling Bos (9 tot 12 jaar) De zoon van de berentemmer - Xavier-Laurent Petit, vertaald door Leny van Grootel (12 tot 15 jaar) Patroon - Marco Kunst (12 tot 15 jaar) Briljante planten - Geert-Jan Roebers, met illustraties van Margot Westermann (informatief) Vandaag houd ik mijn spreekbeurt over de anaconda - Bibi Dumon Tak, met illustraties van Annemarie van Haeringen (informatief) Applaus voor mijn vinger- Erik van Os, met illustraties van Jan Jutte (poëzie) Heel de wereld wordt wakker. Het beste van de moderne kinderpoëzie in 333 gedichten - Jaap Robben, met illustraties van Sebastiaan Van Doninck (poëzie)
2022 Een zee van liefde - Pieter Gaudesaboos (tot 6 jaar) Het geluk van Schildpad – Tiny Fisscher (tot 6 jaar) Toen Rups een vlinder werd - Bette Westera en Naomi Tieman (6 tot 9 jaar) Ik praat als een rivier – Jordan Scott, vertaald door Edward van de Vendel (6 tot 9 jaar) Films die nergens draaien – Yorick Goldewijk (9 tot 12 jaar), ook bekroond met de Gouden Griffel Lennox en de gouden sikkel - Zindzi Zevenbergen (9 tot 12 jaar) De tunnel – Anna Woltz (12 tot 15 jaar) Let goed op – Jason Reynolds, vertaald door Maria Postema (12 tot 15 jaar) Viruswereld – Marc ter Horst (informatief) Rekenen voor je leven - Edward van de Vendel en Ionica Smeets (informatief) Alle wensen van de wereld – Rian Visser (poëzie)
2021 Edward van de Vendel voor Er lag een trommeltje in het gras (Tot zes jaar), met illustraties van Sanne te Loo Tjibbe Veldkamp voor Maar eerst ving ik een monster (Tot zes jaar), met illustraties van Kees de Boer Jowi Schmitz voor Beste broers (Van zes tot negen jaar), met illustraties van Chuck Groenink Catharina Valckx voor Die kleine is Don, de lange is Sjon (Van zes tot negen jaar) Pieter Koolwijk voor Gozert (Van negen tot twaalf jaar), met illustraties van Linde Faas, ook bekroond met de Gouden Griffel. Lucy Strange voor Ons kasteel aan zee (Van negen tot twaalf jaar) Davide Morosinotto voor Twee fonkelrode sterren in de blinkend witte sneeuw (Van twaalf tot vijftien jaar) Benny Lindelauf voor Hele verhalen voor een halve soldaat (Van twaalf tot vijftien jaar). Voor zijn illustraties won Ludwig Volbeda het Gouden Penseel en een Zilveren Penseel Ted van Lieshout voor De gemene moord op Muggemietje (Poëzie) Jan Paul Schutten voor Wonderbos (Informatief), met illustraties van Medy Oberendorff Edward van de Vendel voor Gloei (Informatief). Voor zijn illustraties won Floor de Goede een Zilveren Penseel
2020 Jan Jutte voor Tijger (Tot zes jaar) Koos Meinderts voor De man met de zeegroene ogen (Tot zes jaar), met illustraties van Sanne te Loo Bette Westera en Sylvia Weve voor Dit is geen Cobra (Van zes tot negen jaar) Wouter Klootwijk voor Naar de overkant (Van zes tot negen jaar), met illustraties van Enzo Pérès-Labourdette Dolf Verroen voor Niemand ziet het (Van negen tot twaalf jaar), met illustraties van Charlotte Dematons Simon van der Geest voor Het werkstuk – of hoe ik verdween in de jungle (Van negen tot twaalf jaar), met illustraties van Karst-Janneke Rogaar Sjoerd Kuyper voor Bizar (Van twaalf tot vijftien jaar) Neal Shusterman en Jarrod Shusterman voor Dor (Van twaalf tot vijftien jaar). Vertaald door Lydia Meeder Bette Westera voor Uit elkaar (Poëzie), ook bekroond met de Gouden Griffel. Voor haar illustraties won Sylvia Weve een Zilveren Penseel Edward van de Vendel voor Wat je moet doen als je over een nijlpaard struikelt (Poëzie). Voor zijn illustraties kreeg Martijn van der Linden een Zilveren Penseel Annemiek de Groot, Roos Jans, Juul Lelieveld en Liesbeth Rosendaal voor Toen het oorlog was, 1939-1945 (Informatief), met illustraties van Irene Goede Floortje Zwigtman voor Het geheime boek van Sinterklaas (Informatief), met illustraties van Sassafras De Bruyn 2019 Mac Barnett voor De wolf, de eend en de muis (Tot zes jaar), met illustraties van Jon Klassen. Vertaler: Edward van de Vendel Oliver Jeffers voor Die eland is van mij (Tot zes jaar). Vertaler: Berd Ruttenberg Dolf Verroen voor Droomopa (Van zes tot negen jaar), met illustraties van Charlotte Dematons Edward van de Vendel voor Vosje (Van zes tot negen jaar). Marije Tolman kreeg voor haar illustraties een Zilveren Penseel Jef Aerts voor De blauwe vleugels (Van negen tot twaalf jaar), met illustraties van Martijn van der Linden Gideon Samson voor Zeb (Van negen tot twaalf jaar), ook bekroond met de Gouden Griffel, Joren Joshua kreeg voor zijn illustraties een Zilveren Penseel Bart Moeyaert voor Tegenwoordig heet iedereen Sorry (Van twaalf tot vijftien jaar) Susin Nielsen voor Het ongemakkelijke dagboek van Henry K. Larsen (Van twaalf tot vijftien jaar. Vertaler: Lydia Meeder Jan Paul Schutten voor Het mysterie van niks en oneindig veel snot (Informatief), met illustraties van Floor Rieder Arend van Dam voor De reis van Syntax Bosselman (Informatief), met illustraties van Alex de Wolf Bibi Dumon Tak voor Laat een boodschap achter in het zand (Poëzie), met illustraties van Annemarie van Haeringen Maria van Donkelaar voor Zo kreeg Midas ezelsoren (Poëzie), met illustraties van Sylvia Weve
2018 Pim Lammers voor Het lammetje dat een varken is (Tot zes jaar), met illustraties van Milja Praagman Tjibbe Veldkamp voor Handje? (Tot zes jaar), met illustraties van Wouter Tulp Joke van Leeuwen voor Toen ik (Vanaf zes jaar) Marit Törnqvist voor Het gelukkige eiland (Vanaf zes jaar) Annet Schaap voor Lampje (Vanaf negen jaar), ook bekroond met de Gouden Griffel Suzanne Wouda voor Sabel (Vanaf negen jaar) Joukje Akveld voor Wij waren hier eerst (Informatief), met illustraties van Piet Grobler Annet Huizing voor De zweetvoetenman (Informatief), met illustraties van Margot Westermann Bette Westera voor Was de aarde vroeger plat? (Poëzie), met illustraties van Sylvia Weve Edward van de Vendel voor De zombietrein (Poëzie), met illustraties van Floor de Goede 2017 Bibi Dumon Tak voor Siens hemel (Tot zes jaar), met illustraties van Annemarie van Haeringen Maranke Rinck voor Tangramkat (Tot zes jaar). Martijn van der Linden kreeg voor zijn illustraties een Zilveren Penseel Martine Letterie voor Kinderen met een ster (Vanaf zes jaar), met illustraties van Rick de Haas