thumb|Kwarts, een mineraal dat uit kristallijne silica SiO2 bestaat
Een mineraal is een in de natuur voorkomende stof die zichtbaar homogeen van structuur en samenstelling is.Deze ruime definitie is te vinden in Wenk en Bulakh, 2004. Mineralen kunnen samengestelde of enkelvoudige stoffen zijn en de meeste hebben een vaststaande interne structuur in de vorm van een kristalrooster. Er zijn echter ook mineralen die geen kristalrooster hebben, amorf zijn, maar wel homogeen van aard zijn. Zelfs kwik, een vloeistof, wordt als een mineraal gezien. De meeste mineralen ontstaan door geologische of biologische processen, hoewel ook daarop uitzonderingen bestaan.
De wetenschap die mineralen bestudeert wordt mineralogie genoemd. De mineralogie heeft raakvlakken met geologie, kristallografie, materiaalkunde en scheikunde: binnen al deze wetenschappelijke disciplines is er onderzoek naar de samenstelling en structuur van mineralen.
Mineralen kunnen met het blote oog, dus macroscopisch aan hun habitus of kristalvorm worden herkend. Daaronder vallen hun kleur en de streepkleur, de kleur die zij afgeven wanneer zij worden gekrast, hardheid, smeltgedrag en associatie met andere mineralen. Deze klassieke macroscopische vorm van herkenning vergt veel ervaring en is niet altijd betrouwbaar. Microscopische herkenning biedt zekerheid en is bovendien veel nauwkeuriger. Enkele technieken waarmee mineralen nauwkeurig kunnen worden bestudeerd zijn polarisatiemicroscopie (lichtmicroscopie met gepolariseerd licht), röntgen-poederdiffractie, röntgenfluorescentiespectrometrie, elektronenstraal-microanalyse (elektronmicroprobe) en atomaire-absorptiespectrometrie. In sommige gevallen wordt infraroodanalyse toegepast.
Onderverdeling thumb|250px|Mineralenbeurs
Mineralen worden in Europa doorgaans volgens de classificatie van Strunz in negen groepen verdeeld. In de Verenigde Staten wordt meestal de indeling volgens Dana gebruikt, waarbij mineralen in 78 groepen worden verdeeld. Elke groep uit de classificatie van Strunz omvat elementen of verbindingen met een specifieke structuur:
Eigenschappen op atomair niveau kristalstelsel kristalstructuur macroscopisch breuk glans hardheid kleur kleur van de vlam magnetisme opaciteit oplosbaarheid radioactiviteit smeltgedrag splijting streepkleur
De macroscopische eigenschappen worden gemeten op het niveau van de habitus of kristalvorm. De hardheid wordt weergegeven aan de hand van de hardheidsschaal van Mohs. Lichtdoorlaatbaarheid en opaciteit zijn synoniem.
Verenigingen International Mineralogical Association Nederlandse Lapidaristen Club Mineralogische Kring Antwerpen v.z.w.
Lijsten Lijst van mineralen Lijst van naar een persoon genoemde mineralen