Enewetak of Eniwetok is een atol behorend tot de Marshalleilanden, centraal gelegen in de Stille Oceaan. Het bestaat uit ongeveer 40 kleine eilandjes van in totaal 6 vierkante kilometer, die een lagune omvatten van 80 vierkante kilometer. Het atol ligt op 11,30° Noorderbreedte en 162,20° Oosterlengte, op 525 kilometer afstand van Kwajalein, 1020 kilometer ten zuidwesten van Wake-eiland en 4400 km ten zuidwesten van Honolulu. Enewetak is het tweede westelijke gelegen atol van de Ralikketen. In 1999 had het 853 inwoners (vijfde plaats van het land). Bij de census van 2021 was dit gedaald tot 296. De grootste eilanden zijn Eniwetok of Enewetak, Engebi of Athur, Parry, Muty en Igurin.
Geschiedenis Vroeger was Eniwetok een Spaanse kolonie. Het was bij de Europeanen onbekend tot het in 1794 werd aangedaan door het Britse handelsschip Walpole. De Britten noemden het eiland "Brown's Range" Het werd bezocht door diverse Europese schepen, voordat het in 1885 een Duitse kolonie werd. Enewetak werd samen met de rest van de Marshalleilanden in 1914 bezet door de Japanse troepen en ingelijfd bij Japan. Het werd in 1920 onder mandaat gebracht door de Volkenbond.
Tweede Wereldoorlog De Japanners negeerden het atol tijdens de Tweede Wereldoorlog zeker niet. In november 1942 bouwden ze een vliegveld op Engebi, met bereikbaarheid van hun vliegtuigen naar de Carolinen en de rest van de Marshalls. Toen de Gilberteilanden in januari 1944 werden aangevallen door Amerikaanse mariniers en hun vloot, verdedigde het Japanse leger (de "1e Amfibiebrigade") het atol. Ze waren echter niet in staat de eilanden te behouden, en toen de Amerikaanse troepen hun Februari-invasie lanceerden, gaven de Japanners zich na een week over. Op 19 februari 1944 veroverden de Amerikanen de eilanden in Operatie Catchpole. Het volledige atol werd op 28 februari onder Amerikaanse controle gebracht. Op Eniwetok verloren 34 Amerikaanse mariniers het leven, 94 raakten gewond en 3 mariniers werden vermist. Aan Japanse zijde vielen er 700 doden en 25 soldaten gingen in Amerikaans gevangenschap.
Kernproeven Na het einde van de Tweede Wereldoorlog besloten de Verenigde Staten Eniwetok te gebruiken als onderdeel van de Amerikaanse "Pacific Proving Grounds". Het hele gebied werd daartoe geëvacueerd. miniatuur|Ivy Mike test, 1 november 1952 In het hele testgebied werden tussen 1948 en 1958 in totaal 43 atoomproeven uitgevoerd. De eerste test, met een waterstofbom, kreeg de codenaam "Ivy Mike" en werd uitgevoerd op de vroege ochtend (plaatselijke tijd) van 1 november 1952 als deel van "Operatie Ivy", met een explosieve kracht van 10,4 megaton TNT, groter dan alle geallieerde bommen uit de Tweede Wereldoorlog samen. Er ontstond een vuurbal van vijf kilometer doorsnee en acht kilometer hoog, gevolgd door een paddenstoelwolk die een doorsnee van 161 kilometer kreeg en 41 kilometer hoog werd, tot aan het plafond van de stratosfeer, waarna het radioactieve stof naar alle richtingen 1 500 kilometer ver neerdwarrelde.Bryson, Bill (2006): The Life and Times of the Thunderbolt Kid. New York: Broadway Books
Bij de proeven werd gebruikgemaakt van onbemande B-17 Flying Fortresses die door de radioactieve wolk vlogen om monsters te nemen. Het effect van de ontploffing werd gecontroleerd met op afstand bediende meetapparatuur. Ook het geluid en de temperatuur van de atoomwolk werden gemeten. In totaal namen 16 tot 20 B-17's deel aan deze atoomproeven. De gebruikte eilanden in het testgebied raakten sterk radioactief besmet. Tijdens de atoomproeven waren ongeveer 11 000 Amerikaanse mecaniciens, wetenschappers en militairen aanwezig. Ze onderzochten de explosiewolken van de bomtesten, waarbij tussen 1948 en 1958 ook enkele raketten werden gelanceerd.
Terugkeer van de bevolking De bevolking keerde terug in de jaren 70. Op 15 mei 1977 gaf de Amerikaanse regering de opdracht de eilanden te ontsmetten. Voordat de bevolking terug mocht komen, werd er eerst met geigertellers nagegaan of de eilanden stralingsvrij waren. Drie eilanden zijn totaal onbewoonbaar verklaard en eromheen is een spergebied vastgelegd. Het wordt tegenwoordig dan ook afgeraden de eilanden te bezoeken. Als dieren als zeevogels en vissen op de eilanden stranden, kunnen ze radioactief besmet raken.
Overzicht van atoomproeven Operatie Sandstone tot Hardtack 1 miniatuur|X-Ray, Yoke en Zebra Bom Tijd in GMT Gebied KrachtOperatie SandstoneX-Ray18.17 - 14 april 1948Engebi37 ktonYoke18.09 - 30 april 1948Aomon49 ktonZebra18.04 - 14 mei 1948Runit18 ktonOperatie GreenhouseDog18.34 - 7 april 1951Runit 81 ktonEasy18.26 - 20 april 1951Enjebi47 ktonGeorge21.30 - 8 mei 1951Eberiru225 ktonItem18.17 - 24 mei 1951Enjebi45,5 ktonOperatie IvyMike1 november 1952Elugelab10,4 MtonB-17 Proevenoktober - november 1952ElugelabAtoomwolkmetingenKing16 november 1952Runit500 ktonOperatie RedwingLacrosse18.25 - 4 mei 1956Runit40 ktonYuma19.56 - 27 mei 1956Aomon0,19 ktonErie18.15 - 30 mei 1956Runit14,90 ktonSeminole00.55 - 6 juni 1956Bogon13,7 ktonBlackfoot18.26 - 11 juni 1956Runit8 ktonKickapoo23.26 - 13 juni 1956Aomon1,49 ktonOsage01.14 - 16 juni 1956Runit1,49 ktonInca21.26 - 21 juni 1956Rujoru1,7 ktonMohawk18.06 - 2 juli 1956Eberiru15,2 ktonApache18.06 - 8 juli 1956Krater van Ivy Mike1,85 MtonHuron18.12 - 21 juli 1956Van Flora250 ktonOperatie Hardtack 1Yucca18.15 - 28 april 1958157 km NO van Eniwetok1,7 ktonCactus18.15 - 5 mei 1958Runit18 ktonFir17.50 - 11 mei 1958Eniwetok1360 ktonButternut18.15 - 11 mei 1958Eniwetok81 ktonKoa18.30 - 12 mei 1958Eniwetok1370 ktonWahoo01.30 - 16 mei 1958Eniwetok9 ktonHolly18.30 - 20 mei 1958Eniwetok5,9 ktonNutmeg21.20 - 21 mei 1958Bikini25,1 ktonYellowwood02.00 - 26 mei 1958Eniwetok330 ktonMagnolia18.00 - 26 mei 1958Eniwetok57 ktonTobacco02.50 - 30 mei 1958Eniwetok11,6 ktonSycamore03.00 - 31 mei 1958Bikini - 3,5 m boven water92 kton (5000 kton)Rose18.45 - 2 juni 1958Eniwetok15 ktonUmbrella23.15 - 8 juni 1958Eniwetok-lagune8 ktonWalnut18.30 - 14 juni 1958Eniwetok1,45 ktonLinden03.00 - 18 juni 1958Eniwetok11 ktonElder18.30 - 27 juni 1958Eniwetok880 ktonOak19.30 - 28 juni 1958Eniwetok-lagune8,9 megatonSequoia19.30 - 1 juli 1958Eniwetok5,2 ktonDogwood18.30 - 5 juli 1958Eniwetok397 ktonScaevola04.00 - 14 juli 1958Eniwetok0 ktonPisonia23.00 - 17 juli 1958Eniwetok255 ktonOlive18.15 - 22 juli 1958Eniwetok202 ktonPine20.30 - 26 juli 1958Eniwetok2000 ktonQuince02.15 - 6 augustus 1958Eniwetok0 ktonFig04.00 - 18 augustus 1958Eniwetok0,02 kton
Eniwetok na de Operaties miniatuur|left|De Runit Dome op het eiland Runit dat een van de veertig eilanden van Enewetak is. De koepel werd geplaatst in een krater met een doorsnede van 100 meter die veroorzaakt werd door 'Cactus': een van de 35 nucleaire proeven van de Verenigde Staten in het kader van Operation Hardtack I die plaatsvonden van 28 april tot en met 18 augustus 1958 op zogeheten Pacific Proving Grounds. Sinds eind jaren 70 herbergt de krater nucleair afval.Van 1977 tot 1980 werden drie eilanden gezuiverd om overgebleven atoomgruis en -stof te verwijderen. De verschroeide aarde werd afgegraven en samen met het bijeen verzamelde gruis en stof werd het nucleaire afval in twee explosiekraters gestort. Deze kraters ontstonden op 4 mei 1956 bij de Lacrosse- en op 5 mei 1958 bij de Cactus-explosies op het eiland Runit. Doordat ze werden dichtgestort met beton, is er lange tijd geen ioniserende straling gemeten. Een rapport uit 2013 dat werd opgesteld in opdracht van het Amerikaanse Ministerie van Energie vermeldt dat radioactief materiaal uit de krater lekte waardoor de lokale bewoners van Enewetak in hun bestaan worden bedreigd. Bij de sanering is het afdekken van de poreuze bodem van de krater nagelaten vanwege de hoge kosten, waardoor het zeewater in de krater terecht komt.A poison in our island, ABC, Mark Willacy, 26 november 2017 19:19pm (update 3 mei 2019 7:07am). Geraadpleegd 10 juli 2019. Gearchiveerd op 10 juni 2019.
Runit is een sperzone en dient wegens de lange halfwaardetijd van de radioactieve stoffen (ongeveer 12 000 jaar) door mensen vermeden te worden. Het gebied zal daar waarschijnlijk voor altijd onbewoonbaar blijven. Het Amerikaanse ministerie van Energie heeft de export van vis en kopra (vruchtvlees van de kokosnoot) van Enewetak verboden vanwege de aanhoudende besmetting ervan. Het voedselpatroon van de lokale bewoners is verschoven van dit traditionele lokale voedsel naar ingevoerd voedsel zoals spam, met gezondheidsproblemen zoals diabetes tot gevolg.
Categorie:Marshalleilands eiland Categorie:Atol Categorie:Kernproef Categorie:Koude Oorlog Categorie:Important Bird Area