In deze lijst van ernstige spoorwegongevallen in Nederland is een zo compleet mogelijk chronologisch overzicht gegeven van spoorwegongevallen in Nederland. De definitie van een ernstig spoorwegongeval is een spoorweggerelateerd ongeval waarbij een of meer personen in de trein zijn omgekomen. Van een treinramp is sprake bij een groot aantal doden. Om de lijst enigszins beperkt te houden, zijn alleen ongevallen met doden in de trein vermeld. Van ongevallen op overwegen worden alleen uitzonderlijke gevallen genoemd, met (grote) schade aan voertuigen (als gevolg van ontsporing) en 1 of meer dodelijke slachtoffers in de trein. In twee aparte kolommen staat het aantal slachtoffers onder het spoorwegpersoneel vermeld.
Afbakening Deze lijst vermeldt ongevallen waarbij een of meer personen zijn omgekomen. Aanrijdingen op overwegen vallen erbuiten, tenzij de gevolgen buitengewoon groot zijn. Hetzelfde bij gewonden of materiële schade: alleen in uitzonderlijke gevallen.
Telling : De aantallen zijn niet over de eeuwen heen te vergelijken en zijn vaak gebaseerd op krantenberichten. Wie in de 21e eeuw naar huis kon na behandeling op de spoedeisende hulp, kan als gewonde geteld worden, maar in de 19e eeuw zou die waarschijnlijk rechtstreeks naar huis gegaan zijn. Ook mensen die later in het ziekenhuis stierven zullen in sommige gevallen wel en in andere gevallen niet meegeteld zijn.
Overzichtstabel 19e eeuw DatumPlaats/BaanvakDodenGewonden Omschrijving 10 maart 1843 Leiden – Haarlem 1 1 Op de terugweg van een proefrit van Haarlem naar Leiden ontspoorde locomotief Vesta doordat de rolbrug over de Warmonder Leede niet aangesloten was. 10 augustus 1856 Schiedam – Rotterdam 3 5 De laatste trein van die dag botste voorbij Schiedam op de voorlaatste trein, die daar gestopt was. Oorzaken van het ongeval waren dat de HIJSM nog geen gebruik maakte van sluitlantaarns en er bovendien niet werd gereden met blokbeveiliging, maar alleen met tijdsinterval. 31 maart 1868 Harlingen 1 1 1 1 De vuurkast van locomotief 8 ontplofte op het station van Harlingen. 2 juni 1868 Nieuwersluis – Utrecht 1 4 1 Bij Breukelen botste goederentrein G richting Duitsland achterop sneltrein 11. Evenals de HIJSM reed de NRS nog met een tijdsinterval. 25 mei 1871 Schalkwijk 1 1 3 3 Wegens een foute wisselstand kwam sneltrein 5 op een zijspoor terecht en botste tegen een veelading. 14 augustus 1874 Warmond 2 1 12 Bij Warmond botste trein 32 tegen een lege materieeltrein. 22 november 1878 Eindhoven 1 1 13 13 Doordat deze trein met grote snelheid het station binnenliep botste sneltrein 26 tegen personentrein 23. 23 december 1879 Deurne 2 2 2 2 Doordat de trein te weinig remvermogen had, botste trein 467 tegen 472. 11 juni 1880 Roosendaal 1 1 1 1 De locomotief, tender en bagagewagen van trein 45 liepen vanwege een niet goed afgesloten wissel in de draaischijf van depot Roosendaal. 21 januari 1881 Lage Zwaluwe 1 1 Vanwege dichte mist reed trein 26 door onveilig sein en botste op trein 416. 3 maart 1881 Rotterdam 2 6 1 Vanwege een verkeerde wisselstand botste trein 31 te station Rotterdam Delftsche Poort op een rangeertrein. 11 augustus 1882 Vogelenzang 2 7 Als gevolg van onoplettendheid van de machinist van trein 9 botsten trein 8 en 9 op elkaar. 27 januari 1885 Zwijndrecht 1 1 Trein 530 botste op trein 558. 18 februari 1885 Ede 1 2 2 Ontsporing van sneltrein 34 als gevolg van een eenzijdige afslijting van een van de linkerwielen van de locomotief. 21 september 1886 Sauwerd 1 1 Van trein 434 ontspoorden de laatste twee rijtuigen vanwege het te vroeg omleggen van een wissel. 3 januari 1888 Ruinerwold 5 5 10 6 Door een gemist sein van de sneltrein uit Zwolle botste deze op volle snelheid op de trein vanuit Groningen. 19 augustus 1890 Overveen – Zandvoort 1 1 ? Vermoedelijk vanwege het sterk remmen op een helling ontspoorde de lokaaltrein. 10 juli 1894 Breda 2 2 2 2 Vanwege een te laag remvermogen botste een goederentrein op personentrein 586. 14 maart 1895 Hengelo – Oldenzaal 1 1 Goederentrein 1000 ontspoorde. 17 oktober 1896 Harderwijk 1 1 2 2 Een bagagerijtuig ontspoorde, vermoedelijk door een defect aan wiel of as. 17 februari 1897 Rotterdam (Feijenoord) 1 1 Door een verkeerde wisselstand ontspoorde een remwagen. 1 juni 1899 Vlissingen 3 2 1 Doordat de remdruk uit de leiding was weggelopen, kon trein 87 niet remmen en kwam pas tot stilstand in de restauratiezaal. 15 november 1899 Capelle aan den IJssel 8 12 In zeer dichte mist reed trein 80B tegen trein 60. 22 december 1900 Twello 2 7 Door onoplettendheid van de stationschef en wisselwachter reden trein 238 en 927 frontaal tegen elkaar.
20e eeuw