Woolwich is een historische stad en een wijk binnen de Londense Royal Borough of Greenwich, gelegen in het zuidoosten van de Britse metropool Groot-Londen. Woolwich is, evenals het nabije Greenwich, vooral bekend vanwege zijn militaire en maritieme geschiedenis. Woolwich wordt in het London Plan van 2015 aangemerkt als een major centre. Verwacht wordt dat het in de komende decennia zal uitgroeien tot een van de metropolitan centres van Londen.The London Plan (2011/2015), p. 374.
Ligging thumb|Zicht op Woolwich en Shooters Hill, 2022 Het centrum van Woolwich ligt ongeveer 13,7 km ten oosten van Charing Cross, het centrale meetpunt in Londen, op de zuidoever van de rivier de Theems. Aan de overkant van de rivier ligt North Woolwich in het oostelijk deel van de Docklands, de vroegere haven van Londen. Tegenwoordig ligt hier onder andere London City Airport. Ten westen van Woolwich bevinden zich het historische centrum van Greenwich en het dynamische Greenwich Peninsula, ten oosten liggen uitgestrekte woonwijken, zoals Thamesmead. Ten zuiden van Woolwich bevinden zich enkele grote natuurgebieden.
Woolwich ligt aan de voet van een 132 meter hoge heuvel, Shooters Hill, de op een na hoogste heuvel binnen Inner London. Het stadscentrum en het gebied Royal Arsenal zijn relatief vlak, met een maximaal hoogteverschil van 25 meter.Woolwich Town Centre Masterplan (2012), p. 94. Buiten het centrum zijn steile straten te vinden met hellingen van soms meer dan 15%.
Demografie Over de grenzen van Woolwich in het dichtbevolkte Zuidoost-Londen bestaat geen overeenstemming. De middeleeuwse parish Woolwich was kleiner dan de latere borough, maar groter dan de twee wards (kiesdistricten), die tegenwoordig de naam Woolwich dragen. Bevolkingsstatistieken in het Verenigd Koninkrijk zijn gebaseerd op censusgegevens per ward. Voor Woolwich worden hieronder de gegevens vermeld van de twee centrale wards, Woolwich Riverside en Woolwich Common, hoewel ook (delen van) de wards Shooters Hill, Glyndon, Plumstead en Thamesmead Moorings tot Woolwich gerekend zouden kunnen worden.
Bevolkingssamenstelling: leeftijd, opleiding, werk en huisvesting De twee centrale wards hadden in 2011 circa 36.620 inwoners. Van de totale bevolking was in 2011 30% jonger dan 20 jaar, 47% tussen de 20 en 44 jaar en 17% tussen de 45 en 64 jaar. Slechts 6% was boven de 65. Woolwich heeft dus een jonge bevolking. Ter vergelijking: het nabije Shooters Hill telde ruim het dubbele percentage 65-plussers.Zie statistieken in "Woolwich Riverside ward profile", "Woolwich Common ward profile" en "Shooters Hill ward profile" op royalgreenwich.gov.uk. Vergelijk ook "London (SE18) Demographics".
Het werkloosheidspercentage lag in Woolwich decennialang boven de 10%, maar bij de volkstelling van 2011 bedroeg dit 5,9%. Wel was ongeveer 30% economisch inactief (studerend, werkend in het huishouden, mantelzorger, ziek, invalide of gepensioneerd). Ongeveer 25% van de bevolking in de twee centrale wards had in 2011 een uitkering (ter vergelijking: in heel Londen was dit 15%). Van de bevolking ouder dan 18 jaar had 31% een hogere opleiding; desondanks kon minder dan 8% tot het hoger personeel gerekend worden. In Woolwich Riverside, met daarin het relatief welvarende stadsdeel Royal Arsenal, lagen deze percentages iets hoger (respectievelijk 35% en 10%).
Van de woningvoorraad in Woolwich Riverside en Woolwich Common behoorde in 2011 ongeveer de helft tot de categorie affordable (sociale huur en shared ownership). In Greenwich borough was dit 35%; in heel Londen 25%.One Woolwich, Connaught Estate, planning report D&P/3262/02, Greater London Authority (juni 2014), p. 14 (online tekst).
Etnische en religieuze achtergrond thumb|Etnische diversiteit op het centrale plein van Woolwich In het laatste kwart van de 20e eeuw veranderde de bevolkingssamenstelling sterk door immigratie, aanvankelijk vooral van sikhs en hindoes uit het Indisch subcontinent, vanaf circa 1985 voornamelijk van Nigerianen en andere West-Afrikanen.Saint/Guillery (2012), 'Introduction', p. 25. In 2011 gaf ruim 40% van de bevolking van Woolwich Riverside en Woolwich Common aan buiten het Verenigd Koninkrijk te zijn geboren. 13% verbleef er nog maar korter dan 5 jaar, terwijl 17% er al langer dan 10 jaar woonde. Bijna 47% van de bevolking had een blanke huidskleur, 30% was zwart, 15% Aziatisch en 8% was Arabisch of van gemengd ras. In Shooters Hill, met relatief veel eengezins- en koopwoningen, was in 2011 67% blank, 16% zwart en 10% Aziatisch.
In de 19e en 20e eeuw stond de arbeidersbevolking van Woolwich bekend als merendeels onkerkelijk (in 1960 ca. 99%!).Saint/Guillery (2012), 'Introduction', pp. 20-21, 24. Door de immigratie is de kerkelijke situatie sterk veranderd, waarbij de traditionele kerken in Woolwich (nog meer) terrein verloren, terwijl de evangelische kerken sterk groeiden. In 2011 beschouwde 77% van de bevolking zichzelf als religieus, waarvan christenen met 50% de grootste groep vormden, gevolgd door moslims (12%), hindoes (4%), boeddhisten en sikhs (beide 2%). Illustratief voor deze ontwikkeling is dat de twee grootste bioscopen van Woolwich tegenwoordig pinkstergemeenten huisvesten. Een grote methodistenkerk werd al eind jaren zeventig verbouwd tot gurdwara.
Geschiedenis Etymologie De naam Woolwich is mogelijk afgeleid van het Oudsaksische Hulviz, wat "riviernederzetting" zou betekenen. Een andere verklaring duidt op een handelsnederzetting waar wol werd verhandeld. Het achtervoegsel -wick of -wich (Nederlands: wijk) is afgeleid van het Latijnse woord vicus.
Vroege ontwikkeling thumb|Straat in oud-Woolwich, gesloopt eind 19e eeuw Al vóór de komst van de Romeinen lag hier een Keltisch castellum aan de Theems. In 2015 werd vlak bij de rivier een Angelsaksische begraafplaats met 76 skeletten uit de late 7e of vroege 8e eeuw ontdekt, waarbij de afwezigheid van grafgiften duidde op een vroegchristelijke nederzetting.Mandy Little, 76 skeletons have been discovered from Saxon Woolwich op website southlondonpress.co.uk, 16 oktober 2015 Vanaf de 10e eeuw is Woolwich enkele eeuwen in bezit van de Sint-Pietersabdij in Gent, wellicht na een schenking van Ælfthryth van Wessex, dochter van Alfred de Grote en echtgenote van graaf Boudewijn II van Vlaanderen. In het Domesday Book uit 1086 komt een plaats "Wlewic" voor, wellicht Woolwich. In 1236 verdronken velen bij overstromingen. In 1308 wordt voor het eerst melding gemaakt van de Woolwich Ferry.
In de middeleeuwen was "Woolwich St Mary" een bescheiden nederzetting aan de rivier, met enkele honderden inwoners.Saint/Guillery (2012), 'Introduction', p. 13. Woolwich vormde een zelfstandige parish binnen het graafschap Kent.Woolwich Town Centre Masterplan (2012), pp. 70-72. Het aan de overkant van de rivier gelegen North Woolwich behoorde eveneens tot de parish, een enclave binnen het graafschap Essex. De op een hoogte gelegen middeleeuwse parochiekerk van St Mary Magdalene werd in 1727-39 iets zuidelijker herbouwd. Vanaf de late 18e eeuw verplaatste het centrum zich zuidwaarts naar de huidige, hoger gelegen locatie. Van de vroeg-stedelijke nederzetting langs de rivier is niets bewaard gebleven.
Militaire voorraadschuur van het Britse Rijk thumb|Woolwich Dockyard in 1790 Begin 16e eeuw vestigde koning Hendrik VIII in Woolwich een marinewerf, de Woolwich Dockyard. Hier werden tot eind 19e eeuw enkele van de grootste en meest roemruchte Engelse oorlogsschepen gebouwd. In deze werf is tevens de alom bekende HMS Beagle gebouwd, het zeilschip dat de Britse natuurwetenschapper Charles Darwin gebruikte voor zijn wereldberoemde reis. In de nabijheid van de werf lagen in de 16e eeuw verschillende militaire toeleveringsbedrijven, waaronder een geweerfabriek en een lijnbaan, de Royal Rope Yard. In de late 17e eeuw vestigde zich hier het Royal Arsenal, het koninklijk arsenaal, dat zou uitgroeien tot de belangrijkste werkgever in Woolwich en omgeving. In de 18e eeuw kwamen daar de Royal Military Academy en de Royal Artillery Barracks bij; in de 19e eeuw een reeks kazernes (de Royal Marines Barracks – of Red Barracks, de Cambridge Barracks, de Royal Engineers Barracks en de Grand Depot Barracks) en ten slotte in 1865 het Royal Herbert Hospital, een groot militair ziekenhuis op Shooters Hill. Met de gestage uitbreiding van het Britse Rijk dijde ook de militaire bedrijvigheid in Woolwich sterk uit. Vooral in oorlogstijd was er veel vraag naar arbeiders. Omstreeks 1914 werkten er bij Royal Arsenal circa 75.000 mensen.
Stadsuitbreiding thumb|Hare Street in 1911 Door de militaire aanwezigheid ontwikkelde Woolwich zich vanaf de 17e eeuw geleidelijk tot een stedelijke nederzetting. Rond 1720 zou het stadje al 6500 inwoners hebben gehad, waarmee het tot de twintig grootste plaatsen in Engeland behoorde.Saint/Guillery (2012), 'Introduction', p. 14. Tussen 1801 en 1861 verviervoudigde de bevolking van de parish van bijna 10.000 tot ruim 40.000.Bevolkingsontwikkeling Woolwich 1800-1920 op visionofbritain.org.uk. In 1849 werd Woolwich door de North Kent Railway verbonden met Londen en andere plaatsen in Kent. Daarna breidde de plaats zich in versneld tempo uit in de richting van omliggende dorpen als Charlton en Plumstead. Dicht bij de rivier verrees de ene na de andere arbeiderswijk; op de helling van Shooters Hill bouwden fabrieksdirecteuren en hoge militairen hun villa's en herenhuizen. In het begin van de 20e eeuw werden uitbreidingen gerealiseerd in Eltham, omdat in Woolwich geen ruimte meer was. Ook North Woolwich op de noordelijke Theemsoever ontwikkelde zich snel. In 1895 werd het gebied overgeheveld van Kent naar het graafschap Londen, thans de regio Groot-Londen. Vanaf 1900 vormden Woolwich, Plumstead en Eltham de Metropolitan Borough of Woolwich. Deze borough fuseerde in 1965 met Greenwich, vanaf 2012 Royal Borough of Greenwich geheten.
Stedelijk verval thumb|left|190px|Sloop Connaught Estate, 2015 In de loop van de 20e eeuw liep de werkgelegenheid bij Royal Arsenal en andere militaire bedrijven en instanties gestaag terug. Met name de sluiting van de Royal Ordnance fabriek in 1967 en de Siemensfabriek een jaar later (6000 banen), luidde een periode van economische achteruitgang in."History of Woolwich" op ideal-homes.org.uk. De werkloosheid liep snel op en de komst van grote groepen immigranten riep spanningen op. In de jaren 1960 en 70 werden veel 19e-eeuwse arbeiderswijken in Woolwich vervangen door grootschalige flatgebouwen of laagbouwwijken met goedkope huurwoningen ("estates"), die later – mede door gebrek aan toezicht en slecht onderhoud – broeinesten van stedelijk verval werden. Ondanks immigratie en pogingen tot stedelijke vernieuwing slonk het inwonertal van de voormalige parish tot circa 17.000 in 1971. De achteruitgang was het meest zichtbaar in Powis Street, de belangrijkste winkelstraat van Woolwich, waar in de jaren 1970 en 80 vier warenhuizen verdwenen.Saint/Guillery (2012), 'Introduction' pp. 24-25. In 1974 werd in Woolwich de eerste McDonald's van Groot-Brittannië geopend, omdat het in die tijd gezien werd als een doorsnee Engelse stad. In hetzelfde jaar vond in een pub vlak bij een kazerne een bomaanslag door de IRA plaats, waarbij twee doden vielen. In 1981 vond opnieuw een IRA-aanslag plaats op het garnizoen. In 2011 was Woolwich, net als andere wijken in Londen en elders, het toneel van rellen. In 2013 vond een derde aanslag plaats, deze keer door twee moslim-extremisten, die een militair vermoordden."Levenslang voor gruwelijke moord op Britse militair Lee Rigby" op elsevier.nl.
Regeneratie thumb|Vastgoedontwikkeling bij het nieuwe Crossrail Station Woolwich