thumb|Oud logo CBR op het vroegere hoofdgebouw|alt=Oud Logo CBR op het vroegere hoofdgebouw
Het Centraal Bureau voor de uitgifte van Rijvaardigheidsbewijzen (het CBR) is een publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan (zbo) in Nederland. Het CBR is door de minister van Infrastructuur en Waterstaat belast met een verkeersveiligheidstaak: het beoordelen van de rijvaardigheid en medische geschiktheid van bestuurders en de vakbekwaamheid van professionals in transport en logistiek. Directeur van het CBR was tot 4 september 2025 Alexander Pechtold.
Het CBR is een landelijke organisatie met een hoofdkantoor in Rijswijk (Zuid-Holland) en (sinds 2021) 54 examenlocaties. Ruim 8.000 rijscholen staan bij het CBR ingeschreven. Jaarlijks neemt het CBR ruim 1,5 miljoen theorie- en praktijkexamens en toetsen af. Er zijn meer dan 200 examenproducten. Burgers kunnen in het hele land terecht voor examens voor de personenauto, bus, vrachtauto en taxi. Maar ook voor de tractor, motor en bromfiets, en binnen de recreatievaart, binnenvaart, luchtvaart, etc. Voor de examens voor de recreatievaart en binnenvaart moest men tot 2019 naar VAMEX (Stichting Vaarbewijs en Marifoonexamens)
Het CBR is opgericht in 1927. Er werken ongeveer 1.700 mensen. Het CBR is een publieke dienstverlener die werkt volgens de principes van ‘Prettig contact met de overheid’.
Tot 2013 was het CBR een privaatrechtelijke stichting; sindsdien is het CBR een gecentraliseerde publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan (zbo). Het CBR is volledig tariefgefinancierd.
Getallen Alle onderstaande getallen gelden voor het jaar 2019 en 2023:https://view.publitas.com/cbr/cbr-jaarverslag-2023/page/1.
Soort20192023 Totaal aantal theorie-examens 686.138950.059 Totaal aantal praktijkexamens 692.771753.822 Gezondheidsverklaringen (GV) 772.394758.739 Omzet € 175,6 miljoen€ 184,7 miljoenAantal ingeschreven rijscholen 8.1778.540
Geschiedenis thumb|25 jaar rijbewijs in Nederland Polygoonjournaal (1952) Op 10 februari 1905 werd de Motor- en Rijwielwet van kracht. Hierbij werd een rijbewijs verplicht voor bestuurders van motorvoertuigen, maar dit werd op aanvraag afgegeven: een rijexamen was niet nodig. Het CBR is opgericht als Centraal Bureau voor de afgifte van Bewijsstukken van Rijvaardigheid (CBBR) op 1 september 1927, door ANWB, KNAC, KNMV en BBN. Een kort praktisch rijexamen was nu verplicht. In 1935 werd de Motor- en Rijwielwet vervangen door de Wegenverkeerswet 1935; door de Tweede Wereldoorlog duurde het tot 1950 tot het bijbehorende Wegenverkeersreglement tot stand kwam, dat onder meer bepalingen betreffende rijexamens en rijbewijzen bevatte.
Vestigingsplaats(en) In sept. 1927 startte het CBR op de locatie Nassau Zuilensteinstraat 7 in Den Haag. In 1929 is het verhuisd naar de locatie Groot Hertoginnelaan 70 in Den Haag. Begin jaren '50 werd het pand ingeruild voor de locatie aan de Van de Spiegelstraat 17, 19 en 21 in Den Haag. In 1962 werd het toenmalige hoofdkantoor in een nieuw gebouwd kantoor op de P.C. Boutenslaan in Rijswijk in gebruik genomen. In 2008 vond de verhuizing van het hoofdkantoor plaats naar een nieuwe vestiging aan Sir Winston Churchilllaan 297 In Rijswijk CBR verhuist naar nieuw hoofdkantoor, Omroep West, 16 april 2008, en werd het examencentrum gehuisvest in een nieuwe vestiging aan de Lange Kleiweg 30 in Rijswijk. In 2019 verhuisde het hoofdkantoor naar de examenlocatie aan de Lange Kleiweg 30. Wegens een brand die in de ochtend van 3 januari 2020 werd gesticht, moest tijdelijk het centrum verplaatst worden naar een andere locatie aan de Lange Kleiweg 86, het Event Plaza. De brand leidde tot grote schade en het uitstellen van meer dan 10.000 examens CBR-centrum Rijswijk zeker tot 1 mei door brand niet beschikbaar voor examens, Rij-instructie - Onafhankelijk vakblad voor de verkeersopleiding, 8 januari 2020. Na de herstelwerkzaamheden keerde het examencentrum terug naar de gewone locatie. De brandstichter, een gevluchte Syriër met een Syrisch rijbewijs, en die uit frustratie en onvrede voor zijn 9e afwijzing handelde, werd in december 2021 veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf met aftrek van voorarrest en tbs met dwangverpleging, wegens het in gevaar brengen van mensenlevens. Gevangenisstraf en tbs voor brandstichting bij het CBR te Rijswijk, Gerechtshof Den Haag, 1 december 2021 Na de herstelwerkzaamheden keerde het examencentrum terug naar de gewone locatie.
Andere locaties: Het CBR heeft ook andere locaties en examencentra in Nederland, waaronder Amsterdam, Arnhem en Eindhoven.
In 2014 werden 13 nieuwe en verbouwde locaties opgeleverd en in 2015 werden nog 7 locaties toegevoegd. Het bestaande aantal van 30 locaties werd naar deze 20 locaties teruggebracht. Planning opening nieuwe en verbouwde CBR-locaties bekend, RijschoolPro, 25 november 2014
Wijziging examenregels In 1984 werden de regels voor het rijexamen ingrijpend gewijzigd, mede gebaseerd op de Europese Rijbewijsrichtlijn. Een theorie-examen moet worden behaald voor het rijexamen wordt afgenomen, en er komen aparte examens voor rijbewijzen C, D en E. Later dat jaar werd ook het motorexamen uitgebreid. In 1993 worden ook de inname van rijbewijzen en de medische herkeuringen onderdeel van het takenpakket van het CBR. In 1996 volgden het (nieuwe) bromfietsexamen en de Educatieve Maatregel Alcohol en verkeer (EMA). Meest recente ontwikkelingen in 2012 bij het CBR zijn de introductie van 2toDrive (17-jarigen mogen opgaan voor het rijexamen B personenauto, maar moeten tot hun 18e jaar rijden met een coach naast zich), het alcoholslotprogramma voor zware alcohol-overtredingen (het gemeten promillage in het bloed bedraagt meer dan 0,8 bij recidive, 1,0 bij beginnende bestuurders en 1,3 bij ervaren bestuurders) en de invoering van de 3e Europese Rijbewijzenrichtlijn op 19 januari 2013 met daarin nieuwe motorrijbewijzen.
Falende ICT-voorzieningen Het CBR kwam in opspraak door falende ICT-voorzieningen die de dienstverlening van deze organisatie ernstig hinderden. Op 1 juni 2009 stapte de hiervoor verantwoordelijke directeur op. In 2010 begon een nieuwe directie met het opstellen van een nieuwe strategie en het Verbeterprogramma 2011-2014. Daarin was aandacht voor het verbeteren van de prestaties, inclusief het op termijn vervangen van de ICT-systemen.www.computable.nl ICT-verantwoordelijke CBR stapt op, gepubliceerd op 03-06-2009. Gearchiveerd op 7 augustus 2022.
Op 18 april 2019 kwam het CBR opnieuw in opspraak met een falend miljoenen kostend ICT-project; dit keer werd door het televisieprogramma Zembla een beeld van chaos op de ICT-afdeling van het CBR geschetst. Dit gebrekkige systeem zorgde voor problemen bij het verlengen van het rijbewijs, vooral als er een medische keuring nodig was. De minister van Infrastructuur, Cora van Nieuwenhuizen, kondigde een onderzoek aanMinister kondigt onderzoek aan naar ICT-debacle CBR, Zembla. Gearchiveerd op 4 mei 2019. en beloofde voor 8 mei 2019 een brief te sturen naar de Tweede Kamer. In november van hetzelfde jaar meldde operationeel directeur Jan Jurgen Huizing, dat de ICT-problemen opgelost waren.
Onder toezicht In februari 2019 werd het CBR onder aangescherpt toezicht gesteld, nadat de wachttijden voor een medische beoordeling flink waren opgelopen. Tot 2022 rapporteerde CBR periodiek aan de minister van Infrastructuur en Waterstaat. Per april 2022, toen de wachttijd voor een medische beoordeling al meer dan een jaar volledig op orde was, verviel het aangescherpt toezicht.
Door de corona lockdowns in 2020 en 2021 moesten bijna 800.000 theorie- en praktijkexamens worden ingehaald. Dat leidde tot langere wachttijden. Sinds het vervallen van de anderhalvemetermaatregel zijn de wachttijden voor het theorie-examen genormaliseerd en kunnen burgers er binnen 4 weken terecht. Voor praktijkexamens duurt dat langer, ondanks veel overwerk. Door een lastige arbeidsmarkt en een hoger verzuim, is het inhalen van de achterstand een kwestie van een lange adem. Mede doordat 1/5 van de 8000 rijscholen in Nederland een slagingspercentage van 15% heeft, omdat veel rijscholen een verdienmodel hebben waarbij leerlingen vaker moeten afrijden.
Anno 2022 was de gemiddelde wachttijd voor het praktijkexamen 16,8 weken, vóór de coronacrisis was dit 7,8 weken.
Zie ook Nader onderzoek rijvaardigheid Rijbevoegdheid
Externe links Officiële website Rijschoolzoeker https://web.archive.org/web/20211015182928/https://www.cbr.nl/rijbewijstips/
Categorie:Zelfstandig bestuursorgaan Categorie:Rijopleiding Categorie:Rijbewijs Categorie:Economie in Rijswijk