Wie is de Mol? is een Nederlands televisieprogramma dat wordt uitgezonden door de publieke omroep AVROTROS (tot en met 2014 door de AVRO) en wordt geproduceerd door productiemaatschappij IDTV. Het programma is een remake van het Vlaamse televisieprogramma De Mol, dat is gemaakt door productiehuis Woestijnvis. Het is een spelprogramma waarbij de kandidaten moeten samenwerken om tijdens opdrachten geld voor een pot te verdienen. Een van hen is de Mol, die het spel in het geheim saboteert en er op deze manier voor zorgt dat er zo min mogelijk geld in de pot komt. Degene die er uiteindelijk achter komt wie deze saboteur is, wint de pot. Wie is de Mol? behoort tot de bestbekeken programma's van de Nederlandse televisie.
Wie is de Mol? wordt aan het begin van elk kalenderjaar uitgezonden. Het programma start sinds 2016 op de eerste zaterdag van het kalenderjaar. Daarvoor was dat op de eerste donderdag van het kalenderjaar. Het 26ste seizoen week af van deze traditie en werd uitgezonden vanaf 28 februari 2026 om plaats te maken voor de Olympische Winterspelen in Milaan. De opnames vinden in de zomer van het jaar ervoor plaats, in augustus-september (tot 2020 in het voorjaar van het jaar ervoor, in mei-juni).
Geschiedenis Het reality-spelprogramma De Mol werd in 1999 door het Belgische productiehuis Woestijnvis geproduceerd naar het idee van haar programmamakers Bart De Pauw, Tom Lenaerts, Michiel Devlieger en Michel Vanhove. Het werd uitgezonden door de publieke omroep VRT en haalde meteen hoge kijkcijfers. In 2000 won het programma de prestigieuze Rose d'Or op het televisiefestival van Montreux. Het format is aan meer dan vijftig landen verkocht, waaronder Nederland, waar het wordt uitgezonden als "Wie is de Mol?".
Van 1999 tot en met 2003 werd de serie met onbekende Nederlanders gespeeld. Sinds 2005 (seizoen 5) wordt het spel met bekende Nederlanders gespeeld. Desondanks werd er in de zomer van 2024 opnieuw een seizoen met onbekende Nederlanders uitgezonden. Dit seizoen werd echter niet uitgezonden op NPO 1, maar via NPO Start. Van deze streaming-editie wordt in 2026 een tweede seizoen uitgezonden. Dit tweede seizoen wordt niet in de zomer, maar in het najaar uitgezonden omdat dat jaar het reguliere seizoen werd uitgesteld.
In seizoen 6 nam Frédérique Huydts deel aan het programma en zij bleek de winnares te zijn. Huydts overleed op 3 april 2006 tijdens de uitzendingen van dit seizoen. Op haar eigen verzoek en dat van haar familie werd de serie gewoon uitgezonden. In de laatste aflevering is een geluidsfragment te horen waarin zij haar deelname toelicht. Het door haar gewonnen bedrag van € 24.475,- werd op haar verzoek geschonken aan het Wereld Natuur Fonds en Kinderen Kankervrij (KiKa).Frédérique Huydts op Wikipedia
In 2013 kwam Wie is de Mol? in het nieuws omdat Janine Abbring tijdens haar deelname aan het programma door een ongeluk letsel opliep (een verbrijzelde ruggenwervel).Ongeluk Janine Abbring in derde aflevering wie is de mol, zappen.blog.nl, 2013
Vanaf seizoen 13 begon Wie is de Mol? met het uitzenden van het praatprogramma Moltalk. Hierin schuiven elke week oud-kandidaten en andere gasten aan om de afleveringen van het huidige seizoen te bespreken. De eerste drie seizoenen werd het programma uitgezonden via internet; eerst via YouTube, daarna via npo.nl. Vanaf het vierde seizoen wordt Moltalk op de televisie uitgezonden. Zie ook spin-offs.
In 2008 en 2014 werd Wie is de Mol? Junior uitgezonden, met onbekende kinderen tussen de 12 en de 14 jaar. Het werd geleid door respectievelijk Sipke Jan Bousema en Art Rooijakkers. Rooijakkers presenteerde destijds ook de volwassen versie. Zie ook spin-offs.
De best bekeken aflevering ooit is aflevering 7 van seizoen 21 (ruim 4,4 miljoen kijkers inclusief uitgesteld kijken). In 2022 werd het Nederlandse seizoen voor het eerst uitgezonden op de Belgische televisie via Play5 onder de naam De Mol NL. Wie is de Mol? werd ruim 20 jaar lang geregisseerd door Rick McCullough. Op 6 januari 2024 werd bekend dat seizoen 24 zijn laatste was.
In het najaar van 2020 en 2025 werden naast het reguliere seizoen extra jubileumseizoenen uitgezonden vanwege het 20- en 25-jarig jubileum van het programma.
Prijzen In 2013 won Wie is de Mol? de Gouden Televizier-ring voor het 13e seizoen, met 49% van de stemmen. Daarmee troefde het Flikken Maastricht en Divorce af. Er gingen meerdere nominaties aan vooraf: het programma was eerder genomineerd in 2001, 2002, 2009, 2010, 2011 en 2012. In Nederland kreeg Wie is de Mol? in 2001 een Gouden Beeld voor het beste amusementsprogramma. In december 2008 werd het programma bij een verkiezing van het blad Avrobode gekozen tot beste AVRO-programma van de afgelopen vijftig jaar.Wie is de Mol? beste AVRO-programma, de Volkskrant, 8 december 2008 Op 2 maart 2015 won Wie is de Mol? een van de tv-beelden, de televisievakprijs, in de categorie 'beste amusement'. In 2016 werd het programma nogmaals genomineerd, in dezelfde categorie. De prijs ging dat jaar naar De Kwis. In 2016, 2017, 2018 en 2019 won Wie is de Mol? de Zapplive Award voor het beste tv-programma. Dit is een tv-prijs die sinds 2016 door kinderen wordt uitgereikt tijdens het programma Zapplive. In 2020 werden ze onttroond door Chateau Meiland.
Format Het spel wordt door tien kandidaten gespeeld. Deze kandidaten reizen naar het buitenland, waar zij opdrachten uitvoeren waarmee zij geld kunnen verdienen voor de pot. Een van de kandidaten, de Mol, probeert de opdrachten in het geheim te saboteren, zodat er geld uit de pot gaat of helemaal geen geld in de pot komt. De overige kandidaten proberen te achterhalen wie deze bedrieger is. Ook de kijkers kunnen hieraan meedoen. Hiervoor worden in het programma verhulde aanwijzingen gegeven die kunnen leiden naar de identiteit van de Mol. Bovendien hebben sinds seizoen 11 de afleveringen titels die verwijzen naar de identiteit van de Mol. Ook op de site van het programma worden hiertoe hints gegeven over de Mol.
De Mol wordt voorafgaand aan de opnames in het diepste geheim gekozen door de redactie. Dit gebeurt aan de hand van zogenaamde "mollicitaties" die de kandidaten op een geheime locatie krijgen. Hierin dienen de kandidaten aan te geven waarom ze de Mol zouden willen zijn. Een van de kandidaten krijgt na afloop hiervan te horen dat hij/zij de Mol zal zijn. De Mol wordt van tevoren geïnformeerd over de opdrachten die uitgevoerd worden tijdens het programma, zodat hij/zij de sabotageacties in het geheim kan voorbereiden, dit kan zelfs thuis al worden gedaan in de weken voorafgaand aan de opnames. Een uitzondering hierop was de Mol van seizoen 25 (Stijn de Vries) die op locatie moest worden gebrieft over de te spelen opdrachten. De Mol kan ook niet worden geëlimineerd bij de eliminatie en haalt dus sowieso de finale.
Elke aflevering worden er enkele (doorgaans drie) opdrachten gespeeld. Hierna maken de kandidaten via een laptop een test van twintig (tijdens de streaming-editie in 2024 vijftien) multiple-choice vragen over de identiteit en het gedrag van de Mol. Na deze test volgt de "eliminatie (t/m 2022 executie)", waarbij de kandidaten een groen of een rood scherm te zien krijgen. Het rode scherm wordt vertoond aan de kandidaat die de minste testvragen juist heeft beantwoord of, bij gelijk aantal correcte vragen, de kandidaat die de test het minst snel heeft ingevuld. Deze kandidaat moet het spel verlaten.
Op het moment dat er drie kandidaten overgebleven zijn, wordt de finale gespeeld. In de finale zijn er doorgaans minder opdrachten waarbij geld voor de pot te verdienen is. Aan het einde van de finale maken de finalisten een finaletest, die in tegenstelling tot de reguliere testen veertig vragen bevat (tijdens de streaming-editie in 2024 dertig). Deze test gaat over het hele seizoen. Degene die de meeste vragen goed weet te beantwoorden, wint het spel. Bij een gelijk aantal goede antwoorden wint degene die de test het snelst heeft ingevuld. Deze kandidaat wint de inhoud van de pot. Dit wordt bekendgemaakt in de laatste aflevering (de reünie) die een week na de finale wordt uitgezonden. Hierin wordt ook bekendgemaakt wie de Mol was en hoe deze de opdrachten heeft gesaboteerd (molacties). Daarnaast wordt in deze aflevering bekendgemaakt welke geheime aanwijzingen er werden gegeven aan de kijkers, zodat ook zij kunnen zien hoe zij de Mol hadden kunnen ontmaskeren.
Terugkerende spelelementen
Vrijstelling: In het eerste seizoen werd de vrijstelling geïntroduceerd. Als een kandidaat een vrijstelling inzet, is deze kandidaat automatisch door naar de volgende aflevering, ongeacht de uitkomst van de test. Joker: In het zesde seizoen werd de joker geïntroduceerd. Als een kandidaat tijdens de test een joker inzet, wordt een fout beantwoorde vraag goed gerekend. Zwarte vrijstelling: In het veertiende seizoen werd de zwarte vrijstelling geïntroduceerd. Als een kandidaat een zwarte vrijstelling inzet bij de test, worden alle ingezette jokers en reguliere vrijstellingen ongedaan gemaakt. Voor de kandidaten wordt dit tijdens de daaropvolgende eliminatie bekendgemaakt. De kijker krijgt dit bij de test al te zien. Witte vrijstelling (finalevrijstelling): In aanloop naar de finale is er soms een witte vrijstelling te verdienen. Deze kan een kandidaat inzetten in de laatste test voor de finale (doorgaans afl. 8) om zich daar automatisch voor te plaatsen. Soms komt de witte vrijstelling echter reeds een aflevering eerder in het spel waardoor er nog één eliminatie overleefd moet worden voordat de witte vrijstelling gebruikt kan worden. In het dertiende seizoen viel Daniël Boissevain in dit stadium af met de witte vrijstelling op zak.
Al deze troeven zijn te verdienen tijdens de opdrachten al dan niet ten koste van het te verdienen geld.
Afwijkingen van het format In enkele seizoenen werd er afgeweken van het hiervoor genoemde format. In seizoen 3 en seizoen 22 werd het spel gespeeld met elf kandidaten. Vijfmaal vielen er twee kandidaten af tijdens dezelfde executie. Dit overkwam Gijs Staverman en Jim de Groot in seizoen 5, aflevering 6; Rick Paul van Mulligen en Jamie Trenité in seizoen 19, aflevering 7; Ron Boszhard en Patrick Martens in het jubileumseizoen, aflevering 6; Ben en Johan in aflevering 5 en 6 van de streamingeditie, en Jurre Geluk en Anne-Marie Jung in het jubileumseizoen 2025. In seizoen 7 en seizoen 20 werd de finale gespeeld met vier finalisten. Zes kandidaten keerden terug nadat zij een rood scherm hadden gekregen. Dit betreft Gijs Staverman (seizoen 5), Richard Groenendijk (seizoen 6), Paul Rabbering (seizoen 7), Tim Haars (seizoen 13), Babs Schutte (seizoen 24), en Eveline Stallaart (seizoen 26). Ron Boszhard (seizoen 18), Sarah Janneh (seizoen 23), Justin Mooijer (seizoen 24) en Jip van den Toorn (seizoen 24) kregen eveneens een kans om in een volgende aflevering terug te keren, maar daar slaagden ze niet in. Vijf kandidaten verlieten het spel zonder een rood scherm gezien te hebben. Dit betreft Roeland Fernhout (seizoen 5; wegens ziekte), Manuel Venderbos (seizoen 10, wegens ziekte), Janine Abbring (seizoen 13, wegens een ongeval bij een 11 meter hoge sprong in het water) en Jean-Marc van Tol (seizoen 18, wegens persoonlijke omstandigheden). Astrid (seizoen 4) kreeg een aanbod van Angela en verliet als enige vrijwillig het spel. Ze nam 7.000 euro mee naar huis en zorgde er zo voor dat deze test en executie niet doorging. In seizoen 19 was het mogelijk dat er vrijstellingen in de jokers verstopt zaten. Kandidaten die een of meer jokers verdienden konden die uit een kist pakken. Als de kandidaat de joker dicht laat blijft het zoals gewoonlijk een joker. Als de kandidaat ervoor kiest om de joker te openen maar blijkt hij leeg te zijn, dan is de joker ongeldig. Niels Littooij kreeg in aflevering 8 een joker, besloot deze te openen en belandde daarmee rechtstreeks in de finale met een vrijstelling.