thumb|250px|Station Wolvega (vierde klasse) De geschiedenis van de spoorwegen in Friesland beschrijft de spoorwegmaatschappijen en de spoorwegstations in de Nederlandse provincie Friesland. De stations liggen aan zes spoorlijnen, waarvan de drie noordelijkste spoorlijnen buitengebruik zijn gesteld en voor een gedeelte gesloopt.
De spoorwegmaatschappijen De spoorwegstations zijn voor een groot deel in de 19de eeuw aangelegd. Er zijn spoorlijnen van de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS), Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) en de Noord-Friesche Locaalspoorweg-Maatschappij (NFLS).
Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen thumb|250px|Plaquette Station Heerenveen ter gelegenheid van de elektrificatie van de spoorlijn Zwolle - Leeuwarden, 17 mei 1952. Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans. In 1863 werd de spoorlijn Leeuwarden-Franeker-Harlingen geopend. Deze lijn werd in de jaren daarna verlengd naar Groningen. Spoorlijn Arnhem - Leeuwarden. Op 15 januari 1868 kwam het onderdeel van Meppel-Heerenveen gereed en op 1 september volgde het laatste onderdeel Heerenveen-Leeuwarden. Dit verbond Friesland met de rest van Nederland.
Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij left|150px Spoorlijn Leeuwarden - Stavoren.Leeuwarden-Sneek kwam in 1883 gereed en Sneek-Stavoren in 1885.
Noord-Friesche Locaalspoorweg-Maatschappij left|150px Oostelijke tak: Spoorlijn Leeuwarden - Anjum (Dokkumer Lokaaltje) (1901), sinds 1997 buiten gebruik.
left|150px Westelijke takken: Spoorlijn Stiens - Harlingen. Stiens-Tzummarum geopend in 1902. Tzummarum-Harlingen geopend in 1904. Spoorlijn Tzummarum - Franeker. Geopend in 1903.
Friese Stoomtrein Maatschappij De Friese Stoomtrein Maatschappij (FStM) en de Stichting Stoomtrein Fryslân (SSF) waren opgericht om toeristische stoomtreinen te laten rijden tussen Sneek en Stavoren in Friesland. De FStM was sinds mei 2009 eigenaar van het Nationaal Modelspoor Museum in Station Sneek. De stichting ging eind 2011 failliet. Er werden alleen zes stoomweekenden gehouden tussen de jaren 2005 en 2014.
Niet-gerealiseerde en voogestelde spoorverbindingen
Zuiderzeelijn De Zuiderzeelijn is een niet-gerealiseerde spoorverbinding van Schiphol of Amsterdam naar Groningen. Eind 2007 werd definitief besloten om de lijn niet aan te leggen.
Lelylijn De Lelylijn is een voorgestelde spoorlijn tussen Lelystad en Groningen.
Architectuur stationsgebouwen De Spoorwegmaatschappijen lieten spoorwegstations bouwen die ingedeeld werden volgens een bepaalde klasse. thumb|250px|Leeuwarden, Jugendstil tegeltableaus (1904)
Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen De stationsgebouwen werden meestal volgens een standaardtype gebouwd: Derde klasse: Harlingen, Heerenveen en Leeuwarden (later gewijzigd) Vierde klasse: Buitenpost, Franeker, Veenwouden en Wolvega Vijfde klasse: normaal type: Dronrijp, Grijpskerk en Hurdegaryp groot type: Akkrum, Grou-Jirnsum Alleen de stationsgebouwen van Leeuwarden, Harlingen en Wolvega bestaan nog. De andere gebouwen zijn gesloopt en werden vervangen door een wachthok. In Heerenveen kwam wel een nieuw stationsgebouw.
Spoorlijn Leeuwarden-Stavoren Standaardtype Loppersum: Bozum, Hindeloopen, Mantgum, Oudega en IJlst Standaardtype Sneek: Sneek Standaardtype Velsen-Zeeweg: Koudum-Molkwerum
Noord-Friesche Locaalspoorweg-Maatschappij De NFLS bouwde stations volgens het Standaardtype NFLS, ingedeeld in vijf klassen. Eerste klasse: Stiens Tweede klasse: Dokkum-Aalsum, Ferwerd, Hallum, Holwerd en Marrum-Westernijkerk Halte eerste klasse: Minnertsga, Sint Annaparochie, Sint Jacobiparochie, Tzummarum en Sexbierum-Pietersbierum. Halte tweede klasse: Blije, Leeuwarden-Halte en Ternaard Halte derde klasse: Dongjum, Finkum, Franekerhalte, Hantum, Hijum, Jelsum, Midlum-Herbaijum, Metslawier, Morra-Lioenssens, Oosterbierum, Vrouwbuurtstermolen, Vrouwenparochie en Wijnaldum.
Tabel spoorwegstations Stationsgebouw Opening Sluiting Sloop Maatschappij SpoorlijnAfbeelding Akkrum 1868A Akkrum (nieuw)1973A 75pxAnjum19091935NFLS Leeuwarden - Anjum 75pxBeers18831938 Leeuwarden - StavorenBlija19011940NFLS Leeuwarden - Anjum 75pxBozum188319441958 Leeuwarden - Stavoren Buitenpost 1866 B 75px De Westereen (Zwaagwesteinde) 18851955B De Westereen (nieuw) 19552003B75px De Westereen (nieuw) B75pxDokkum-Aalsum19011973NFLS Leeuwarden - Anjum 75pxDongjum19031933NFLS Tzummarum - Franeker75px Dronryp 1863 B 75px Dronryp (nieuw) B 75px Feanwâlden 1866B 75pxFerwerd190019401974NFLS Leeuwarden - AnjumFinkum190019321970NFLS Leeuwarden - Anjum Franeker 1863B Franeker (nieuw)B 75pxFraneker Halte19021933NFLS Tzummarum - Franeker 75px Grou-Jirnsum18681976 A75pxGrou-Jirnsum (nieuw)1976A 75pxHallum190019401970NFLSLeeuwarden - AnjumHantum190119401960NFLS Leeuwarden - Anjum Harlingen 1863B 75px Harlingen Haven 1863B 75px Heerenveen 1868 1982A 75pxHeerenveen (nieuw)1984A Heerenveen|75px Heerenveen IJsstadion 1975A Heerenveen IJsstadion|75px Hindeloopen 18851973 Leeuwarden - Stavoren Hindeloopen|75pxHolwerd19011940NFLS Leeuwarden - Anjum75px Hurdegaryp 1866 1964B75px Hurdegaryp (nieuw) 1964B75pxHijum19001940NFLS Leeuwarden - Anjum 75pxJellum-Boxum188319401970 Leeuwarden - StavorenJelsum190019401944NFLS Leeuwarden - AnjumJorwerd18831940 Leeuwarden - Stavoren Koudum-Molkwerum 1885 Leeuwarden - Stavoren75px Leeuwarden 1863 Leeuwarden|75pxLeeuwarden Achter de Hoven19152018B 75pxLeeuwarden Camminghaburen1991B 75pxLeeuwarden Halte190019401970NFLS Leeuwarden - AnjumMantgum18831973 Leeuwarden - Stavoren75px Marrum-Westernijkerk 1901 1940NFLS Leeuwarden - Anjum Marrum-Westernijkerk|75pxMetslawier19091935NFLS Leeuwarden - Anjum 75pxMidlum-Herbaijum19021935NFLS Stiens - HarlingenMinnertsga19021940NFLS Stiens - Harlingen 75pxMorra-Lioessens19091935NFLS Leeuwarden - Anjum 75pxNijhuizum18951934 Leeuwarden - StavorenOosterbierum190319351980NFLS Stiens - Harlingen Oudega188519411973 Leeuwarden - Stavoren Oudeschoot186819381970A 75px Peperga186819411970 AScharnegoutum18831940 Leeuwarden - StavorenSexbierum-Pietersbierum19021935NFLS Stiens - HarlingenSint Annaparochie19021940NFLS Stiens - Harlingen 75pxSint Jacobiparochie190219401960NFLS Stiens - Harlingen Sneek 1883 Leeuwarden - Stavoren Sneek|75pxSneek Noord1973 Leeuwarden - Stavoren 75px Stavoren 1885 1973 Leeuwarden - Stavoren75px Stavoren (nieuw) 1973 Leeuwarden - Stavoren Stavoren|75pxStiens19011940NFLS Leeuwarden - AnjumStiens|75pxTernaard19011940NFLS Leeuwarden - Anjum 75pxTzummarum19021940NFLS Stiens - Harlingen 75px Tietjerk 186619501950B75pxVrouwbuurtstermolen19021940NFLS Stiens - Harlingen 75pxVrouwenparochie190219402002NFLS Stiens - HarlingenWarns18851938 Leeuwarden - StavorenWieuwerd188319401970 Leeuwarden - Stavoren Wolvega 1868A Wolvega|75px Workum 18851973 Leeuwarden - Stavoren75pxWorkum (nieuw) Leeuwarden - Stavoren Workum|75pxWijnaldum19021935NFLS Stiens - Harlingen75px IJlst 18851954 Leeuwarden - Stavoren IJlst|75pxIJlst (nieuw)1985 Leeuwarden - StavorenIJlst|75px
Categorie:Spoorweg in Friesland Spoorwegstations