Kvemo Kartli (Georgisch: , letterlijk Neder-Kartli) is een bestuurlijke regio (mchare) in het zuiden van Georgië met een oppervlakte van 6436 km² en ongeveer 440.000 inwoners (2024). De hoofdstad is Roestavi, de vierde stad van het land. Sinds 6 mei 2025 is Levan Charabadze gouverneur van de regio.

De regio heeft zeven gemeenten, waarvan hoofdstad Roestavi een zelfstandige stadsgemeente is. De regio komt overeen met het zuidelijke deel van het historische Georgische koninkrijk Kartlië. Het grootste deel van de Azerbeidzjaanse minderheid in Georgië woont in Kvemo Kartli.

Geografie Kvemo Kartli grenst in het westen aan de regio Samtsche-Dzjavacheti, in het noorden aan de regio's Sjida Kartli en Mtscheta-Mtianeti en in het oosten aan Kacheti. Tevens omringt het Tbilisi aan drie zijden. Het nationaal park Tbilisi dat aan de noordoostkant van Tbilisi ligt, ligt deels in Kvemo Kartli. Het zuiden van de regio grenst aan Armenië en Azerbeidzjan. Het westen van de regio is de overgang tussen de Kvemo Kartli- en Dzjavacheti-plateaus die gescheiden worden door de Samsari- en Dzjavachetigebergtes.

Vulkanisch hoogland In dit van oorsprong vulkanische grensgebied met Samtsche-Dzjavacheti liggen de hoogste bergtoppen van de regio, waarvan de vulkaankegel Samsari met 3285 meter boven zeeniveau de hoogste is. Andere toppen boven de 3000 meter zijn onder meer de vulkanen Leili (3157 m) en Emlikli (3054 m), die op de grens met Armenië ligt. In het noordwesten van de regio is de wat minder hoge Tavkvetili (2583 m) een prominent in de hoogvlakte aanwezige vulkaankegel. Bij de stad Tsalka ligt in de Tsalkadepressie in de hoogvlakte een stuwmeer, het Tsalka-reservoir. Dit is de bovenkant van de waterkrachtcascade van Chramhesi. De rivier Chrami gaat vanaf Tsalka door een diepe kloof waar een tweetal waterkrachtcentrales zijn gebouwd.

Trialeti De moderne gemeente Tsalka in het noorden van Kvemo Kartli komt voor een groot deel overeen met de cultuur-historische streek Trialeti. Het Trialetigebergte vormt de noordgrens van Kvemo Kartli, waarvan de bergkam in de regio ruim 2000 meter hoge toppen heeft. De hoogste berg hier is de 2758 meter hoge Ardzjevani, een van de hoogste toppen van het Trialetigebergte. Ongeveer dertig kilometer ten oosten van de Ardzjevani ligt in de gemeente Tetritskaro het nationaal park Algeti tegen het Trialetigebergte aan.

Chrami Het centrale deel van Kvemo Kartli wordt gevormd door het Chrami- en Lokimiddelgebergte, onderdeel van de Kleine Kaukasus, wat tevens het stroomgebied van de Chrami is. Dit is de grootste rivier in de regio die net voorbij de Georgisch-Azerbeidzjaanse grens uitmondt in de Mtkvari. In het Kvemo Kartli-plateau heeft de Chrami een kloof uitgesneden tot 700 meter diep. Naar het oosten toe loopt de regio af naar het Kvemo Kartli-laagland. Waar de hoogvlakte bij Tsalka nog 1500 meter boven zeeniveau ligt, is het Kvemo Kartli-laagland ongeveer 300 meter boven zeeniveau gelegen.

Bestuurlijke onderverdeling

Kvemo Kartli heeft zeven gemeenten:

Roestavi (stadsgemeente) Bolnisi Dmanisi Gardabani Marneoeli Tetritskaro Tsalka

De regio heeft in totaal 363 bewoonde kernen: Zeven steden: Bolnisi, Dmanisi, Gardabani, Marneoeli, Roestavi, Tetritskaro en Tsalka Zes daba's: Bediani, Chramhesi, Kazreti, Manglisi, Tamarisi en Trialeti 351 dorpen, waaronder Achkerpi, Asoereti, Besjtasjeni, Goedarechi, Kizilajlo, Martkopi, Nazarlo, Sadachlo en Talaveri. De dorpen zijn ingedeeld in 113 administratieve gemeenschappen (, ).

Demografie Kvemo Kartli telde 441.630 inwoners bij de volkstelling van 2024, een toename van vier procent ten opzichte van de volkstelling van 2014. De urbanisatiegraad is 44 procent, wat voornamelijk komt door de regiohoofdstad Roestavi. Het was in de periode 2014-2024 de enige regio in Georgië met een significante regio-brede bevolkingsaanwas. De meeste groei vond plaats in Roestavi en de gemeente Marneoeli. Bevolkingsontwikkeling van de regio Kvemo Kartli Jaar 1959 1970 1979 1989 2002* 2002** 2014 2024 Kvemo Kartli 370.986 498.573 524.934 612.880 497.530 443.110 423.986 441.630 Roestavi (stad) 62.395 98.210 129.084 158.661 116.384 114.300 125.103 132.047 Bolnisi 45.019 60.556 68.296 81.920 74.301 64.000 53.590 52.981 Dmanisi 34.174 43.785 44.075 52.208 28.034 23.800 19.141 19.603 Gardabani 72.493 117.552 100.439 115.140 114.348 99.900 81.876 83.483 Marneoeli 72.155 91.054 99.867 124.332 118.221 101.000 104.300 115.746 Tetritskaro 39.150 36.945 34.593 36.432 25.354 22.200 21.127 19.854 Tsalka 45.600 50.471 48.580 44.187 20.888 17.800 18.849 17.916Bronnen:* Uit onderzoek na de volkstelling van 2014 bleek dat de volkstelling van 2002 8-9 procent te hoog was; Geostat, Population Dynamics in Georgia - An Overview Based on the 2014 General Population Census Data, pdf, p.12-15, 29 november 2017, geraadpleegd op 27 november 2021** Gecorrigeerde data op basis van retro-projectie 1994-2014 i.s.m. de VN;

Etniciteit en religie De grootste bevolkingsgroep in Kvemo Kartli is volgens de volkstelling van 2024 de Georgiërs met ruim 48 procent, terwijl de Azerbeidzjanen ruim 44 procent van de bevolking zijn. Sinds de volkstelling van 2014 zijn beide gemeenschappen getalsmatig dichter bij elkaar gekomen door een absolute afname van het aantal Georgiërs en een flinke toename van het aantal Azerbeidzjanen in de regio. De Azerbeidzjaanse gemeenschap woont vooral in de gemeenten Marneoeli, Bolnisi en Dmanisi, waar zij in de meerderheid zijn.

Andere etnische minderheden in de regio zijn Armeniërs (4,6 procent), etnisch Russen (0,6 procent), Osseten (0,2 procent), Oekraïners (0,2 procent) en Indiërs. Meer dan de helft van de Russen woont in de stad Roestavi. Volgens de uitsplitsing van de volkstelling van 2014 woonden er ook meer dan tweeduizend Grieken (0,5 procent) en kleinere aantallen Assyriërs en Jezidi. De Grieken wonen vooral in de gemeente Tsalka, een overblijfsel uit de periode dat Pontische Grieken hier in verschillende plaatsen een grote gemeenschap hadden. De Osseten wonen nog voornamelijk in Roestavi en niet in de streek Trialeti (ongeveer het huidige Tsalka) waar ooit een grote Osseetse gemeenschap woonde.

Bijna 49 procent van de inwoners is oosters-orthodox, terwijl bijna 46 procent moslim is. Religieuze minderheden zijn Armeens-orthodoxen (2,9 procent), op afstand gevolg door katholieken en jehova's (elk 0,2 procent).

Zie ook Koninkrijk Kartlië. Azerbeidzjanen in Georgië Bestuurlijke indeling van Georgië

Externe links Website regio Kvemo Kartli

Referenties