De Publieksprijs voor het Nederlandse boek, ook Boek van het jaar genoemd, is een literatuurprijs die in 1987 werd ingesteld door de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) en sindsdien jaarlijks in november wordt uitgereikt.Boek van het Jaar, Website NS Publieksprijs, via Internet Archive, geraadpleegd op 9 oktober 2018
Tot 1991 was het een oeuvreprijs, vanaf 1992 worden afzonderlijke boeken bekroond. Van 1992 tot en met 2000 heette de prijs de Trouw Publieksprijs (voor het Nederlandse Boek). Sinds 2001 zijn de Nederlandse Spoorwegen sponsor van de prijs en is de naam NS Publieksprijs (voor het Nederlandse Boek). De prijs bestaat uit een geldbedrag van 7500 euro, een sculptuur van Jeroen Henneman en een jaar lang gratis reizen met de trein.Literatuurplein, via Internet Archive, geraadpleegd op 9 oktober 2018 In de maand oktober kan er voor de prijs worden gestemd.
Achtergrond Anders dan bij veel andere literatuurprijzen, wordt voor deze prijs geen speciale jury ingesteld. Iedere lezer kan vanaf half oktober tot half november zijn stem uitbrengen en hoewel er door boekverkopers en bibliothecarissen een lijst van zes boeken wordt genomineerd, hoeven de kiezers zich niet tot deze keuze te beperken. Daarnaast wordt er ook een Kernjury samengesteld, die jaarlijks uit 275 leden bestaat. Deze is later vervangen door een Leesclub van slechts twintig leden. Zij ontvangen de zes genomineerde boeken en dienen deze gedurende de stemperiode te lezen en net als de lezers hun stem uit te brengen. Het totaal van de publieksstemmen en de stemmen van de Kernjury/Leesclub bepaalt dan uiteindelijk het winnende boek. Voor de prijs komt alleen oorspronkelijk Nederlands werk in aanmerking, in de genres fictie of factie (een verhalend boek met een groot non-fictie karakter).Stemreglement NS Publieksprijs 2019, geraadpleegd op 4 november 2019, zie Artikel III lid 1.
Zes auteurs hebben de prijs tweemaal gewonnen (in chronologische volgorde): Annie M.G. Schmidt, Hella Haasse, Geert Mak, Joris Luyendijk, Hendrik Groen en Adriaan van Dis. De enige auteur die de prijs driemaal wist te winnen (en bovendien tweemaal achter elkaar) is Michel van Egmond: in 2013, 2014 en 2017.
In 2022 besloot de CPNB de NS Publieksprijs niet uit te reiken, nadat geconstateerd was dat het stemproces op grote schaal was gemanipuleerd. Mailadressen van Tweede Kamerleden bleken te zijn gebruikt om te stemmen op het boek Het Coronabedrog van FVD-leider Thierry Baudet, dat niet tot de zes genomineerde boeken behoorde. CPNB legde de stemmodule tijdelijk stil, maar het bleek daarna onmogelijk om een eerlijk verloop van de stemming veilig te stellen met als gevolg dat de verkiezing moest worden stilgelegd. Als alternatief werd het prijzengeld verdeeld onder de zes genomineerde schrijvers en kregen zij allemaal een jaarkaart. Hiermee is 2022 het tot nu toe enige jaar waarin er geen NS Publieksprijs is uitgereikt. Om dergelijke fraude in de toekomst tegen te gaan ontvangt elke lezer voortaan na het uitbrengen van de stem een bevestigingsmail om deze te activeren.
Winnaars Publieksprijs voor het Nederlandse boek / Boek van het jaar 1987: Kees van Kooten oeuvreprijs 1988: Annie M.G. Schmidt oeuvreprijs 1989: Marjolein Bastin oeuvreprijs 1990: Jean M. Auel voor De stam van de holenbeer oeuvreprijs 1991: Annie M.G. Schmidt oeuvreprijs Trouw Publieksprijs (voor het Nederlandse Boek) 1992: Betty Mahmoody voor Uit liefde voor mijn kind 1993: Hella S. Haasse voor Heren van de thee 1994: Tessa de Loo voor De Tweeling 1995: Adriaan van Dis voor Indische duinen 1996: Connie Palmen voor De vriendschap 1997: Anna Enquist voor Het geheim 1998: Marianne Fredriksson voor Anna, Hanna en Johanna 1999: Yvonne Keuls voor Mevrouw mijn moeder 2000: Geert Mak voor De eeuw van mijn vader NS Publieksprijs (voor het Nederlandse Boek) 2001: J.K. Rowling voor Harry Potter en de Vuurbeker 2002: Judith Koelemeijer voor Het zwijgen van Maria Zachea 2003: Hella S. Haasse voor Sleuteloog 2004: Geert Mak voor In Europa 2005: (verschillende auteurs) voor de Nieuwe Bijbelvertaling 2006: Kluun voor Komt een vrouw bij de dokter 2007: Joris Luyendijk voor Het zijn net mensen: Beelden van het Midden-Oosten 2008: Arthur Japin voor De overgave 2009: Herman Koch voor Het Diner 2010: Simone van der Vlugt voor Op klaarlichte dag 2011: Esther Verhoef voor Déjà Vu 2012: A.F.Th. van der Heijden voor Tonio: Een requiemroman 2013: Michel van Egmond voor Gijp 2014: Michel van Egmond voor Kieft 2015: Joris Luyendijk voor Dit kan niet waar zijn: Onder bankiers 2016: Hendrik Groen voor Pogingen iets van het leven te maken 2017: Michel van Egmond voor De wereld volgens Gijp 2018: Hendrik Groen voor Zolang er leven is 2019: Martine Bijl voor Rinkeldekink NS Publieksprijs, Dit was de NS Publieksprijs 2019 - Rinkeldekink, Martine Bijl (Internet Archive) 2020: Rutger Bregman voor De meeste mensen deugen 2021: Lale Gül voor Ik ga leven 2022: Niet uitgereikt vanwege grootschalige manipulatie bij het stemproces.NS Publieksprijs wordt niet uitgereikt omdat stemmers e-mailadressen misbruikten nu.nl, 26 oktober 2022 Genomineerd waren: Amalia van Claudia de Breij, De heks van Limbricht van Susan Smit, De nachtdienst van Esther Verhoef, Dwaalspoor van Suzanne Vermeer, Fortuna's kinderen van Annejet van der Zijl en Master Your Mindset van Michael Pilarczyk 2023: Anya Niewierra voor De Camino 2024: Adriaan van Dis voor Naar zachtheid en een warm omhelzen 2025: Paulien Cornelisse voor De verwarde cavia: Terug op kantoor
Categorie:Nederlandse literatuurprijs