Gerardus Petrus Maria Knuvelder (Arnhem, 25 januari 1902 - Eindhoven, 29 juni 1982) was een Nederlands katholiek literatuurhistoricus. Bekend is zijn Handboek tot de geschiedenis der Nederlandse letterkunde in vier delen (1948-1953, later vele herdrukken). Daarnaast was hij onder meer docent en rector van een middelbare school in Eindhoven.
Loopbaan Knuvelder studeerde van 1918 tot 1922 Nederlands aan de Katholieke Leergangen in Tilburg en was daarna leraar Nederlands in Bergen op Zoom en Eindhoven, waar hij ten slotte van 1952 tot 1967 directeur was van het Sint Joriscollege. Als redacteur vanaf 1922 en later, tot 1944, als hoofdredacteur van het literaire tijdschrift Roeping, schreef hij met een katholieke en behoudende blik over cultuur en esthetiek. In politieke kwesties verkondigde hij anti-parlementaire, monarchistische en corporatistische standpunten. Hij wordt beschouwd als een van de spraakmakende figuren in de herstelbeweging. In 1933 was hij betrokken bij een oprichting van een 'Bond van Katholieke Fascisten'.Willem Huberts, Soli Deo - Wouter Lutkie, p. 189Marcel van der Heijden tekent in Brabants Erfgoed hierbij aan: "Het nationaal-socialisme als levensbeschouwing heeft hij echter steeds principieel afgewezen. Wel deed hij ooit een poging om te komen tot een "bond van katholieke fascisten", maar zijn schoolbestuur, met Moller als voorzitter, verbood de leraren politieke acties. Knuvelders politieke beschouwingen hebben trouwens altijd een hoog studeerkamergehalte gehad", M.C.A. van der Heijden, 'Gerard Knuvelder -- Geboortedatum: 25–01–1902 | Sterfdatum: 29–06–1982 -- publicist en literatuurhistoricus,
Blijvend succes had hij met zijn (school)boeken over Nederlandse literatuurgeschiedenis, waarin hij literaire werken in onderlinge samenhang en historisch verband beschreef en beoordeelde.
Knuvelder en Gezelle Knuvelder was een van de Noord-Nederlandse kenners en bewonderaars van Guido Gezelle en zijn werk. Hij werd, samen met Anton van Duinkerken, uitgenodigd een van de dertien eerste leden te worden van het Guido Gezellegenootschap. Van 1967 tot 1981 was hij, als enige Noord-Nederlander, voorzitter van de vereniging. Hij bracht op spirituele wijze hulde aan zijn voorganger, Jan De Cuyper.
In 1974 wijdde hij een uitgebreide uiteenzetting aan De levende Gezelle, bij de viering van het twaalf-en-een-half-jarig bestaan van het genootschap.
Werken Het letterkundig onderwijs op onze middelbare scholen (een polemiese briefwisseling) door Anton van Duinkerken en Gerard Knuvelder, 1928 (Digitale versie) Bezuiden den Moerdijk, 1929 Zwervers, 1929 Vanuit wingewesten: een sociografie van het zuiden, 1930 Het rampjaar 1830, 1930 De politiek en de jongeren, 1930 De mythe Nederland : beschouwingen over het nationaal en koloniaal vraagstuk, 1932 Bouwers aan eigen cultuur, 1934 Vernieuwing van staatsbestel, 1934 Volk en staat, 1936 Geschiedenis van de Nederlandse letterkunde, 1938 en 1939, 2 dln. (met bijbehorende bloemlezing, eveneens in 2 dln.) Pieter van der Meer de Walcheren, 1940 Ars et vita, 1946 (tezamen met Cola Debrot) Van zwervers en vagebonden; opstellen over middeleeuws "uitschot", 1948 Handboek tot de geschiedenis der Nederlandse letterkunde, 1948-1953, 4 dln. (vele herziene herdrukken) Compendium bij de schets voor de geschiedenis, 1951 Handboek tot de moderne Nederlandse letterkunde, 1954 Het beeld van de mens in enkele moderne Nederlandse romans, 1961 Beknopt handboek tot de geschiedenis der Nederlandse letterkunde, 1961 Aasgieren der filologie?, 1963 Problemen der literatuurgeschiedschrijving, 1963 Kitty en de mandarijntjes, 1964 Spiegelbeeld; opstellen over hedendaags proza en enkele gedichtenbundels, 1964 Stijn Streuvels, 1964 Mariken van Nieumeghen, 1968 (editie met inleiding en aantekeningen door Gerard Knuvelder, uitgegeven door L.C.G. Malmberg, 's-Hertogenbosch) Schets geschiedenis Nederlandse letterkunde, 1969 De romantiek en haar aspecten, 1974 Onachterhaalbre tijd. Vijftig jaar grasduinen in literatuur, 1974 (memoires) In koning Minos' doolhof. Over literaire waardering, 1979
Externe links Mathijs Sanders, 'Gerard Knuvelder op oorlogspad, of de metamorfose van een criticus'. In: Nederlandse letterkunde 6 (2001), p. 150-167. Hans Anten, '"Men haat de Tucht - en zij alleen maakt één en sterk". Fragmenten uit de receptiegeschiedenis van Bordewijks Bint'. In: Vooys. Tijdschrift voor letteren 23 (2005), p. 6-21. M.C.A. van der Heijden, 'Knuvelder, Gerardus Petrus Maria (1902-1982)', in Biografisch Woordenboek van Nederland - biografie
Worldcat: Bibliotheekbezit van Knuvelders werken Biografie op Erfgoedbrabantverhalen.nl Toespraak door Kuvelder bij een jubileum van het Gezellegenootschap, met talrijke foto's. Knuvelder brengt hulde aan Jan De Cuyper.
Categorie:Nederlands literatuuronderzoeker Categorie:Nederlands literatuurhistoricus Categorie:Nederlands onderwijzer Categorie:Nederlands persoon in de 20e eeuw